Ο Σπύρος Γραμμένος δεν μετανιώνει για τίποτα!

Από το stand up comedy στο τραγούδι και από την πρόζα στη μουσική, και με μια κομμωτική να υπάρχει στην αρχή του βιογραφικού του για να σε ξαφνιάζει, ο Σπύρος Γραμμένος κινείται πάντα ανάμεσα στο χιούμορ και τη συγκίνηση, στην προσωπική εξομολόγηση και το κοινωνικό σχόλιο. Με αφορμή τη νέα του δουλειά, μιλά για την πορεία του και την ανάγκη του να παίρνει θέση, τις δύσκολες στιγμές που διαχειρίστηκε μέσα από την τέχνη, αλλά και για το ΚΛΙΚ των δικών του 90s.

Ο ίδιος παραδέχεται ότι τα τελευταία χρόνια, στην καλλιτεχνική του διαδρομή έχει υπερισχύσει η μουσική: «Επειδή έχω βγάλει πολύ περισσότερα κομμάτια, πλέον δεν νιώθω μεγαλύτερη ανάγκη να μιλάω και να γεμίζω τον χρόνο με πρόζες, που μου αρέσει και αυτό.Έχει κερδίσει η μουσική την πρόζα».

Όπως εξηγεί, δεν υπήρξε κάποια μεγάλη απόφαση ή μια συγκεκριμένη στιγμή που τον οδήγησε εκεί. Ήταν περισσότερο μια φυσική εξέλιξη: «Έτυχε. Και επειδή το ψάχνω κάπως, μου αρέσει η εξέλιξη σε αυτό που κάνω, με τη μουσική μπορούσα πολύ πιο εύκολα να ασχοληθώ, να κάνω μαθήματα, να διδαχτώ πράγματα και να παίξω. Κάπως έτσι νομίζω ότι βρέθηκα πιο κοντά της».

Η τέχνη του Σπύρου Γραμμένου έχει πάντα μια ιδιαίτερη ισορροπία ανάμεσα στο αστείο και το συγκινητικό. Το χιούμορ συνυπάρχει με την ευαισθησία, κάτι που δεν αφορά μόνο τη σκηνή αλλά και την καθημερινή του ζωή, όπως εξομολογείται: «Ζω με το χιούμορ. Ξυπνάω με χιούμορ. Προβληματίζομαι πάρα πολύ, συνεχώς, αλλά μέσα σε όλο αυτό το πράγμα πάντα κρατάω μια σταλίτσα χιούμορ για να μπορώ να προχωρήσω».

Για τον ίδιο, το χιούμορ ήταν πάντα και ένας μηχανισμός επιβίωσης: «Ήταν η άμυνά μου για να βγαίνω από δύσκολες καταστάσεις, για να ανταπεξέλθω». Θυμάται μάλιστα πως αυτό συνέβαινε από τα πρώτα του βήματα στη μουσική, όταν το χιούμορ λειτουργούσε ως τρόπος να διαχειριστεί το άγχος της σκηνής: «Στο πρώτο συγκρότημα που έπαιζα, λειτουργούσε πολύ θετικά όσον αφορά το άγχος μου. Ανεβαίνοντας στη σκηνή προσπαθούσα να κάνω πιο ανάλαφρο το κλίμα».

Ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές, το χιούμορ παρέμεινε συνοδοιπόρος του: «Στην κηδεία του πατέρα μου, κάποια στιγμή γελάσαμε. Αυτό συμβαίνει πολλές φορές στις κηδείες».

Το χιούμορ απέναντι στην κοινωνία και την πολιτική

Ο Σπύρος Γραμμένος δεν κρύβει ότι παρακολουθεί έντονα όσα συμβαίνουν γύρω του και ότι η τέχνη του συχνά συνομιλεί με την κοινωνία και την πολιτική επικαιρότητα. Όμως, όπως λέει, υπάρχουν πράγματα με τα οποία μπορεί να γελάσει και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι δεν επιτρέπεται πραγματικά να γελάσει: «Είναι πολύ περίεργο γιατί συμβαίνει με το ίδιο πράγμα. Δηλαδή με όσα συμβαίνουν στη χώρα μας, με όσα κάνουν οι πολιτικοί μας. Γελάω πάρα πολύ, αλλά δεν μπορώ να γελάω και καθόλου με τους ίδιους και με όσα κάνουν στον κόσμο που ζούμε».

Αναφέρεται μάλιστα στην υπόθεση της Marfin, λέγοντας: «Γελάω πάρα πολύ με αυτό που συνέβη τώρα, που λένε ότι πιάσανε τους δολοφόνους της Marfin, που πάλι θα έχουν βρει κάποιο εξιλαστήριο θύμα και κάποιους θα τραβάνε για κάποια χρόνια στα δικαστήρια χωρίς λόγο και τους έχουν καταδικάσει ήδη. Και με το ίδιο θέμα δεν γελάω καθόλου, γιατί θα καταστρέψουν τις ζωές τριών ανθρώπων τουλάχιστον».

Η δημόσια τοποθέτησή του είναι κάτι που έχει επιλέξει συνειδητά, παρότι γνωρίζει ότι μπορεί να έχει κόστος. Για αρκετούς καλλιτέχνες, η έκθεση της άποψής τους αποτελεί ρίσκο. Ο ίδιος όμως έχει διαφορετική άποψη. Γι’ αυτόν, όλοι αυτοί δεν είναι καλλιτέχνες, είναι έμποροι. «Ακόμα και στον χώρο του stand up και του χιούμορ, που θα έπρεπε να σατιρίζουμε κάποια πράγματα, ακόμα και εκεί βλέπουμε ότι δεν γίνεται. Υπάρχουν άνθρωποι που φοβούνται και δεν θέλουν να σπάσουν αυγά. Αυτοί είναι έμποροι, δεν είναι καλλιτέχνες». Όσο για το αν η στάση αυτή του έχει κοστίσει: «Μπορεί, αλλά δεν με αφορά. Εγώ θα πω την άποψή μου».

Η νέα του δουλειά, «Συγγνώμη που υπήρξα», μοιάζει να έχει μέσα της μια διάθεση απολογισμού, αλλά και αυτοπαρατήρησης. Όχι όμως με την έννοια μιας απολογίας. Ο τίτλος, όπως εξηγεί ο ίδιος, έχει μια δόση αυτοσαρκασμού, ενώ το εξώφυλλο του δίσκου είναι μια φωτογραφία μιας πόλης με ένα περιστέρι στο πρώτο πλάνο: «Αυτό είναι το “συγγνώμη που υπήρξα”, από ένα περιστέρι που σου έχει κουτσουλήσει τα αμάξια και θα σου το ξανακουτσουλήσει».

Στο νέο του τραγούδι «Όταν» μιλάει, όπως ο ίδιος λέει, «για αυτές τις σχέσεις που προσπαθείς να φύγεις μακριά, αλλά επιστρέφεις και ξαναεπιστρέφεις και γίνεσαι κουρέλι και ξαναπροσπαθείς να φύγεις, να αγαπήσεις, να καταφέρεις και ξαναγίνεσαι κουρέλι». Το ρωτάω αν αυτό αφορά κάποια συγκεκριμένη σχέση: «Αυτό συμβαίνει πολλές φορές στη ζωή μας. Έχει συμβεί πολλές φορές με πολλούς έρωτες», απαντά.

Για τον ίδιο, η καθημερινότητα είναι η μεγαλύτερη πηγή έμπνευσης: «Είναι όλα αυτά που ζούμε. Γι’ αυτό και σε έναν δίσκο μου μπορεί να είναι ένα αστείο κομμάτι, ένα κομμάτι που έχει πολύ πλάκα, αλλά και ένα πολύ σοβαρό εσωτερικό τραγούδι. Γιατί όλα αυτά τα εμπεριέχει η καθημερινότητά μας. Στη μέρα μας γελάμε και κλαίμε».

«Δεν έχω αλλάξει. Κάνω ακριβώς αυτό που έκανα πριν από 20 χρόνια»

Σε μια εποχή όπου η δημόσια εικόνα ενός καλλιτέχνη διαμορφώνεται καθημερινά μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα, ο Σπύρος Γραμμένος πιστεύει ότι έχει καταφέρει να παραμείνει ο ίδιος: «Εγώ κάνω ακριβώς αυτό που έκανα και πριν από 20 χρόνια και πριν από 15 χρόνια και πριν από 10. Δεν έχω κάνει κάτι διαφορετικό».

Η μεγαλύτερη αλλαγή, όπως λέει, δεν βρίσκεται στον τρόπο που δημιουργεί, αλλά στον χρόνο που έχει περάσει. Δεν θεωρεί ότι η μεγαλύτερη προβολή ή η μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα τον άλλαξαν. Για εκείνον, η συνέπεια στη διαδρομή του είναι το σημαντικότερο που διέπει το χρόνο του μέσα στη Τέχνη.

Οι στιγμές που θυμάται

Όταν καλείται να ξεχωρίσει μια δύσκολη και μια όμορφη στιγμή από την καλλιτεχνική του πορεία, δυσκολεύεται περισσότερο με τις άσχημες: «Οι όμορφες είναι πάρα πολλές. Νομίζω ότι κάθε φορά που βγαίνω σε σκηνή, τις περισσότερες φορές είναι πάρα, μα πάρα πολύ όμορφα».

Μία από τις πιο δυνατές στιγμές που θυμάται είναι μια πρόσφατη συναυλία στα Γιάννενα, στην πόλη όπου μεγάλωσε. Για την άσχημη στιγμή, όμως, δεν θέλει να μιλήσει: «Δεν ξέρω αν είναι ωραίο να γυρίσω με πόνο στα άσχημα».

Το ΚΛΙΚ της εφηβείας του

Τον ρωτάω για το ΚΛΙΚ. Όντας 46 χρονών, φυσικά το θυμάται και φυσικά το διάβαζε, όπως όλοι μας.  Για όσους μεγάλωσαν στα μέσα της δεκαετίας του ’90, το ΚΛΙΚ ήταν ένα περιοδικό που λειτουργούσε σαν παράθυρο σε έναν διαφορετικό τρόπο ζωής, με άλλο λεξιλόγιο, άλλες εικόνες και διαφορετικές αναφορές. Στη μνήμη του έχει μείνει και το εξής: «Η δεύτερη κλειτορίδα της γυναίκας είναι αριστερά επάνω, δίπλα στην κόρη του μαστού.  Το έχουμε διαβάσει ως έφηβοι στο ΚΛΙΚ» λέει και γελάμε.

Αν είχε τη δυνατότητα να συναντήσει τον νεότερο εαυτό του, δεν θα του έδινε συμβουλές για αλλαγές ή διορθώσεις: «Αν συναντούσα τον 20χρονο Σπύρο θα του έλεγα όλα αυτά που έκανε, όλα αυτά που έκανα. Μην αλλάξει τίποτα».

«Δεν υπάρχει κάτι να μετανιώσω», καταλήγει.

Η Τεχνόπολη και το καλοκαιρινό ραντεβού

Η επόμενη μεγάλη συνάντηση με το κοινό του είναι στις 4 Σεπτεμβρίου στην Τεχνόπολη. Είναι η δεύτερη χρονιά που πραγματοποιείται η καλοκαιρινή συναυλία του εκεί και, όπως λέει, θέλει αυτή η ημερομηνία να γίνει ένα σταθερό ραντεβού: «Μάλλον θα πάμε να κρατήσουμε αυτή την ημερομηνία. Να την έχουμε για πάντα. Βρίσκουμε την Τεχνόπολη 4 Σεπτέμβρη για πάντα».

Η συναυλία θα είναι ιδιαίτερη, καθώς για πρώτη φορά θα παρουσιαστούν ζωντανά όλοι μαζί κομμάτια από τον καινούργιο δίσκο, αλλά και τραγούδια που αγαπήθηκαν. Στη σκηνή θα βρεθούν και αγαπημένοι φίλοι του από τον χώρο του stand up, όπως η Χρύσα Κατσαρίνη, η Ήρα Κατσούδα, ο Πάρις Ρούπος και ο Αριστοτέλης Ρήγας.