Πώς η κωμωδία αλλάζει το μέλλον των horror ταινιών
Η «Εμμονή», το «Weapons» αλλά και η σειρά «Widow’s Bay» δείχνουν πως το επόμενο κύμα στο σινεμά του τρόμου θα είναι αστείο και τρομακτικό ταυτόχρονα.
Περιεχόμενα
Μια από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές στην «Εμμονή» του Κάρι Μπάρκερ, βρίσκει την Νίκι (Ίντε Ναβαρέτ) να ουρλιάζει «μείνε!» στον Μπέαρ (Μάικλ Τζόνστον), ώστε να μη φύγει από το πλάι της στο κρεβάτι και να διατηρήσουν την απόσταση αναπνοής μεταξύ τους. Αυτή η στιγμή συμπυκνώνει μία από τις κατεξοχήν ποιότητες του φιλμ, δηλαδή την ικανότητα μια δράση να προκαλεί ταυτόχρονα τρόμο και γέλιο. Παρομοίως, το περσινό «Weapons» (Ζακ Κρέγκερ) στις πιο αποτρόπαιες φάσεις του, ας πούμε όταν επιτίθενται τα στοιχειά στους πρωταγωνιστές, η σκηνοθεσία επιτρέπει στις εν λόγω σκηνές βίας να κρατήσουν λίγο παραπάνω και να αποκτήσουν έτσι κωμικές διαστάσεις. Πρόσφατα, επίσης, το τηλεοπτικό «Widow’s Bay» κέρδισε τις εντυπώσεις ακριβώς για τον τρόπο που παρότι χρησιμοποιεί το horror συντακτικό, δίνει την αίσθηση πως παρακολουθείς ένα αστείο sitcom. Το ενδιαφέρον με αυτά τα παραδείγματα δεν είναι μόνο η αισθητική συγγένεια και η χρονική εγγύτητα ανάμεσά τους, αλλά και το ότι έχουν τύχη ευρείας απήχησης βασισμένα στην πρωτοτυπία των ιστοριών τους. Γεγονός που ενδεχομένως προδίδει τη γέννηση μιας νέας τάσης στο είδος, μετά την δεκαετία κυριαρχίας του αποκαλούμενου «elevated» («εκλεπτυσμένου») τρόμου.
Πεθαίνοντας στο γέλιο
Αν το καλοσκεφτούμε, κωμωδία και horror δεν απέχουν πάρα πολύ μεταξύ τους. Αμφότερα ενθαρρύνουν τη σωματική αντίδραση και ψυχολογική χαλάρωση (γέλιο – κραυγή, ηρεμία – αγωνία), ενώ οι αφηγήσεις τους συναναστρέφονται το παράλογο, αποκαλύπτουν τη διαστροφή πίσω από κάτι «φυσιολογικό», ενώ ανατρέπουν τις προσδοκίες μέσα από τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσουμε δύο αντιφατικές πραγματικότητες μαζί – όπως έχει πει και η κωμικός Ήρα Κατσούδα (για το χιούμορ βέβαια). Παράλληλα, όσον αφορά το horror τουλάχιστον, ανά περιπτώσεις υπάρχουν εγγενώς κωμικές ιδιότητες σε συγκεκριμένες απεικονίσεις. Όπως η απουσία ευφυίας στη συμπεριφορά των ζόμπι, όταν ένα splatter υπερβάλλει στη χρήση ψεύτικου αίματος και εντοσθίων ή όταν ένας σαρδόνιος Φρέντι Κρούγκερ κάνει χαβαλέ με τα θύματά του στον «Εφιάλτη στο Δρόμο με τις Λεύκες». Φυσικά, μία από τις κλασικές ταινίες που έσμιξε τα δύο είδη με σπουδαία αποτελέσματα ήταν το «Evil Dead» (1981) του Σαμ Ράιμι. Εκεί το κλασικό μοτίβο των αφελών νέων που μένουν σε απομονωμένο δάσος για να βρεθούν σύντομα στο διάβα μιας κατάρας, αποδίδεται με όρους ισόποσα ανατριχιαστικούς και ξεκαρδιστικός. Κατά συνέπεια, η θέαση περιλαμβάνει στιγμιότυπα αποσυμπίεσης και εγρήγορσης που ενισχύουν τις κινηματογραφικές εντάσεις. Αντίστοιχα, το μεταγενέστερο «Scream» (Γουές Κρέιβεν, 1996), όντας παρωδία του genre, μεγεθύνει τις χιουμοριστικές διαστάσεις του προσθέτοντας τις πτυχές της αυτοαναφορικότητας, της ανοησίας των ηρώων και της αδεξιότητάς τους.
Τα παραδείγματα, σαφώς, δε σταματούν εδώ. Ωστόσο, στον 21ο αιώνα οι παραγωγές που υιοθετούσαν το σμίξιμο του horror με την κωμωδία άρχισαν να εκλείπουν χαρακτηριστικά. Έπειτα, όσο περισσότερο μειωνόταν το περιθώριο να προκύψουν αυθεντικά σενάρια στο Χόλιγουντ, με έμφαση στα τέλη των ‘10s και ύστερα, οι συνθήκες ευνόησαν την ανάπτυξη ταινιών τρόμου που θίγουν «πάρα πολύ κρίσιμα θέματα». Είναι κλασική, πια, η αναφορά στους Ρόμπερτ Έγκερς («The Witch») και Άρι Άστερ («Η Διαδοχή») ως αναβιωτές ενός arthouse horror, στο οποίο μπήκε σφήνα ο χαρακτηρισμός του εκλεπτυσμένου. Λίγο η δεξιοτεχνία τους και λίγο το ότι, όντως, εμβάθυναν σε περίπλοκες θεματικές όπως το πένθος, η απώλεια και η αποξένωση, έδωσαν την αίσθηση πως χωρίς σοβαρότητα δεν μπορείς να κάνεις τρόμο. Κάτι που τώρα δείχνει να αλλάζει.
Μπαίνει ο μπαμπούλας σε ένα μπαρ… Εάν είναι σχετικά εύκολο να συμφωνήσουμε στο πώς κάτι μας τρομάζει, όπως η εικόνα ενός μανιασμένου ανθρώπου που κρατά ματωμένο μαχαίρι, δε συμβαίνει το ίδιο με την κωμωδία. Εκεί το στοιχείο του προσωπικού γούστου περιπλέκει τα πράγματα, αφού δε γελάμε όλοι με τα ίδια αστεία. Τα horror με κωμικές ποιότητες παίρνουν το ρίσκο να μη μειώσουν το χάσμα, απαραίτητα, χάνοντας ίσως μέρος του κοινού. Είναι ενδεικτικό πως στην Ελλάδα υπήρχαν αρκετοί θεατές του «Weapons» που ένιωθαν αμηχανία από τις απόπειρες χιούμορ του Κρέγκερ. Από την άλλη, έχει ενδιαφέρον πως οι δημιουργοί που μας απασχολούν δεν έχουν καταβολές στον τρόμο, αλλά στην κωμωδία. Το 2017 ο Τζόρνταν Πιλ κέρδισε Όσκαρ πρωτότυπου σεναρίου για το «Τρέξε!», παρόλο που είχε μια επιτυχημένη καριέρα όντας το έτερον ήμισυ της έξοχης κωμικής σειράς «Key & Peele». Η Κέιτι Ντίπολντ, δημιουργός του «Widow’s Bay», ήταν βασική σεναριογράφος του «Parks & Recreation». Ο Κρέγκερ ξεκίνησε την πορεία του με την ακατάλληλη για ανηλίκους καφρο-κωμωδία «Miss March» (2009), προτού περάσει στη μικρή οθόνη με το «The Whitest Kids U’Know». Κι όπως φαντάζεστε, παρόμοια ήταν η αφετηρία του Μπάρκερ με το βασισμένο σε σκετς «That’s a Bad Idea».
Τι συμπέρασμα, λοιπόν, εξάγεται; Αφενός ότι ο τρόμος εφευρίσκει από την αρχή την πιο ανάλαφρη πλευρά του και αφετέρου, πως η σάτιρα συνεχίζει να τροφοδοτεί το Χόλιγουντ με γνησιότητα, ουσιαστική σύνδεση με όσα συμβαίνουν τώρα και αφηγήσεις φρέσκες. Όπως επίσης, είναι κατανοητό ότι πλέον το να περνάμε όσο καλύτερα γίνεται στις σκοτεινές αίθουσες είναι σχεδόν υποχρεωτικό για την επιτυχία μιας ταινίας.
