Α-διέξοδος: Η τέχνη του δρόμου. Προτάσεις για μια νέα ελληνική γλυπτική
Στις εκθέσεις σύγχρονης τέχνης , τα έργα σήμερα είναι ανοικτά στην ερμηνεία, διαδραστικά και δίνουν συχνά την εντύπωση ότι είναι "έργα εν εξελίξει", παρά ολοκληρωμένα αντικείμενα
Αντί να είναι οι ερμηνείες του έργου τέχνης εκείνες που μένουν ανοικτές στη διαρκή επαναξιολόγηση, το ίδιο το έργο τέχνης θεωρείται ότι είναι σε κατάσταση διαρκούς ρευστότητας. Τέτοιου είδους έργα τέχνης επιδιώκουν να δημιουργήσουν διυποκειμενικές συναντήσεις (κυριολεκτικά ή ως δυνατότητα) στις οποίες το νόημα γίνεται αντικείμενο συλλογικής επεξεργασίας αντί να παράγεται στον ιδιωτικοποιημένο χώρο της ατομικής κατανάλωσης. Το έργο δεν λειτουργεί ως ένα αυτόνομο έργο τέχνης, αλλά εξαρτάται απόλυτα από το ακροατήριο και το περιβάλλον όπου λαμβάνει χώρα.
Σύμφωνα με τον Althusser, « ο πολιτισμός – ως ένας “ιδεολογικός μηχανισμός του κράτους” – δεν αντανακλά την κοινωνία αλλά την παράγει». Η γενιά των καλλιτεχνών μετά το `90 σε αντίθεση με τους καλλιτέχνες του `60, δίνουν έναν πιο ενεργό ρόλο στον θεατή. Οι καλλιτέχνες του ` 90 θεωρούν σημαντική την ταύτιση του θεατή με την εικόνα και πραγματεύονται την ίδια την εικόνα ως κοινωνική σχέση και τον θεατή ως υποκείμενο που κατασκευάζεται από το αντικείμενο, από το οποίο προηγουμένως αξίωνε ότι αποστασιοποιείται. Η παρουσία του θεατή αποτελεί την προϋπόθεση αλλά και το μέσον της τέχνης. Σύμφωνα με τον Bourriaud, τα κριτήρια που πρέπει να χρησιμοποιούμε για την αξιολόγηση ανοικτών συμμετοχικών έργων τέχνης δεν είναι μόνο αισθητικά, αλλά πολιτικά και ηθικά.
Στο κέντρο της Αθήνας ένας μικρός δρόμος πίσω από την οδό Αγίας Ειρήνης αγκαλιάζει την πλαϊνή όψη των εκδόσεων Γαβριηλίδη. «Αδιέξοδος» δηλώνει η σήμανση στην αρχή του δρόμου. Αδιέξοδος ή διέξοδος; Την απάντηση δίνει μια ομάδα νέων καλλιτεχνών που κυριολεκτικά προτείνουν μια τέχνη του δρόμου με φτωχά υλικά βγαλμένα από την ίδια την «ύλη» της πόλης.
Με την στήριξη των εκδόσεων Γαβριηλίδη και την επιμέλεια του Γιάννη Ψυχοπαίδη και της Ερατούς Χατζησάββα, χωρίς ψευδαισθήσεις και με αίσθημα πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης οι καλλιτέχνες παίρνουν θέση εκ-θέτοντας στην δημόσια σφαίρα τους προβληματισμούς τους μέσω του έργου τους.
Στο δρομάκι αυτό τα έργα προκαλούν έντονο ενδιαφέρον και προβληματισμό. Αυτό που πραγματικά συγκλονίζει όμως, είναι το τελευταίο «έργο» αυτού του μικρού στενού. Ένα έργο αποτέλεσμα μιας κρίσης σε όλα τα επίπεδα. Είναι το κατάλυμα ενός αστέγου που άθελά του αποτελεί την κορύφωση αυτής της πολλαπλής εγκατάστασης. Μια κατοικία που δηλώνει πως «η ελληνική κοινωνία στέκεται τραυματισμένη αλλά όρθια-ως παράδειγμα κι ως υπόδειγμα- απέναντι στην ανθρωπιστική κρίση και μέσα στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα», όπως γράφει στο σημείωμα της έκθεσης ο εικαστικός Γιάννης Ψυχοπαίδης.
Αυτό το αδιέξοδο δρομάκι είναι ένας από τους πολλούς καθρέπτες απ` όπου πασχίζει, αλλά δε μπορεί να κρυφτεί αυτή η ασχημόμορφη πόλη μας. Όσο κρύβουμε και κρυβόμαστε η εικόνα δεν αλλάζει και τα αδιέξοδα παραμένουν αδιέξοδα. Όταν οι καλλιτέχνες θα πάψουν ν` αναζητούν εκθέσεις μόνο για να παρουσιάσουν κι όχι για να πάρουν θέση απέναντι στα πράγματα εκ-θέτοντας τις απόψεις τους… η εικόνα θα παραμένει ίδια… κι ολοένα θα αποκτά ασχημότερη όψη. Ο Γιάννης Ψυχοπαίδης με την έκθεση αυτή προτείνει: «Τα α-διέξοδα να γίνουν διέξοδοι συνολικής καλλιτεχνικής και κοινωνικής έκφρασης όλων αυτών που αρνούνται να απεμπολήσουν την αξιοπρέπεια και την ελπίδα τους».
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Μιχάλης Αδάμης, Στέφανος Αθάνατος, Άντα Αναστασέα, Θανάσης Γιωτάκης, Ανδριάνα Δαούτη, Άννα Καρατζά, Δημήτρης Κατσούδας, Ελένη Κοκολάκη, Άννα Λέκκα, Κατερίνα Μπότσαρη, Τάσος Πάντης, Χρήστος Παπασωτηρίου, Βασίλης Παφίλης, Μπέσσυ Ράλλη
Επιμέλεια:
Γιάννης Ψυχοπαίδης, Ομότιμος καθηγητής ΑΣΚΤ
Ερατώ Χατζησάββα, Επίκουρη Καθηγήτρια ΑΣΚΤ
Διάρκεια έκθεσης: 30 Μαΐου έως 30 Ιουνίου
