Πολύ απλά, δεν έχει υπάρξει ξανά ταινία σαν το «You Can See Everything»

Πολύ απλά, δεν έχει υπάρξει ξανά ταινία σαν το «You Can See Everything»

Οι Νέιθαν Φίλντερ και Λανς Όπενχαϊμ παρέδωσαν ένα ρηξικέλευθο κινηματογραφικό επίτευγμα στο οποίο η έννοια της αλήθειας καταργείται προτού νοηματοδοτηθεί από την αρχή.

Στο ευφυές «F for Fake» (1973) του Όρσον Γουέλς, ο εμβληματικός σκηνοθέτης και εν προκειμένω πρωταγωνιστής, στο ξεκίνημα της ταινίας, αφού πραγματοποιεί ένα μαγικό κόλπο, υπόσχεται στους θεατές πως όσα θα παρακολουθήσουν την επόμενη ώρα είναι πραγματικά γεγονότα. Μετά το πέρας των εξήντα λεπτών, όμως, ο Γουέλς επανεμφανίζεται και, σε μία από τις πιο περιβόητες ανατροπές στην κινηματογραφική ιστορία, ομολογεί κοιτώντας την κάμερα πως ό,τι προηγήθηκε ήταν κάλπικο, χρησιμοποιώντας την εξής φράση του Πικάσο: «Η τέχνη είναι ένα ψέμα που μας επιτρέπει να δούμε την αλήθεια».

Πενήντα τρία χρόνια αργότερα, ο ιδιοσυγκρασιακός Νέιθαν Φίλντερ, εν προκειμένω συν-σκηνοθέτης με τον Λανς Όπενχαϊμ («Primetime») και πρωταγωνιστής του «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» («You Can See Everything»), στην ουσία επαναλαμβάνει το τρικ του Γουέλς, ωστόσο, το διογκώνει σε υπερθετικό βαθμό και επιπλέον, οδηγεί το ίδιο το σινεμά σε αχαρτογράφητα νερά όσον αφορά το τι εστί αλήθεια, τι αυταπάτη, τι ρεαλιστικό και τι φάρσα, σε μια πυρετώδους αβολότητας εξερεύνηση της αυθεντικότητας.

Επομένως, είναι αδύνατο να αναλυθεί η συγκεκριμένη ταινία αποφεύγοντας τις αναφορές σε κομβικά συμβάντα της πλοκής. Για το λόγο αυτό, έχετε υπόψη πως ακολουθούν spoilers.

You Can See Everything 1

Η final boss του συναισθηματικού χειρισμού

Μία από τις καλλιτεχνικές ποιότητες που έχει κάνει διάσημο τον Φίλντερ είναι η ασυναγώνιστη ικανότητά του να μένει απόλυτα προσηλωμένος στο ρόλο που αναλαμβάνει σε οποιαδήποτε συγκυρία. Είτε πρέπει να πείσει επιχειρηματίες να υλοποιήσουν τις παρανοϊκές ιδέες του («Nathan For You») είτε να παριστάνει τον πιλότο την ώρα που πετάει κανονικό αεροπλάνο με επιβάτες («The Rehearsal»), ο Αμερικάνος αντιλαμβάνεται την ανθρώπινη συμπεριφορά με όρους ρόλων οι οποίοι συγκροτούν μια κανονικότητα, την οποία απολαμβάνει να διαταράσσει με τις αλλοπρόσαλλες παρορμήσεις του που, με τη σειρά τους, προξενούν μια εξόχως αλλόκοτη κωμωδία. Ταυτόχρονα, οι συγκυρίες στις οποίες τοποθετεί τον εαυτό του, όπου σημειωτέον υπάρχει πάντα ως Νέιθαν όντας ταυτόσημος με κάθε ιδιότητα που υιοθετεί, λειτουργούν ως ευκαιρίες ανάδειξης των λεπτών ισορροπιών που διατηρούν την κοινωνική συνοχή. Με άλλα λόγια, αρκεί να εμφανιστεί ένα πάρα πολύ ικανό και αφοσιωμένο υποκείμενο για να σε πείσει ώστε να κάνεις το οτιδήποτε για εκείνο.

Σε αυτήν την τελευταία κατηγορία εμπίπτει η Ελίζαμπεθ Χολμς, το κεντρικό πρόσωπο του «Μπορείς να Δεις τα Πάντα». Στο φιλμ, η δράση ξεκινά το 2023 και συγκεκριμένα τριάντα τέσσερις μέρες προτού η πρώην μεγιστάνας και μητέρα περάσει την πόρτα της φυλακής. Η αιτία; Το ότι επί χρόνια εξαπάτησε σειρά επενδυτών και υψηλά ιστάμενων υπαλλήλων του αμερικανικού κράτους ώστε να χρηματοδοτήσουν την εταιρία της, τη Theranos. Το προϊόν που υποτίθεται πως πουλούσε είχε τη μορφή ιατρικής συσκευής, η οποία υποσχόταν ότι με μόλις μία σταγόνα αίματος ήταν εφικτό να γίνουν πολλαπλές περίπλοκες αιματολογικές εξετάσεις, κάτι που θα μείωνε ραγδαία τα σχετικά κόστη. Η πραγματικότητα, βέβαια, ήταν εντελώς διαφορετική, με αποτέλεσμα η δημόσια εικόνα της Χολμς να αποκαθηλωθεί και η ίδια να συλληφθεί.

Τις παραμονές του εγκλεισμού της, λοιπόν, ο Φίλντερ και το συνεργείο του αποκτούν αφιλτράριστη πρόσβαση στην καθημερινότητά της. Ο Αμερικάνος, αν και ενδιαφέρεται για τους λόγους που αυτή η γυναίκα έφτασε σε εκείνο το ταπεινωτικό σημείο, περισσότερο νοιάζεται να εντρυφήσει στα κίνητρα που την οδηγούν στο ψέμα. Κατ’ επέκταση, να διαπιστώσει ποιος είναι ο αληθινός εαυτός της, δηλαδή, εάν έχουν περισσότερα κοινά από όσα φαντάζεται, όντας αμφότεροι επαγγελματίες απατεώνες που, απλώς, τυχαίνει να έχουν διαφορετικό πεδίο δράσης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι σκηνές έντονου διαλόγου όπου και οι δύο χρησιμοποιούν ουδέτερο («deadpan») ηχόχρωμα στις φωνές τους, ακριβώς για να μη «σπάσουν» και προδώσουν τις προθέσεις τους, μοιάζουν με την πιο επιδέξια πνευματική μάχη που έχει απεικονιστεί ποτέ στη μεγάλη οθόνη. Εάν είχαν όπλα, οι σφαίρες θα έπεφταν σα χαλάζι και εάν ήταν συγκρότημα, θα ήταν οι Jedi Mind Tricks.

You Can See Everything 2

Μια ταινία δίχως αντίστοιχο

Το «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» συστήνεται ως ένα ντοκιμαντέρ, παρόλα αυτά, οι Φίλντερ – Όπενχαϊμ εμπλουτίζουν το συντακτικό του μέσου εφαρμόζοντας στην εντέλεια όλες τις τεχνικές που συνήθως χρησιμοποιεί ο «κωμικός» στις τηλεοπτικές δουλειές του. Αυτό που ξεκινά, φαινομενικά, ως ένα δημοσιογραφικού τύπου φιλμ τεκμηρίωσης με γνώμονα τις συνεντεύξεις, εξελίσσεται σε υπαρξιακό κινηματογραφικό δοκίμιο όπου τον τόνο δίνουν οι μεταμοντέρνες αφηγηματικές πινελιές που θυμίζουν mockumentary. Πρόκειται, συγκεκριμένα, για την ιδέα που θέλει την ηθοποιό Αμάντα Σίφριντ, η οποία έχει ενσαρκώσει τη Χολμς στη σειρά «The Dropout», να επαναλαμβάνει το ρόλο σε αναπαραστάσεις σκηνών που βασίζονται στις εμπειρίες του Φίλντερ με την έκπτωτη επιχειρηματία. Ή επιπλέον, την αδιόρατη μεθοδικότητα με την οποία εκτίθεται διαρκώς η κατασκευή της παραγωγής, καθώς καταργείται το σύνορο μεταξύ προετοιμασίας – παρασκηνίου – κυρίως δράσης.

Ο παραπάνω συγκερασμός δεν εντυπωσιάζει αποκλειστικά σε τεχνικό επίπεδο, αλλά γιατί παραπέμπει στο κινηματογραφικό «οπλοστάσιο» που εξαντλεί το σκηνοθετικό δίδυμο στην προσπάθειά του να φτάσει σε μια κάποια αλήθεια. Έννοια η οποία σταθερά, σε όλη τη διάρκεια του «Μπορείς να Δεις τα Πάντα», καταργείται και νοηματοδοτείται από την αρχή ξανά και ξανά, αφού ο όποιος ορισμός, η κάθε ανάγνωση των γεγονότων βρίσκει όριο στο πρόσωπο της Χολμς. Ένα πρόσωπο το οποίο ο Φίλντερ πλησιάζει συχνά σε απόσταση αναπνοής, θέλοντας απεγνωσμένος να εξάγει μια ομολογία από τη γυναίκα, λες και θα τολμούσε να το κάνει με τα χέρια εάν μπορούσε. Το αποστομωτικό συμπέρασμα στο οποίο οδηγείται η ταινία είναι πως όσο κοντά κι αν κοιτάξεις, ακόμα και μικροσκόπιο εάν χρησιμοποιήσεις, το αληθινό θα είναι κάτι το φευγαλέο, το ανέφικτο. Διόλου τυχαία, εξάλλου, το τελευταίο πράγμα που ακούγεται από τα χείλη του Φίλντερ είναι η φράση: «It’s complicated». Και πράγματι, περίπλοκο.

Η ταινία «Μπορείς να Δεις τα Πάντα» κυκλοφορεί από τη Feelgood Entertainment (19/11). Περισσότερες κριτικές ταινιών εδώ.

Σχετικά άρθρα