Οι must ταινίες του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που έχουμε ήδη δει

Η μεγάλη γιορτή του σινεμά τεκμηρίωσης επέστρεψε. Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (5-15/3) ανάβει τους προβολείς του δια ζώσης και ψηφιακά, παρουσιάζοντας ένα ως είθισται πληθωρικό πρόγραμμα προβολών. Στο Κλικ είμαστε στην ευχάριστη θέση να έχουμε καταφέρει να παρακολουθήσουμε αρκετές από τις φετινές ταινίες, έτσι, σας παρουσιάζουμε εκείνες που ξεχωρίσαμε ως must-see.

Οι ταινίες που δεν πρέπει να χάσετε στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης:

«Δεν Κοστίζει Τίποτα» (Μαίρη Μπουλή)

Σε μια περίοδο που τα σώματα των θηλυκοτήτων δέχονται συνεχείς επιθέσεις, ακόμα και εις βάρος διαχρονικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων τους, το ντοκιμαντέρ της πρωτοεμφανιζόμενης Μαίρης Μπουλή βάζει στη σχετική συζήτηση μια ακόμα, πολύτιμη, διάσταση. Κεντρική ηρωίδα είναι η Δανάη, μια νεαρή γυναίκα στα 25, η οποία προσπαθεί να επιβιώσει οικονομικά και παράλληλα να κυνηγήσει το όνειρό της – να γίνει χορεύτρια μπαλέτου. Τότε, της παρουσιάζεται η ευκαιρία να κερδίσει λίγα παραπάνω χρήματα ως δότρια ωαρίων, μια πρακτική που ασκούν πολλές σαν και εκείνη, αλλά μέχρι στιγμής έχει λάβει λίγη ορατότητα. Το βλέμμα της σκηνοθέτριας στέκεται όχι απλώς φροντιστικά προς τη Δανάη, αλλά αναδεικνύει τις αρνητικές φορτίσεις που πλαισιώνουν διαδικασίες που αφορούν τα μη ανδρικά κορμιά. Τα άβολα ιατρικά αγγίγματα, οι αδιάκριτες ερωτήσεις, η υποτιμητική αμφισβήτηση της διαύγειας γυναικών που επιθυμούν να γίνουν δότριες, όλα έρχονται σε πρώτο πλάνο. Και ταυτόχρονα, το φιλμ αφουγκράζεται τα απωθημένα μιας γενιάς εξοικειωμένης με τις κρίσεις, αλλά αγνοεί τι σημαίνει να εξασφαλίζεις το μέλλον σου.

«Κιμ Νόβακ: Δεσμώτρια του Ιλίγγου» («Kim Novak’s Vertigo», Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ)

Σε ένα από τα ιερά τοτέμ της χρυσής εποχή του Χόλιγουντ και θρυλική ξανθιά πρωταγωνίστρια στο «Δεσμώτη του Ιλίγγου» («Vertigo») του Άλφρεντ Χίτσκοκ στρέφει το φακό του ο καταπληκτικός σκηνοθέτης Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ. Το ντοκιμαντέρ «Kim Novak’s Vertigo» ανοίγει με την ηθοποιό στα 93 της χρόνια να λέει «δεν είναι εύκολο να γερνάς» και να δηλώνει κατευθείαν την ευθραυστότητα της καθώς εξομολογείται ότι έζησε μια ζωή με το τραύμα που πήγαζε από τη γνώση ότι όταν η μητέρα της ήταν έγκυος προσπάθησε να την ξεφορτωθεί με βελόνες πλεξίματος αλλά κι όταν γεννήθηκε αποπειράθηκε να την πνίξει με μαξιλάρι. Αφού έγινε σταρ πρώτης γραμμής παίζοντας σε εμβληματικά φιλμ, συνειδητοποίησε ότι το Χόλιγουντ δεν ήταν παρά μια «παράκαμψη», όπως λέει στην πορεία, ένοιωσε ότι δεν θα τα έβγαζε πέρα έτσι ευαίσθητο πλάσμα που ήταν, ότι ήταν «ένα λαμπερό αστέρι σε λάθος γαλαξία» και τα παράτησε με το κεφάλι ψηλά αφιερώνοντας τις μέρες και τις νύχτες της στη ζωγραφική. Και τι περίεργο… Στους πίνακες της επανέρχονται τα κυκλικά μοτίβα, οι σπείρες, του «Vertigo… Χρυσούλα Παπαϊωάννου

«Πλατεία Αοράτων» (Θεόδωρος Σελέκος)

Καθοριστικός στο σμίλευμα της αισθητικής σημαντικών μελών της αθηναϊκής χιπ χοπ σκηνής, σκηνοθετώντας βίντεο κλιπ καλλιτεχνών όπως ο Εθισμός και η κολεκτίβα ATH Kids, ο Θεόδωρος Σελέκος συστήνεται από την αρχή με αυτό το σπάνιας ειλικρίνειας μικρού μήκους ντοκιμαντέρ. Ισόποσα ποιητική και προσωπική, η «Πλατεία Αοράτων» αντλεί έμπνευση από το «Ημερολόγιο Ομονοίας» της Κωνσταντίνας Θεοδώρου και επιχειρεί ένα γλυκόπικρο σμίξιμο. Από τη μία, να δώσει φωνή στους ανθρώπους που πέρασαν χρόνο ή έζησαν στους δρόμους πέριξ της Ομόνοιας και από την άλλη, να διαφυλάξει την άυλη κουλτούρα μιας σκόρπιας, αφανούς κοινότητας για την οποία κανείς δε νοιάστηκε πραγματικά, αλλά εδώ πρωταγωνιστεί δια της απουσίας της, χωρίς δανεικές φωνές. Την ώρα που όλο και διευρύνεται η μόδα του ελληνικού σινεμά για καλλωπισμό της λαϊκότητας και εκλέπτυνση των πιο αιχμηρών πτυχών των μητροπόλεων – πείτε το και εξευγενισμό, ο Σελέκος επιχειρεί μια επαναφορά στο ουσιώδες, το γειωμένο, το χαμηλότονο με τρόπο λυτρωτικά ανεπιτήδευτο, παρά το σαφώς προσεγμένο ύφος του.

«Ο Ρόμπερτ Γουίλσον και οι Εμφύλιοι Πόλεμοι» («Robert Wilson and the Civil Wars», Χάουαρντ Μπρούκνερ)

Το «Robert Wilson and the Civil Wars» του Χάουαρντ Μπρούκνερ, γυρισμένο το 1984, είναι ένα πραγματικό διαμαντάκι όχι μόνο γιατί μέρος του υλικού του ήταν χαμένο και επί δώδεκα χρόνια ο ανιψιός του σκηνοθέτη, Άαρον, είχε πέσει με τα μούτρα στην αποκατάσταση του. Όχι μόνο γιατί δείχνει χορταστικό υλικό από την υπερφιλόδοξη επική όπερα που προοριζόταν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984 στο Λος Άντζελες και τελικά δεν ανέβηκε ποτέ γιατί τέλειωσαν τα χρήματα. Κυρίως επειδή μας επιτρέπει να δούμε αυτόν τον ιδιοφυή καλλιτέχνη, ο οποίος έφυγε πέρυσι από τη ζωή, πραγματικά in action στις χαοτικές στιγμές της δημιουργίας και των προβών. «Μια εικόνα από παράσταση του μπορούσε να αντικαταστήσει ένα βιβλίο», ακούμε στο ντοκιμαντέρ κι αυτό μοιάζει πέρα για πέρα αληθινό για έναν δημιουργό που «ότι ήθελεπε να πει το σχεδίαζε», κύκλωσε την τέχνη του από παντού (ζωγραφική, αρχιτεκτονική, σκηνοθεσία), έφτιαξε τα πιο υπέροχα ταμπλό βιβάντ που έχουμε δει ποτέ στο θέατρο και ανέδειξε τους φωτισμούς μιας παράστασης σε ύψιστο καλλιτεχνικό επίτευγμα. Χρυσούλα Παπαϊωάννου

«Χρόνος και Νερό» («Time and Water», Σάρα Ντόζα)

Αφού πριν από μερικά χρόνια αφηγήθηκε μια από τις πιο συγκινητικές ιστορίες αγάπης που έχουμε δει ποτέ σε ντοκιμαντέρ («Fire of Love»), η σκηνοθέτρια Σάρα Ντόζα επιστρέφει με μια ακόμα υπέροχη ιστορία. Μέσα από τα λόγια του Ισλανδού ποιητή Άντρι Σνερ Μάγκνασον, μαθαίνουμε για τη σχέση του παππού και της γιαγιάς του, ενός αγαπημένου μέχρι το τέλος ζευγαριού, το οποίο εκτός από τον έρωτα μοιράζονταν και το πάθος για τους ισλανδικούς παγετώνες. Αυτό που αφοπλιστικά καταφέρνει η Ντόζα είναι να ενώσει την ανάγκη του Μάγκνασον για διαφύλαξη της μνήμης των συγγενών του και ταυτόχρονα, να καταγράψει την ανησυχητική ταχύτητα με την οποία λιώνουν οι πάγοι στο μακρινό νησί. Με μια ευφάνταστη γλυκύτητα, σκηνοθέτρια και ποιητής φτιάχνουν ένα ψηφιδωτό βιωμάτων με πλάνα που κόβουν την ανάσα, νεύματα που σφίγγουν την καρδιά και που στο τέλος αποθεώνουν την ασύγκριτη αξία της συνύπαρξης ανθρώπου και φύσης.

Διαβάστε όλα τα νεότερα από το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης εδώ.