O Λάκης, ο Γιάνης και οι Γερμανοί – Πώς πέθανε η ελληνική σάτιρα

Αν στην παραπάνω κατηγοριοποίηση βάλει κανείς γεωγραφικά σύνορα, η Ελλάδα ανήκει από καιρό τώρα στην πρώτη κατηγορία. Σύμφωνοι, όταν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι κυοφορούσαν τη δημοκρατία, τη φιλοσοφία και τη σάτιρα, η υπόλοιπη Ευρώπη τραμπαλιζόταν ακόμη στα κωνοφόρα. Εδώ και μερικές εκατοντάδες χρόνια ωστόσο πολλές είναι οι χώρες που μας έχουν αφήσει χιλιόμετρα πίσω όσον αφορά στην βιωμένη δημοκρατία, ενώ στη χώρα όπου φιλόσοφος έχει φτάσει να θεωρείται  ο Στέλιος Ράμφος, είναι λογικό πιο πολύ να ασχολούμαστε με τον φιλοτελισμό παρά με την φιλοσοφία. Όσο για την σάτιρα (με τον τρόπο τουλάχιστον που την δίδαξε ο Αριστοφάνης και όχι ο Μάρκος Σεφερλής); Αυτή έχει παραδοθεί πλέον αμαχητί στον φιλοσυριζέικο γκεμπελισμό του Λαζόπουλου και στο λυκειακού (ή και γυμνασιακού) επιπέδου χιούμορ των Ράδιο Αρβύλα. Στην πρώτη περίπτωση μιλάμε για άκομψη προπαγάνδα, στη δεύτερη για πλάκα, σε καμία όμως για σάτιρα.

Κι ύστερα ήρθαν οι Γερμανοί.

Δύο σατιρικές εκπομπές σε ΚΡΑΤΙΚΑ κανάλια μάς έκαναν να χάσουμε πρώτα την μπάλα και στη συνέχεια την ψευδαίσθηση του σατιρικού μας μεγαλείου. Η πρώτη, το Neo Magazin του ZDF, μια με το “V for Varoufakis” και μια με την απίστευτη σύγχυση που προκάλεσε σε Ελλάδα και Γερμανία όταν υποστήριξε (προσκομίζοντας μάλιστα και «ντοκουμέντα») ότι εκείνη ήταν που έφτιαξε το βίντεο που δείχνει τον –δακτυλοδεικτούμενο πλέον- Βαρουφάκη να σηκώνει το δάχτυλο κατά κεντρική Ευρώπη μεριά, αφού πρώτα πέρασε από γενεές δεκατέσσερις τους ίδιους τους Γερμανούς για την αλαζονεία και τον επαρχιώτικο κομπλεξισμό τους, μας θύμισε ότι ο αυτοσαρκασμός είναι απαραίτητο στοιχείο της αληθινά ουσιαστικής σάτιρας, που δεν κοκκινίζει μπροστά σε τίποτα και ο μόνος «τοίχος» που βλέπει είναι η αντίδραση του κοινού.

Η δεύτερη, το Anstalt  («Ίδρυμα» στα γερμανικά), επίσης στο δεύτερο κρατικό κανάλι της Γερμανίας, έκανε κάτι μοναδικό. Σε εκπομπή της  στα τέλη Μαρτίου μέσα σε μία μόλις ώρα, έκανε πολλούς από εμάς να κλάψουμε από τα γέλια και αμέσως μετά από συγκίνηση: αρχικά, παρουσίασε την Ελλάδα σαν ταβέρνα, και την τρόικα (συγγνώμη, τους εκπρόσωπους των θεσμών) σαν πελάτες που αποφάσισαν με το έτσι θέλω να επιβάλουν τους δικούς τους νόμους. Στη συνέχεια, έδωσε τον λόγο -πόσο συχνά τον δίνουν άραγε τα ελληνικά «σοβαρά» μέσα;- στον επιζήσαντα της θηριωδίας του Διστόμου Αργύρη Σφουντούρη, για να πει στον ίδιο τον γερμανικό λαό τι ακριβώς είχαν κάνει οι πατεράδες, οι παππούδες και οι προπαππούδες τους.

Οι περισσότεροι από εμάς, αφού σκουπίσαμε τα δάκρυα της συγκίνησης και κορδωθήκαμε από εθνική υπερηφάνεια για τον ένδοξο λαό μας, «μείναμε» στο ότι μια γερμανική εκπομπή δικαιώνει τους «καλούς» Έλληνες και τα βάζει με τους «κακούς» Γερμανούς. Ελάχιστοι αναρωτηθήκαμε ποια τύχη θα είχε μια εκπομπή στη δική μας κρατική (ΝΕΡΙΤ ή ΕΡΤ, δεν θα κολλήσουμε εδώ) τηλεόραση για τα ιστορικά εγκλήματα του ελληνικού κράτους, για παράδειγμα, στην εξόντωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στην Κατοχή ή το θέμα της Κύπρου. Και μάλιστα σε ώρα αιχμής. Και κάπου εκεί ξεχάσαμε τον Αριστοφάνη, που όταν αποφάσιζε να σατιρίσει δεν άφηνε τίποτα όρθιο, ακόμη και τους νεκρούς. 

Δύσκολο πράγμα η σάτιρα. Αλλά όταν το κάνεις καλά, ξεπλένει τα μάτια και, κυρίως, λυτρώνει την ψυχή όσων την παρακολουθούν. Ευτυχώς που υπάρχει και το YouTube και βλέποντας τη σάτιρα των Γερμανών λυτρωθήκαμε για φέτος. Για του χρόνου βλέπουμε. Ποιος ξέρει; Μπορεί να πάμε γκασταρμπάιτερ στις φάμπρικες της Γερμανίας και να την απολαμβάνουμε πιο συχνά. Και στα διαλλείμματα θα λέμε στους «βάρβαρους» Γερμανούς ότι, όταν εμείς ανακαλύπταμε την σάτιρα, εκείνοι τραμπαλίζονταν ακόμη στα κωνοφόρα.