Το φετινό Σάντανς επιβεβαιώνει τον θάνατο του indie κινηματογράφου

Την περασμένη Κυριακή ολοκληρώθηκε το πιο κουλ αμερικανικό φεστιβάλ ανεξάρτητου κινηματογράφου και το πρόγραμμα είχε όλα όσα περιμέναμε: από πολιτικά μηνύματα από δημιουργούς και ηθοποιούς έως μία ποπ σταρ που βρίσκεται κάτω από οποιαδήποτε σινεφίλ πέτρα και να σηκώσουμε, αλλά και μερικές εκπλήξεις, όπως το δάφνινο στεφάνι που απένειμε το κοινό για την κυπριακή συμμετοχή της Μυρσίνης Αριστείδου, «Κράτα Με». Ο λόγος για το Σάντανς, έναν θεσμό που ιδρύθηκε από τον Ρόμπερτ Ρέντφορντ κατά τη διάρκεια των 80s και, σχεδόν μισό αιώνα μετά, μοιάζει να περνάει μία γενικευμένη κρίση ταυτότητας, όπως ολόκληρο το ανεξάρτητο σινεμά.

Πριν λίγες μέρες, οι New York Times ανήγγειλαν τον θάνατο του indie. Εντάξει, ίσως είναι λίγο δραματικό αλλά η καταστροφολογία βασίζεται σε μία πραγματικότητα: οι πλατφόρμες έχουν διεκδικήσει και κατακτήσει ένα μεγάλο μερίδιο της αγοράς, τα μάτια μας μένουν κολλημένα στις σπιτίσιες οθόνες μας και οι αίθουσες προγραμματίζουν τρεις προβολές του «Καποδίστρια» την ημέρα για να καταφέρουν να γεμίσουν.

Σε αυτό το κλίμα, οι streaming γίγαντες είναι απρόθυμοι να πληρώσουν έξτρα για μία ταινία που, ναι μεν συζητήθηκε σε ένα φεστιβάλ, αλλά δε θα τους προσφέρει περισσότερες ώρες θέασης από μία δική τους παραγωγή. Δυστυχώς για το Σάντανς (και για εμάς), αυτό το γοητευτικό περιθώριο που αποτυπώνει ο indie κινηματογράφος πλέον χρειάζεται να περάσει από ένα συγκεκριμένο φίλτρο εξευγενισμού για να γίνει προσοδοφόρο.

Δεν είναι παράλογο, λοιπόν, που το φετινό Σάντανς πραγματοποιήθηκε σε μία ατμόσφαιρα ολίγον τι πένθιμη. Η απώλεια του ιδρυτή, ο υποτιθέμενος θάνατος της ανεξάρτητης παραγωγής, η αλλαγή της ειδυλλιακής τοποθεσίας του φεστιβάλ από τα βουνά της Γιούτα 700 χιλιόμετρα μακριά σε μία μικρή πόλη του Κολοράντο και η δικαιολογημένη οργή εξαιτίας του ICE, συνέβαλαν καθοριστικά σε αυτό.

Ανάμεσα στους νικητές είδαμε το «Josephine» (αμερικανικό δράμα από την κριτική επιτροπή και το κοινό), το «Shame and Money» (παγκόσμιο δράμα), ενώ στην πλευρά των ντοκιμαντέρ βραβεύτηκαν τα «Nuisance Bear», «To Hold a Mountain», «American Pachuco: The Legend of Luis Valdez» και «One in a Million». Ωστόσο, με πολλές από τις ενδιαφέρουσες επιλογές του φεστιβάλ να φεύγουν για το δρόμο προς το σπίτι με άδεια χέρια, εμείς βρήκαμε 14 νικητές ή ηττημένους που θα συζητηθούν τη σεζόν που έρχεται.

«Chasing Summer» της Τζόζεφιν Ντέκερ

Ακροβατώντας ανάμεσα στην performance και τη σκηνοθεσία, η Τζοζεφίν Ντέκερ έχει υπάρξει στο κέντρο της ανεξάρτητης (και μη) σκηνής. Όταν, πίσω στο 2010, η Μαρίνα Αμπράμοβιτς μοιραζόταν ακίνητη και αμίλητη ένα τραπέζι με τους επισκέπτες του MoMA στο πλαίσιο του «The Artist is Present», η Ντέκερ έβγαλε τα ρούχα της, θέλοντας να σταθεί μπροστά στην καλλιτέχνιδα τόσο ευάλωτη όσο στεκόταν και η ίδια απέναντι στο κοινό της, και γρήγορα συνοδεύτηκε προς την έξοδο από την ασφάλεια του μουσείου. Στο «Chasing Summer», το διακύβευμα δεν είναι τόσο υψηλό και η ατμόσφαιρα είναι πιο χαλαρή: μετά από έναν χωρισμό και μία απόλυση, η Τζέιμι (στο ρόλο της η κωμικός και συν-σεναριογράφος Ιλάιζα Σλέσινγκερ) επιστρέφει στη γενέτειρά της, μία μικρή πόλη στο Τέξας. Εκεί, βρίσκει τον εαυτό της να χάνεται μέσα στις παλιές της συνήθειες, τις εφηβικές παρέες και έναν έρωτα από το παρελθόν που απειλούν να φέρουν στη ζωή της τα πάνω κάτω.

«Gail Daughtry and the Celebrity Sex Pass» του Ντέιβιντ Γουέιν

Μπορεί η φράση «hall pass» να μην έχει βρει ακόμη τον δρόμο της στην Ελλάδα, πάντως η γενικότερη ιδέα πίσω από αυτή μας είναι οικεία. Πρόκειται για την τελευταία άμυνα απέναντι στη μονοκανονικότητα, η ρητή άδεια από τον σύντροφό σου πως, στην απίθανη περίπτωση που θα σου δοθεί η ευκαιρία να κάνεις σεξ με έναν σελέμπριτι της αρεσκείας σου, δε θα μετρήσει ως απάτη. Στη νέα κωμωδία του Γουέιν, η Γκέιλ (Ζόι Ντόιτς, «Nouvelle Vague») μαθαίνει πως ο σύντροφος της έχει ήδη χρησιμοποιήσει το δικό του «hall pass» λίγο πριν από τον γάμο τους και αποφασίζει να ταξιδέψει στο Χόλιγουντ για να βρει τη δική της (λογικότατη) επιλογή, τον Τζον Χαμ («Mad Men»).

«The Invite» της Ολίβια Γουάιλντ

Πίσω στο 2022, το δεύτερο σκηνοθετικό εγχείρημα της Γουάιλντ μάς χάρισε τη φεμινιστική εκδοχή του «ζούμε σε μία κοινωνία», τη χείριστη αμερικανική προφορά του Χάρι Στάιλς και μία σειρά από θεωρίες συνομωσίας που είχαν στόχο να ενδυναμώσουν τις παρακοινωνικές μας σχέσεις με ολόκληρο το καστ της ταινίας. Ο λόγος για το «Μην Ανησυχείς, Αγάπη μου», ένα ψυχολογικό θρίλερ που στην πραγματικότητα πέρασε και δεν ακούμπησε. Στη νέα κωμωδία, «The Invite», βασισμένη στο «The People Upstairs» του Σεσκ Γκέι («Έρωτας στη Βαρκελώνη»), ένα ζευγάρι που βρίσκεται στα όρια του διαζυγίου βρίσκει μία απρόσμενη λύση στο αδιέξοδο της σχέσης του όταν οι γείτονές τους τους καλούν να συμμετάσχουν σε ένα από τα εβδομαδιαία όργιά τους. Η Γουάιλντ αφιέρωσε την ταινία στην εκλιπούσα Νταϊάν Κίτον, ενώ μετά από πολλά σκαμπανεβάσματα και αλλαγές, το καστ οριστικοποιήθηκε με τους Σεθ Ρόγκεν, Πενέλοπε Κρουζ και Έντουαρτ Νόρτον, καθώς και την ίδια τη Γουάιλντ.

«The Gallerist» της Κάθι Γιαν

Ορμώμενη από τo «Comedian», το έργο του Μαουρίτσιο Κατελάν με μία μπανάνα κολλημένη στον τοίχο με μονωτική ταινία που πουλήθηκε για 120,000 δολάρια, το «Gallerist» της Γιαν είναι μία σατιρική κωμωδία για τον κόσμο της τέχνης. Μία απεγνωσμένη γκαλερίστρια (Νάταλι Πόρτμαν) προσπαθεί να πουλήσει το νεκρό σώμα ενός άντρα στη μεγαλύτερη έκθεση σύγχρονης τέχνης, την Art Basel. Στο καστ βλέπουμε τους Τζένα Ορτέγκα («Wednesday»), Στέρλινγκ Κ. Μπράουν («Paradise»), Ζακ Γαλιφιανάκη («Hangover») και, αφού τελικά έχουμε αποφασίσει ότι δε θα λείπει από πουθενά φέτος, την Charli XCX.

«I Want your Sex» του Γκρεγκ Αράκι

Μπορεί στη γέννησή της, περίπου 10 χρόνια πριν, η νέα ταινία του Γκρεγκ Αράκι να ξεκίνησε ως μία κωμική εκδοχή του «Πενήντα Αποχρώσεις του Γκρι», αλλά τα χρόνια, το #MeToo και η αυξανόμενη αμηχανία του σκηνοθέτη απέναντι στις ερωτικές συνήθειες της Gen Z έφεραν πολλές αλλαγές. Το αποτέλεσμα είναι ένα χαρακτηριστικά campy κωμικό θρίλερ, με την Ολίβια Γουάιλντ να υποδύεται μία εκκεντρική καλλιτέχνιδα και τον Κούπερ Χόφμαν («Πίτσα Γλυκόριζα») ως έναν αφελή νεαρό που προσλαμβάνεται για τη θέση της… σεξουαλικής μούσας της. Στη λίστα με τις «όντως, παίζει κι αυτός;» συμμετοχές βρίσκουμε όχι μόνο την Charli XCX και τον μουσικό/ηθοποιό Νταβίντ Ντιγκς («Hamilton»), αλλά και τον Τζόνι Νόξβιλ («Jackass»).

«Josephine» της Μπεθ ντε Αραούχο

Κερδίζοντας το βραβείο κοινού και της κριτικής επιτροπής για το καλύτερο αμερικανικό δράμα, το θρίλερ της ντε Αραούχο εστιάζει στην ιστορία ενός οκτάχρονου κοριτσιού (Μέισον Ριβς) που γίνεται μάρτυρας μίας σκληρής εγκληματικής επίθεσης. Σύντομα, το τραύμα του νεαρού κοριτσιού θα προκαλέσει βίαιες συμπεριφορές, ενώ οι γονείς της (στους ρόλους ένας σπάνιος δραματικός Τσάνινγκ Τέιτουμ και η Τζέμα Τσαν) θα προσπαθήσουν να την προστατεύσουν. Η ταινία θα κάνει την παγκόσμια πρεμιέρα της στο φεστιβάλ κινηματογράφου του Βερολίνου και θα διαγωνιστεί για τη Χρυσή Άρκτο.

«Leviticus» του Άντριαν Κιαρέλα

Τι κι αν η κακόβουλη οντότητα από την οποία προσπαθούμε να ξεφύγουμε είναι, στην πραγματικότητα, οι εραστές που συναντήσαμε στον δρόμο; Περίπου αυτή είναι η πλοκή της ιστορίας τρόμου του Κιαρέλα, με δύο έφηβα ερωτευμένα αγόρια (Τζο Μπερντ και Στέισι Κλάουσεν) να ζουν έναν εφιάλτη που θυμίζει το ανατριχιαστικό «Σε Ακολουθεί» (2014). Μπορεί να είναι νωρίς, πάντως στο ίντερνετ ήδη μιλάνε για ένα βαθιά τρομακτικό queer αριστούργημα, ενώ η εταιρεία διανομής Neon έχει ήδη προλάβει να εξασφαλίσει τα δικαιώματα.

«The History of Concrete» του Τζον Γουίλσον

Κατά βάση χειροποίητος, ανά στιγμές φαινομενικά ασυνάρτητος, ο Γουίλσον μας έχει δανείσει τη ματιά του για τρεις σεζόν του «How to with John Wilson» στο HBO, τη νεοϋορκέζικη docu-σειρά με εκτελεστικό παραγωγό τον Νέιθαν Φίλντερ. Στο «History of Concrete» μιλάμε για την ύψιστη ρομαντικοποίηση του τσιμέντου, με τον Γουίλσον να ακολουθεί τους χρυσούς κανόνες συγγραφής και προώθησης των Hallmark ρομαντικών ταινιών. Το αποτέλεσμα είναι, φυσικά, χαώδες, με μία μικρή, απρόσμενη εμφάνιση από την Κιμ Καρντάσιαν(;).

«Wicker» των Έλενορ Γουίλσον, Άλεξ Χιούστον Φίσερ

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Αλεξάντερ Σκάρσγκαρντ εμφανίζεται ως απάντηση στο ερώτημα «πώς θα φανταζόσουν τον τέλειο άντρα», αλλά ούτε και στο «πώς θα φανταζόσουν το τέλειο ανθρωποειδές». Στο «Pillion», που κυκλοφορεί στις αίθουσες στις 19/2, ο ηθοποιός υποδύεται έναν «απίστευτα όμορφο μηχανόβιο», ενώ στο περσινό «Murderbot», τη σειρά του Apple TV, τον είδαμε ως ένα βοηθητικό ρομπότ που αποκτά συνείδηση. Στο «Wicker», μία γυναίκα (Ολίβια Κόλμαν) που ζει σε ένα απομακρυσμένο ψαροχώρι, ζητάει από τον τοπικό καλαθά (Πίτερ Ντίνκλατζ) να της κατασκευάσει έναν ψάθινο σύζυγο. Βασισμένο στο διήγημα της Ούρσουλα Γουίλς-Τζόουνς, «The Wicker Husband», οι Γουίλσον και Χιούστον Φίσερ μας παρουσιάζουν μια τρυφερή ιστορία για την αγάπη που (δεν) πιστεύουμε πως αξίζουμε.

«The Only Living Pickpocket in New York» του Νόα Σίγκαν

Από το δυστοπικό σύμπαν του «Severance», στον αφιλόξενο κόσμο των πορτοφολάδων, ο Τζον Τουρτούρο μπαίνει στο ρόλο του Χάρι, ενός βετεράνου κλέφτη που έχει μείνει πίσω στην αναλογική εποχή. Όταν κλέβει το λάθος αντικείμενο από τον λάθος άνθρωπο (Γουίλ Πράις), ένα αγχωτικό ανθρωποκυνηγητό ξεκινά. Νεοϋορκέζικη παράνοια χωρίς καμία ενοχή, περίπου όπως μας έχουν συνηθίσει τα αδέρφια Σάφντι και μία τριπλέτα φτιαγμένη στον παράδεισο, με τους Τζιανκάρλο Εσποζίτο («Breaking Bad») και Στιβ Μπουσέμι («Broadwalk Empire») να στέκονται δίπλα στον Τουρτούρο.

«The Moment» του Έινταν Ζαμίρι

Για το συναίσθημα που της έμεινε μετά το υπέρ-επιτυχημένο “brat”, η Charli XCX έχει γράψει στο προσωπικό της substack πως είναι σαν «να μην μπορεί να κάνει μουσική πια, περίπου σαν να σε έχει χτυπήσει λεωφορείο και να αιμορραγείς στην άκρη του δρόμου». Δεν είναι παράξενο, λοιπόν, που επέλεξε το αποκορύφωμα του άλμπουμ να μην είναι μία ταινία-συναυλία, αλλά μία μυθοπλαστική εκδοχή της πορείας του, με ίσως αληθινά, σίγουρα γιγαντωμένα γεγονότα που τοποθετούνται κατά τη διάρκεια μίας παγκόσμιας περιοδείας. Στην ταινία, που μοιάζει  ανησυχητικά πολύ με μία αναγκαία ψυχοθεραπευτική συνεδρία, συμμετέχουν ηθοποιοί και σελέμπριτι που κυμαίνονται από τον Αλεξάντερ Σκάρσγκαρντ έως την Κάιλι Τζένερ.

«The Weight» του Παντράικ ΜακΚίνλι

Ο έμπειρος μοντέρ και παραγωγός ΜακΚίνλι δοκιμάζει τις δυνάμεις του στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο, το οποίο έκανε πρεμιέρα στο φεστιβάλ, με πρωταγωνιστές τους Ίθαν Χοκ («Πριν το Ξημέρωμα»), Ράσελ Κρόου («Μονομάχος») και Τζούλια Τζοόυνς («Νέα Σελήνη»). Και τι πιο σίγουρο από την (έστω ταπεινή) επιτυχία μίας ταινίας εποχής: το 1933, ένας φυλακισμένος βετεράνος δέχεται να γίνει μέλος μίας ομάδας που θα μεταφέρει παράνομα χρυσό από τη μία πλευρά των Η.Π.Α. στην άλλη, με αντάλλαγμα την ελευθερία του. Η ετερόκλητη ομάδα θα κληθεί να αντιμετωπίσει την άγρια φύση του Όρεγκον, αλλά, περισσότερο, μία απόγνωση που οδηγεί το κάθε ένα από τα μέλη της σε προδοσίες και εσωτερικές συγκρούσεις.

«Shame and Money» του Βισάρ Μορίνα

Πρεμιέρα και βραβείο καλύτερου μη-αγγλόφωνου δράματος για την ταινία του Μορίνα, η οποία ακολουθεί μια οικογένεια στο Κόσοβο που προσπαθεί να ξεπεράσει τις οικονομικές τις δυσκολίες, όταν αναγκάζονται να μετακομίσουν από το χωριό, στην πόλη. Όσο η κατάσταση γίνεται όλο και χειρότερη, ο περήφανος πατέρας (Αστρίτ Καμπάσι) αναγκάζεται να επιλέξει ανάμεσα στην επιβίωση και αυτό που αντιλαμβάνεται ως την αξιοπρέπεια του.

«When a Witness Recants» της Ντον Πόρτερ

Από νομική σύμβουλος, σε παραγωγός και, τελικά, σε σκηνοθέτρια, η καριέρα της ντοκιμαντερίστριας Ντον Πόρτερ έχει περάσει από πολλά στάδια. Κατά βάση γνωστή για τις βιογραφίες της, που συμπεριλαμβάνουν ιστορικά πρόσωπα όπως ο Ρόμπερτ Φ. Κένεντι ή ο Νέλσον Μαντέλα, στο «When a Witness Recants» επιχειρεί να ρίξει φως στην υπόθεση ενός φόνου που οδήγησε στην άδικη φυλάκιση τριών μαύρων εφήβων. Τριάντα έξι χρόνια αργότερα, ο ακτιβιστής δημοσιογράφος Τα-Νεχίσι Κόουτς ερευνά τις επιπτώσεις της υπόθεσης στις ζωές των κατηγορούμενων και των μαρτύρων, αλλά και στην κοινότητά τους.

Διαβάστε επίσης

CINEMA

Οι καλύτερες ερμηνείες του Πολ Μέσκαλ με βάση το πόσο κλάμα ρίξαμε