10 εμβληματικές στιγμές Ελλάδας στο Φεστιβάλ των Καννών
Μια συνοπτική αναδρομή στη μακροχρόνια παρουσία του ελληνικού σινεμά στην Κρουαζέτ.
Περιεχόμενα
Για 79η φορά στην ιστορία του, το Φεστιβάλ των Καννών άναψε τους προβολείς του φιλοξενώντας μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα του παγκόσμιου σινεμά. Μια διοργάνωση στην οποία το ελληνικό σινεμά δεν έχει απλά σταθερή παρουσία, αλλά έχει αφήσει κατά καιρούς διακριτικό στίγμα. Ακολουθούν μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές και αξέχαστες στιγμές, σε χρονολογική σειρά.
Ο «πρεσβευτής» Μιχάλης Κακογιάννης
Συνολικά εννέα φορές έχει βρεθεί ως διαγωνιζόμενος στην Κρουαζέτ ο σπουδαίος σκηνοθέτης Μιχάλης Κακογιάννης, αρχής γενομένης του 1954 με το υπέροχο «Κυριακάτικο Ξύπνημα», όπου πρωταγωνιστούν οι Έλλη Λαμπέτη και Δημήτρης Χορν. Δεν είχε ακόμα θεσπιστεί η απονομή του Χρυσού Φοίνικα, έτσι ο πρωτοεμφανιζόμενος τότε δημιουργός διεκδίκησε το Μεγάλο Βραβείο του θεσμού, το οποίο κέρδισε εν τέλει ο Τεϊνοσούκε Κινουγκάσα για την «Πύλη της Κολάσεως».
Οι περιπέτειες της Μελίνας Μερκούρη
Την αμέσως επόμενη χρονιά, το 1955, ο Κακογιάννης βρέθηκε πολύ κοντά στην κατάκτηση του Χρυσού Φοίνικα με την αξεπέραστη «Στέλλα». Το επίπεδο ήταν εξαιρετικά υψηλό, αναφέρουμε ενδεικτικά τους «Σταυρωμένους Εραστές» (Κέντζι Μιζογκούτσι) και το «Ανατολικά της Εδέμ» (Ελία Καζάν), με το βραβείο να καταλήγει στο έξοχο, αλλά μάλλον ξεχασμένο σήμερα «Marty» (Ντέλμπερτ Μαν). Ωστόσο, η πρωταγωνίστρια της «Στέλλας», Μελίνα Μερκούρη, έκανε τέτοια εντύπωση με την ερμηνεία της ώστε η ηθοποιός Αΐσα Μιράντα που συμμετείχε στην κριτική επιτροπή, της απένειμε ένα ειδικό βραβείο. Επιπλέον, εκεί η Μερκούρη γνωρίστηκε με το σκηνοθέτη και μετέπειτα σύντροφό της Ζιλ Ντασέν, ο οποίος επίσης έφυγε θριαμβευτής από τη Γαλλία έχοντας κερδίσει για τη σκηνοθεσία του «Ριφιφί». Πέντε χρόνια μετά, το 1960, οι δυο τους θα έκαναν πάλι αίσθηση. Χάρη στο «Ποτέ την Κυριακή», η Ελληνίδα ηθοποιός μοιράστηκε το βραβείο ερμηνείας με τη θρυλική Ζαν Μορό («Moderato Cantabile») και οργάνωσε ένα πάρτι που περιελάμβανε «βουνό» σπασμένων πιάτων και τις πεννιές του Γιώργου Ζαμπέτα.
Ο Κακογιάννης δικαιώνεται
Το έχουμε ήδη θίξει, αλλά να το πούμε και ξεκάθαρα. Τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, ο κατεξοχήν εκπρόσωπος του ελληνικού σινεμά στο εξωτερικό ήταν ο Κακογιάννης. Ειδικά στις Κάννες βρισκόταν σχεδόν κάθε χρόνο και προκαλούσε ενθουσιώδες σούσουρο, ακόμα και εάν οι βραβεύσεις ήταν κάτι το φευγαλέο. Αυτό άλλαξε το 1962, όταν η «Ηλέκτρα» απέσπασε τόσο το τεχνικό βραβείο όσο και το βραβείο καλύτερης κινηματογραφικής μεταφοράς.
Από τις Κάννες στα Όσκαρ
Τα επηρεασμένα από τον ιταλικό νεορεαλισμό «Κόκκινα Φανάρια» του Βασίλη Γεωργιάδη, με πρωταγωνιστές τους Τζένη Καρέζη, Δημήτρη Παπαμιχαήλ και Μαίρη Χρονοπούλου, βρέθηκαν να διαγωνίζονται για το Χρυσό Φοίνικα προτού γράψουν ιστορία ως μία από τις υποψηφιότητες για Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας του 1964. Εύλογα, επικράτησε το «8½» του Φεντερίκο Φελίνι.
Περίπου ελληνικό, αλλά ελληνικό
Το αρυτίδωτο «Ζ» του Κώστα Γαβρά συμμετείχε στις Κάννες το 1969 ως γαλλική παραγωγή και απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, όπως επίσης το ανδρικής ερμηνείας (Ζαν-Λουί Τρεντινιάν). Το ενδιαφέρον είναι πως μερικούς μήνες αργότερα θα κέρδιζε και το Όσκαρ ξενόγλωσσης, αυτήν τη φορά ως ταινία από την Αλγερία. Ο Γαβράς, βέβαια, «δικός μας» είναι…
Το κεφάλαιο Αγγελόπουλος
Μετά τον Κακογιάννη, τη σκυτάλη στο ευρωπαϊκό κινηματογραφικό στερέωμα πήρε ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Σχεδόν άμα τη εμφανίσει του μετατράπηκε σε ρυθμιστή τον Καννών, με κάθε πόνημά του να συζητιέται δεδομένα για μια απονομή, αλλά συχνά ακόμα και για το Χρυσό Φοίνικα. Το πολυπόθητο βραβείο ήρθε τελικά το 1998 για το «Μια Αιωνιότητα και Μια Μέρα», σφραγίζοντας τη θέση του σκηνοθέτη μεταξύ των σπουδαίων του 20ου αιώνα.
Η εποχή Λάνθιμου
Το 2009, περίπου «από το πουθενά» ο Γιώργος Λάνθιμος βρέθηκε να «κατακτά» το μεγάλο βραβείο του πολύ σημαντικού παράλληλου διαγωνιστικού τμήματος Ένα Κάποιο Βλέμμα και με τον «Κυνόδοντα» να εγκαινιάζει μια νέα εποχή στο ελληνικό και παγκόσμιο, γιατί όχι, σινεμά. Στη συνέχεια, ακολούθησε το Βραβείο της Επιτροπής για τον σπαρακτικό «Αστακό» (2015), το σεναρίου μαζί με τον Ευθύμη Φιλίππου για τον αδίκως υποτιμημένο «Θάνατο του Ιερού Ελαφιού» (2017) και το ανδρικής ερμηνείας για τον Τζέσι Πλέμονς, πρωταγωνιστή των «Ιστοριών Καλοσύνης» (2024).
Η Εβδομάδα της Ζακλίν Λέντζου
Μία από τις καλύτερες σκηνοθέτριες της γενιάς της, η Ζακλίν Λέντζου το 2018 επικύρωσε τη δυναμική της κερδίζοντας το μεγάλο βραβείο στην άκρως ανταγωνιστική Εβδομάδα της Κριτικής με τη συγκινητική μικρού μήκους «Έκτορας Μαλό: Η Τελευταία Μέρα της Χρονιάς», όπου η Σοφία Κόκκαλη κλέβει την παράσταση στο ρόλο μιας γυναίκας που ονειρεύεται ότι αρρωσταίνει, αλλά δεν το λέει σε κανένα.
Χρυσός Φοίνικας ξανά
Το 2019 ο Βασίλης Κεκάτος έγινε ο πρώτος σκηνοθέτης από την Ελλάδα που αποσπά Χρυσό Φοίνικα για μικρού μήκους ταινία. Και το κατάφερε με το βαθιά ρομαντικό «Η Απόσταση Ανάμεσα στον Ουρανό και Εμάς», ένα φιλμ που μετατρέπει μια τυχαία γνωριμία σε ερωτική σχέση που κουβαλά όλο το βάρος του κόσμου.
