Ποια είναι η μοίρα των Αφγανών γυναικών με την επιστροφή των Ταλιμπάν;

Στο Αφγανιστάν, Ταλιμπάν ψεκάζουν με σπρέι διαφημιστικές αφίσες καλύπτοντας τα γυναικεία πρόσωπα. Όσες γυναίκες κυκλοφορούν στους δρόμους της Καμπούλ φορούν μπούρκα και συνοδεύονται. Οι περισσότερες παραμένουν κλεισμένες στα σπίτια τους.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Οι γυναίκες αποτελούν τα μεγαλύτερα θύματα και ζουν με τον εφιάλτη της καταπίεσης που τους στερεί κάθε σταγόνα ελευθερίας.

Οι Ταλιμπάν κατάφεραν να επιστρέψουν στην εξουσία σφραγίζοντας έτσι τη νέα πραγματικότητα με τον τρόπο που αντιμετωπίζουν τις Αφγανές γυναίκες και κορίτσια. 

Ο 22χρονος Χασάν έχει χάσει κάθε επικοινωνία με την αδερφή του στο Αφγανιστάν που εργάζεται στο Διπλωματικό Σώμα.

“Η αδερφή μου είναι διπλωματικός υπάλληλος στο Υπουργείο εξωτερικών. Προσπάθησε να διαφύγει. Δεν κατάφερε να φτάσει στο αεροδρόμιο. Μπλόκα και Ταλιμπάν παντού. Δεν υπάρχει δρόμος διαφυγής. Κρύφτηκε σε σπίτι φίλων. Εδώ και τρεις μέρες δεν έχουμε νέα της. Μπορούμε μόνο να προσευχόμαστε…”είπε ο 22χρονος Χασάν, Αφγανός μετανάστης που ζει στην Ελλάδα τα τελευταία τρία χρόνια.

“Ζούμε μαύρες μέρες. Οι Ταλιμπάν έδιωξαν την οικογένεια από το στο σπίτι μας στο Γαζνί και χρησιμοποίησαν την πολυκατοικία ως πυροβολείο με ελεύθερους σκοπευτές. Οι δικοί μου κρύφτηκαν. Στο τηλέφωνο ακούγαμε πυροβολισμούς. Επικρατούσε πανικός. Μετά κόπηκε η σύνδεση. Δεν έχουμε ξαναμιλήσει” δήλωσε η Μπαχάρ, 20χρονη Αφγανή.

“Υπάρχει φόβος. Γίνονται βιασμοί” ανέφερε η Γκολμπαχάς, 19χρονη Αφγανή.

Είναι κάποιες από τις μαρτυρίες Αφγανών σήμερα.

Την τελευταία δεκαετία λέγαμε  ότι οι Αφγανές αντιμετωπίζουν ένα αβέβαιο μέλλον, καθώς οι Ταλιμπάν επέκτειναν σταθερά το έδαφός τους. Στις 16 Αυγούστου, όμως, ένα μέρος της αβεβαιότητας έληξε – και στη θέση του ήρθε ο φόβος και η απόγνωση – καθώς ο Πρόεδρος Ασράφ Γκάνι εγκατέλειψε τη χώρα και οι Ταλιμπάν, θριαμβευτές πια κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης χώρας και μπήκαν στην Καμπούλ.

Οι Ταλιμπάν δεν έχουν αλλάξει πολύ κι ας ισχυρίζονται το αντίθετο. Όσον αφορά στις διαπραγματεύσεις για τα δικαιώματα των γυναικών, ισχυρίστηκαν ότι θα επιτρέψουν τα κορίτσια να σπουδάσουν και τις γυναίκες να εργάζονται  – «όπως επιτρέπεται από το Ισλάμ», αλλά συχνά με ασαφείς αποκοπές. 

Οι Αφγανές γυναίκες βρίσκονται στη δύσκολη θέση να αναζητήσουν βοήθεια από τη «διεθνή κοινότητα». Αυτές οι χώρες, όμως, με κύρια τις Ηνωμένες Πολιτείες, προσπαθούν να επουλώσουν τις πληγές τους μετά από δύο δεκαετίες στρατιωτικής αποτυχίας. Το πιθανότερο είναι ότι εύχονται να μην είχαν δει ποτέ το Αφγανιστάν.

Ακόμα και όταν οι ηγέτες των Ταλιμπάν προσέφεραν κάπως πιο ήπια προσέγγιση για τα δικαιώματα των γυναικών, εξακολουθούσε να υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ όσων έλεγαν σε  τηλεοπτικές συνεντεύξεις και όσων έκαναν στην πράξη, όπου οι διοικητές τους συχνά επιβάλλουν αυστηρούς κανόνες σε αντίθεση με τους ηγέτες τους «διαβεβαιώσεις. Τα τελευταία χρόνια, οι τοπικοί διοικητές έκαναν κάποιες απαράδεκτες ενέργειες, όπως το κλείσιμο των σχολείων των κοριτσιών, ακόμη και για κορίτσια ηλικίας πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ο κόσμος είδε -όταν κυβέρνησαν από το 1996 έως το 2001- πόσο κοντά ήταν οι απόψεις των Ταλιμπάν για το τι επέτρεπε το Ισλάμ. Να απαγορευτεί σχεδόν όλη η εκπαίδευση των γυναικών και των κοριτσιών που επιβλήθηκαν ποινές, συμπεριλαμβανομένων λιθοβολισμού, ακρωτηριασμού, και περιορισμού των γυναικών στα σπίτια τους αν δεν συνοδεύονται από ένα αρσενικό μέλος της οικογένειας, στερώντας τους έτσι την πρόσβαση σε περισσότερες θέσεις εργασίας , ακόμα και μια βόλτα με τα πόδια.

Τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι δυνάμεις των Ταλιμπάν κυριάρχησαν θριαμβευτικά σε όλη τη χώρα, έγιναν ανησυχητικές αναφορές για κλείσιμο σχολείων, περιορισμούς μετακινήσεων  και γυναίκες που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη δουλειά τους. 

Πριν λίγες μέρες δε, οι Ταλιμπάν παραχώρησαν την πρώτη τους συνέντευξη Τύπου από την ημέρα που κατέλεβαν πλήρως το Αφγανιστάν, οι οποίοι νωρίτερα είχαν κηρύξει «αμνηστία» σε όλο το Αφγανιστάν και κάλεσαν τις γυναίκες να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση που θα σχηματιστεί.

“Είμαστε δεσμευμένοι στα δικαιώματα των γυναικών υπό το σύστημα της Σαρία (ισλαμικού νόμου). Θα συνεργαστούν μαζί μας. Θα θέλαμε να διαβεβαιώσουμε τη διεθνή κοινότητα ότι δεν θα υπάρξουν διακρίσεις. Θα επιτρέψουμε στις γυναίκες να εργάζονται και να σπουδάζουν, εντός του πλαισίου μας. Οι γυναίκες θα είναι πολύ ενεργές μέσα στην κοινωνία μας”, υπογράμμισε ο Μουτζαχίντ.

Ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν συνέχισε να δεσμεύεται για σεβασμό των δικαιωμάτων των γυναικών, αλλά οι ισχυρισμοί του ακούγονται πιο κούφιοι από ποτέ.

Οι χώρες που αποχωρούν από το Αφγανιστάν ισχυρίστηκαν ότι θα ασκήσουν επιρροή στους Ταλιμπάν με βάση την ανάγκη των Ταλιμπάν για αναπτυξιακή βοήθεια ή την επιθυμία για νομιμότητα και αναγνώριση. Θα συμβούν άραγε όλα αυτά; Στοχευμένες κυρώσεις και όροι βοήθειας μαζί με μηχανισμούς των Ηνωμένων Εθνών, όπως ενέργειες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, συμμετοχή του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ειδικούς  εισηγητές και βοήθειας της αποστολής Ηνωμένων Εθνών στο Αφγανιστάν θα μπορούσαν να δώσουν κάποιες άλλες ευκαιρίες εάν κι εφόσων οι Ταλιμπάν δεχόντουσαν τέτοια επιρροή.  

Αξίζει να σημειωθεί ότι μερικές χώρες – ανάμεσά τους η Σουηδία και ο Καναδάς που και οι δύο έχουν διαδραματίσει σημαντικούς ρόλους στο Αφγανιστάν- έχουν ισχυριστεί ότι ακολουθούν μια φεμινιστική εξωτερική πολιτική. Ωστόσο,  ακόμη και αυτές έχουν σιωπήσει ανησυχητικά καθώς οι τρομοκρατημένες Αφγανές παρακολουθούσαν τους Ταλιμπάν να θριαμβεύουν. Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών διεθνούς παρουσίας, τα έθνη που συνεισέφεραν στρατιώτες πλήρωναν τα λεφτά και τα μετρητά για τα δικαιώματα των γυναικών, αλλά σπάνια το πολιτικό κεφάλαιο. Με την πάροδο του χρόνου η εξυπηρέτηση και τα μετρητά μειώθηκαν σημαντικά. Το 2011, η Washington Post ανέφερε πώς οι προσπάθειες για την υποστήριξη των δικαιωμάτων των γυναικών αφαιρούνται από τα αμερικανικά προγράμματα. Η χρηματοδότηση των ΗΠΑ για βοήθεια στο Αφγανιστάν μειώθηκε από 16,748 εκατομμύρια δολάρια το 2010 σε 3,120 εκατομμύρια δολάρια το 2021. *1

Η Μαχμποούμπα Σεράτζ, μακροχρόνια ακτιβίστρια των δικαιωμάτων των γυναικών στο Αφγανιστάν, απάντησε με ένα πικρό γέλιο όταν ρωτήθηκε τι μήνυμα είχε για τη διεθνή κοινότητα.  «Θα πω σε όλο τον κόσμο, ντροπή σας».  *2

Τις μέρες μετά την τραγική 11η Σεπτεμβρίου, οι εικόνες Αφγανών γυναικών με μπλε μπούρκα βοήθησαν να “πωληθεί” ο πόλεμος σε ψηφοφόρους σε όλο τον κόσμο. Η Λόρα Μπους έδωσε μια ραδιοφωνική ομιλία για τις Αφγανές γυναίκες και η Τσέρι Μπλερ  έδωσε μια ομιλία  ζητώντας από τον κόσμο και τις δυτικές κυβερνήσεις να επικεντρωθούν στο να δώσουν «φωνή» στις Αφγανές γυναίκες και κορίτσια. 

Είκοσι χρόνια αργότερα, μια γενιά Αφγανών κοριτσιών και νέων γυναικών έχει μεγαλώσει σκεπτόμενη τις μέρες των Ταλιμπάν ως μια σκοτεινή σκιά στο παρελθόν της μητέρας τους, όχι όμως έναν κύκλο που θα μπορούσε να τους στερήσει το μέλλον.

Οτιδήποτε δεν επιτρέπει στις γυναίκες να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους είναι εξαιρετικά επιζήμιο όχι μόνο για μια χώρα αλλά και για όλον τον κόσμο. 

Οι γυναίκες σε όλο τον κόσμο έχουν αγωνιστεί για τα δικαιώματά τους, με άνισες αλλά σημαντικές επιτυχίες. Τα τελευταία 20 χρόνια, γυναίκες και κορίτσια στο Αφγανιστάν απολαμβάνουν ένα βαθμό ελευθερίας και σήμερα το απαιτούν περισσότερο παρά ποτέ. 

Το να σταθεί η διεθνής κοινότητα δίπλα τους ασκώντας πίεση στους Ταλιμπάν, είναι το ελάχιστο που οφείλει να κάνει. Κι ελπίζουμε ότι αυτό θα συμβεί. 

Aς θυμηθούμε τα λόγια της ακτιβίστριας και πρωτοπόρου του Κινήματος για το Δικαίωμα Ψήφου των Γυναικών, στις Ηνωμένες Πολιτείες, Σούζαν Άντονι: 

«Η μέρα θα έρθει όταν οι άνδρες θα αναγνωρίσουν τη γυναίκα ως ομότιμή τους, όχι μόνο στο σπίτι, αλλά και στα συμβούλια του έθνους. Τότε, και όχι έως τότε, θα υπάρχει η τέλεια συντροφικότητα, η ιδανική ένωση μεταξύ των δύο φύλων, που θα έχει ως αποτέλεσμα την υψηλότερη ανάπτυξη της φυλής». 

*1 Updated Submission to the Committee on the Rights of the Child’s Review of Afghanistan  https://www.hrw.org/ *2  Mahbouba Seraj: The Godmother Of Resistance Fighting For Afghan Women’s Rights https://www.shethepeople.tv/news/who-is-mahbouba-seraj-afghanistan-womens-rights-taliban/