Ζιλιέτ Μπινός στο ΚΛΙΚ: «Ο ιρανικός λαός πρέπει να βρει τους ηγέτες του, όχι οι Αμερικανοί»

Της είπα ότι πρέπει να την χρίσουμε επίτιμη πολίτης της χώρας και ένιωσα, και δεν κάνω λάθος, ότι το ζεστό χαμόγελο που εισέπραξα για το σχόλιο μου ήταν γνήσιας, αυθόρμητης χαράς και ευχαρίστησης. Την έχει προφανώς αγαπήσει την Ελλάδα μας η Ζιλιέτ Μπινός για να κάνει τόσα πήγαινε-έλα τα τελευταία χρόνια. Για εμάς είναι βεβαίως μεγάλη μας τιμή που μια σταρ, ηθοποιός τέτοιου μεγέθους και βραβευμένη με Όσκαρ, μας τιμά με την παρουσία της, φέρνοντας τη λάμψη και το ταλέντο της, στο οποίο έχουν υποκλιθεί auteurs από τον Ζαν Λυκ Γκοντάρ και τον Λουί Μαλ, μέχρι τον Μίχαελ Χάνεκε και τον Κριστόφ Κισλόφσκι.

Από κοντά, είναι ακόμα πιο όμορφη, με αστραφτερή αλαβάστρινη επιδερίδα, τόσο ελάχιστα βαμμένη, με casual εμφάνιση, φαρδύ τζινάκι, πουλόβερ, μαύρα χοντροκομμένα μποτάκια.

Είναι η δεύτερη φορά που έρχεται, σχεδόν συνεχόμενα, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Μόλις το 2024 ήταν στην σκηνή του Ολύμπιον, παρέα μάλιστα με τον Ρέιφ Φάινς για την ταινία «Η επιστροφή» μια νέα ματιά στον μύθο του Οδυσσέα και της Πηνελόπης με γυρίσματα και στη χώρα μας. Πριν από λίγους μήνες, το καλοκαίρι την θαυμάσαμε σε μία εκπληκτική ερμηνεία στην Επίδαυρο στην παράσταση «Όρκος της Ευρώπης» του Ουαζντί Μουαουάντ. Και έπεται συνέχεια…προσεχώς. Το φθινόπωρο θα βρίσκεται στην Αθήνα για τα γυρίσματα μιας νέας ταινίας με τίτλο «Merci Charlotte» και σκηνοθέτη τον Τούρκο Berkun Oya. Ενώ έχουμε ένα ακόμα σιγουράκι επίσκεψης στην τσέπη, αφού το 2027 θα γίνει για πρώτη φορά στη χώρα μας η απονομή των βραβείων της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, της οποίας είναι πρόεδρος.

Ας μείνουμε όμως στο παρόν. Αυτή τη φορά η Ζιλιέτ Μπινός ήρθε στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και με μία νέα ιδιότητα, της σκηνοθέτιδος. Σήμερα θα δώσει ένα masterclass με τίτλο «Μπροστά και πίσω από την κάμερα» και χθες, Τρίτη βράδυ, παρουσίασε στο Ολύμπιον το ντοκιμαντέρ της «In-I In Motion» το οποίο αποτυπώνει τη συνεργασία της με τον σπουδαίο Βρετανό χορογράφο και χορευτή Άκραμ Καν σε μια παράσταση που ανέβηκε το 2007 και είχε την τύχη μιας μεγάλης περιοδείας. Το υλικό όμως, είχε μείνει στο συρτάρι για 15 χρόνια, μέχρι που…

Ήταν ο σπουδαίος Ρόμπερτ Ρέντφορντ αυτός που πρώτος σας παρότρυνε να κάνετε ένα ντοκιμαντέρ για την παράσταση όταν την είδε το 2009.

Ακριβώς. Είπε συγκεκριμένα «πρέπει να βγει μια ταινία από αυτή την παράσταση». Το επανέλαβε ξανά και ξανά. Νομίζω ότι τον επηρέασε και τον συγκίνησε και σκέφτηκε ότι πρέπει να το δουν κι άλλοι. Τόσο απλά. Γιατί όταν τελειώσει μια περιοδεία, όποιος είδε την παράσταση την είδε. Τέλος. Ένιωσα ότι είχε δίκιο αλλά δεν ήξερα πώς να το κάνω. Οπότε ζήτησα από την αδερφή μου (Μάριον Στάλενς) που είναι σκηνοθέτης να κινηματογραφήσει τις τελευταίες δέκα παραστάσεις της περιοδείας. Δεκαπέντε χρόνια μετά, ήρθαν χρηματοδότες και με ρώτησαν αν υπάρχει κάποιο πρότζεκτ και τους ανέφερα αυτές τις κασέτες που δεν είχα την ευκαιρία να μοντάρω. Τους είπα ότι θα ήθελα πολύ να κάνω αυτή την ταινία. Με ενδιέφερε να δείξω τη διαδικασία της δημιουργίας. Και επειδή η αδερφή μου είχε έρθει στις πρόβες και είχε κάνει δύο ταινίες αλλά μου είχε πει ότι δεν είχε χρησιμοποιήσει όλα τα πλάνα, της ζήτησα τα αμοντάριστα. Επομένως, έκανα μια μίξη του δικού μου με το δικό της υλικό, αλλά κυρίως χρησιμοποίησα τα αμοντάριστα πλάνα της.

Καθώς τότε μαθαίνατε μια νέα γλώσσα έκφρασης, του χορού, και για πρώτη φορά δουλέψατε τόσο με τη σωματικότητα, νοιώσατε να ανοίγουν νέα πεδία για την τέχνη σας; Σας έδωσε καινούργια οπτική αυτή η εμπειρία; Μάθατε να ακούτε και να εμπιστεύεστε περισσότερο το σώμα σας;

Έμαθα να αντιμετωπίζω τον φόβο μου. Γιατί κάθε βράδυ μα κάθε βράδυ φοβόμουν ότι δεν θα «επιβιώσω» από αυτή την παράσταση. Διότι ήταν και σωματικά απαιτητική αλλά και συναισθηματικά. Και τα δύο μαζί είναι πολύ σπάνιο. Συνήθως οι χορευτές εμπλέκονται σωματικά αλλά σπανίως συναισθηματικά. Οι ηθοποιοί εμπλέκονται συναισθηματικά χρησιμοποιώντας τις σκέψεις τους αλλά οι κινήσεις δεν απαιτούν τόση ενέργεια. Το να συνδυάσω αυτά τα δύο ήταν σαν να ανέβαινα στο Έβερεστ. Κάθε βράδυ. Βέβαια βοηθάει όταν είναι δύο οι άνθρωποι στη σκηνή, δε χρειάζεται να το αντιμετωπίσεις μόνος. Οπότε, ναι, σίγουρα έμαθα να αντιμετωπίζω τον φόβο μου και έμαθα ακόμα ότι ως ανθρώπινα όντα μπορούμε να μεταμορφωνόμαστε. Κι αυτό είναι πραγματικά ευχάριστα νέα να ξέρεις ότι, εφόσον έχεις τη βούληση, την πίστη και δίνεις χρόνο, εξωτερικό και εσωτερικό, μπορεί να συμβεί η μεταμόρφωση που είναι εργαλείο εξέλιξης.

Μιλήσατε για πίστη. Πρόπερσι που είχατε έρθει πάλι στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, μας είχατε αιφνιδιάσει, μας είχατε εκπλήξει όταν μιλώντας από τη σκηνή του Ολύμπιον για την αγάπη σας για την Ελλάδα, τον Σοφοκλή και τον Όμηρο, αναφερθήκατε και στο πόσο θαυμάζετε τους αγίους μας και τις βυζαντινές εικόνες, αποκαλύπτοντας και μια πιο εσωτερική πλευρά σας, της θρησκευτικής πίστης.

Πίστευα από παιδί. Έτσι γεννήθηκα. Όσο προχωρά η ζωή σου περνάς και δύσκολες στιγμές που σου επιτρέπουν να ανοίξεις την καρδιά και το μυαλό και να είσαι ανοιχτός στην αναζήτηση για κάτι που είναι βαθύτερο και πιο αληθινό. Πού βρίσκεται η αλήθεια; Τι είναι πίσω από την κουρτίνα; Τι βρίσκεται πίσω από εμάς; Μπορείς να μπεις σε ένα ψυχολογικό βασίλειο, έδαφος, αλλά για μένα δεν είναι αρκετό. Έχω την ανάγκη να πηγαίνω σε «τόπους» που αφορούν και την καρδιά μου, όχι μόνο το μυαλό μου. Και η καρδιά είναι ένας πνευματικός κόσμος, αλλιώς έχουμε κολλήσει σε αυτό που βλέπουμε, νιώθουμε, αγγίζουμε, τρώμε. Για μένα δεν είναι αρκετό. Επίσης, νιώθω μέσα στην καρδιά μου ότι υπάρχει κάτι υπεράνω. Υπάρχουν άνθρωποι που συναντάμε και θα μας αλλάξουν, βιβλία που διαβάζουμε και θα μας αλλάξουν για πάντα επειδή ανοίγουν «περιοχές»” μέσα μας. Πρέπει να προσέχεις τι διαβάζεις, να αντιλαμβάνεσαι, να είσαι περίεργος, να έχεις ανοιχτές κεραίες ώστε να αναπτυχθείς. Η προσευχή εμένα μου ανοίγει πόρτες. Και θρέφει την ψυχή μου. Δεν θέλω να είμαι «στεγνή», θέλω να είμαι δημιουργική και να συμμετέχω στη ζωή.

Ξέρετε, σας έχω συνδέσει πολύ με τους Ιρανούς δημιουργούς λόγω της δουλειάς σας, καταρχάς με τον μέγα Αμπάς Κιαροστάμι στο «Γνήσιο αντίγραφο» αλλά και λόγω της στάσης σας. Σας θυμάμαι πολύ έντονα πίσω στο 2010 με δάκρυα στα μάτια μπροστά από την άδεια καρέκλα της κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών που προοριζόταν για τον Τζαφάρ Παναχί ο οποίος είχε τότε ξεκινήσει απεργία πείνας. Θυμάμαι και τη χαρά σας μόλις πριν από λίγους μήνες που δώσατε ως πρόεδρος της κριτικής επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών πάλι, επιτέλους χέρι με χέρι τον Χρυσό Φοίνικα στον Παναχί για το «Ένα ατύχημα». Σας θυμάμαι και το 2022 σε ένα βίντεο να κόβετε μια τούφα από τα μαλλιά σας ως ένδειξη συμπαράστασης στις γυναίκες του Ιράν. Με τι συναισθήματα παρακολουθείτε τις ειδήσεις τις τελευταίες μέρες;

Δεν καταλαβαίνω γιατί ο λαός του Ιράν πρέπει να περνάει ένα τέτοιο τραύμα τις τελευταίες δεκαετίες. Οι γυναίκες είναι θαρραλέες και δυνατές. Γνωρίζετε την ηθοποιό Γκολσιφτέ;

Φυσικά. Την Γκολσιφτέ Φαραχανί εννοείτε (πρωταγωνίστρια του Ασγκάρ Φαραντί στο «About Elli»), η οποία έφυγε από το Ιράν το 2009 και ζει στη Γαλλία.

Για μένα η Γκολσιφτέ είναι θεά γιατί μιλάει πάντα, και όπως καλύτερα μπορεί, για τον λαό της. Φοβάμαι για τον λαό του Ιράν γενικά και φοβάμαι για αυτό που τους συμβαίνει τώρα. Ελπίζω ότι θα αλλάξουν τα πράγματα και θα ξαναείναι ελεύθεροι. Ο ιρανικός λαός πρέπει να βρει τους ηγέτες του, όχι να βάλουν οι Αμερικανοί αυτόν που θέλουν. Πιστεύω ότι είναι φρικτό η θρησκεία να είναι τόσο σκληρή πάνω στους ανθρώπους. Όλοι ελπίζουμε ότι θα ανακτήσουν τη δύναμη τους και θα ξαναβρούν την ταυτότητα τους, που είναι φαρσί όχι ισλαμική. Κάποιος πρέπει να έχει το δικαίωμα να επιλέξει να είναι θρησκευόμενος αλλά όχι να του το επιβάλλουν. Αυτό δεν είναι αποδεκτό. Το ίδιο ισχύει και για το Αφγανιστάν και για άλλες χώρες που είναι σκληρές απέναντι στους ανθρώπους. Και ο Τραμπ είναι πολύ σκληρός.

Το ντοκιμαντέρ «In-I In Motion» θα βγει στις αίθουσες το φθινόπωρο από την Feelgood Enertainment.