Klik at the Movies – H Επιστροφή
Ο Λεονάρντο ΝτιΚάπριο μάχεται με νύχια και με δόντια για τη ζωή του απέναντι στα στοιχεία της φύσης κι όχι μόνο, σε μια βίαιη, αριστοτεχνικά σκηνοθετημένη δραματική περιπέτεια εκδίκησης, με εμφανείς υπαρξιακές προεκτάσεις | Από τον Χάρη Παπαπαναγιώτου
Φορτσάτη, με 12 οσκαρικές υποψηφιότητες (τις περισσότερες από κάθε άλλη ταινία φέτος) και μια ιδιαίτερα εντυπωσιακή εισπρακτική πορεία στις αμερικανικές και τις βρετανικές αίθουσες, η – εμπνευσμένη από πραγματικά γεγονότα – “Επιστροφή” έρχεται και στα μέρη μας με ένα και μόνο σκοπό: να μάς αποδείξει πως ο (πρωταγωνιστής της) Λεονάρντο ΝτιΚάπριο αξίζει να τιμηθεί επιτέλους με το – πολυπόθητο – χρυσό αγαλματίδιο Α` Ανδρικού ρόλου!
Η αλήθεια είναι πως ο 41χρονος Καλιφορνέζος σταρ δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερο “πρεσβευτή” από τον Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιάριτου (“Birdman”, “Babel”, “Χαμένες Αγάπες”), καθώς ο Μεξικάνος σκηνοθέτης έβαλε τα δυνατά του να τον κάνει να υποφέρει τα πάνδεινα για την τέχνη του, όχι μόνο εντός του πλαισίου της ταινίας, αλλά και κατά τη μακρά διάρκεια των γυρισμάτων. Και αυτό, όπως λένε, “βγαίνει στον κόσμο”, καθώς η παρακολούθηση της “Επιστροφής” είναι μια σχεδόν βιωματική εμπειρία, με κάποιες επιμέρους σκηνές που διακρίνονται για τη βία και την ωμότητά τους, να χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα σκληρές για θεατές με ευαίσθητα στομάχια.
Το χειμώνα του 1823, μια πολυμελής ομάδα κυνηγών και παγιδευτών της εταιρείας Rocky Mountain Fur Company, βρισκόμενη σε αποστολή σε αχαρτογράφητη περιοχή της βορείου Αμερικής κατά μήκος του ποταμού Μιζούριπέφτει σε ενέδρα ινδιάνωνοι οποίοι και τους αποδεκατίζουν, αναγκάζοντας τον πολύπειρο ιχνηλάτη τους Χιου Γκλας (Λεονάρντο ΝτιΚάπριο) να βρει τρόπο να οδηγήσει τους λιγοστούς επιζώντες με ασφάλεια στη βάση τους. Όταν όμως ο τελευταίος δέχεται αναπάντεχα επίθεση από μια θηλυκιά αρκούδα Γκρίζλι που τον αφήνει ετοιμοθάνατο, ο επικεφαλής της αποστολής Λοχαγός Άντριου Χένρι (Ντόναλ Γκλίσον) αποφασίζει να τον εγκαταλείψει προσωρινά, αναθέτοντας, όμως, τη φροντίδα του στον Χοκ (Φόρεστ Γκούντλακ), τον ινδιάνο κατά το ήμισυ έφηβο γιο του, στον νεαρό Τζιμ Μπρίτζερ (Γουίλ Πούλτερ) καιστον Τζον Φιτζέραλντ (ο Τομ Χάρντι ιδανικά… “σκατόψυχος” και υποψήφιος εδώ για το Όσκαρ Β` Ανδρικού ρόλου, παρακαλώ), ο οποίος δέχεται να συντροφεύσει τους δύο πρώτους έναντι γενναίας αμοιβής. Ωστόσο, στην πρώτη ευκαιρία, ο Φιτζέραλντ θα προδώσει με τον χειρότερο τρόπο τον Γκλας, φυτεύοντας βαθιά μέσα στην ψυχή του τη θέληση να παραμείνει ζωντανός με κάθε τρόπο, για να τον εκδικηθεί.
“The Revenant”, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας, σημαίνει “εκείνος που επιστρέφει από τους νεκρούς” (όπως πληροφούμαστε και στο εξώφυλλο του ομώνυμου βιβλίου του Μάικλ Πανκ, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Key Books). Και πράγματι, το μεγαλύτερο και πλέον υποβλητικό κομμάτι της ταινίας αφορά σε αυτήν ακριβώς την επιστροφή του κατακρεουργημένου αλλά ακόμη ζωντανού Γκλας από τον “άλλο κόσμο” (υπάρχει σκηνή όπου τον βλέπουμε να βγαίνει από έναν ρηχό τάφο, σκάβοντας με τα χέρια του) και στην ενστικτώδη μάχη του για επιβίωση κατά την περιπλάνησή του στη χιονισμένη ύπαιθρο, μέσα σε εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες. Με το τσουχτερό κρύο να του περονιάζει τα κόκκαλα, την αβάσταχτη πείνα να του προξενεί παραισθήσεις, τις ανοιχτές πληγές του να δυσχεραίνουν την κάθε του κίνηση, τα άγρια θηρία να απειλούν να τον κατασπαράξουν και τους ινδιάνους να παραμονεύουν για να του πάρουν το σκαλπ. Σε αυτόν τον – με διαφορά – πιο απαιτητικό σωματικά, αλλά και ψυχικά ρόλο της καριέρας του, ο – σχεδόν αγνώριστος εμφανισιακά – ΝτιΚάπριο δίνει κυριολεκτικά όλο του το είναι, πείθοντάς μάς απόλυτα όχι μόνο για την κάθε κραυγή πόνου, την κάθε γκριμάτσα αηδίας και το κάθε αίσθημα απόγνωσης μαζί και οργής που νιώθει ο χαρακτήρας του, αλλά και για την υπεράνθρωπη δύναμη που αντλεί από την υπόσχεση που είχε δώσει κάποτε στο γιο του να αγωνίζεται για όσο αναπνέει, η οποία και συντηρεί την ακόρεστη δίψα του για εκδίκηση.
Από την πλευρά του, ο – βραβευμένος μόλις πέρυσι για τη δουλειά του στο απολαυστικό “Birdman” – Ινιάριτου (ο οποίος συνυπογράφει και το εμπλουτισμένο με υπαρξιακές προεκτάσεις διασκευασμένο σενάριο), παραδίδει μαθήματα σκηνοθετικής βιρτουοζιτέ, προσφέροντάς μας “με το καλημέρα” τις δύο κορυφαίες, ίσως, σκηνές της ταινίας. Εκείνη την – κινηματογραφημένη με νεύρο και υποδειγματικά μονταρισμένη – σκηνή της ενέδρας, με τα δεκάδες βέλη να σφυρίζουν απειλητικά στον αέρα σκορπώντας τον πανικό στους αιφνιδιασμένους κυνηγούς και δημιουργώντας συνθήκες απόλυτου χάους και, βέβαια, την περιβόητη σκηνή της επίθεσης της αρκούδας. Ένα δεξιοτεχνικά δοσμένο, απαράμιλλης έντασης μακροσκελές μονοπλάνο, αφάνταστα ρεαλιστικό χάρη και στον υποδειγματικό συνδασμό CGI και stunt work, που αποτελεί, πιθανότατα, την κορυφαία σκηνή πάλης σώμα με σώμα ανάμεσα σε άνθρωπο και σε θηρίο που έχει αποτυπωθεί ποτέ στο σελιλόιντ και είναι βέβαιο πως θα σας κόψει την ανάσα!
Πέρα από την συναρπαστική, σχεδόν “βουβή” ερμηνεία του πρωταγωνιστή της και την αριστοτεχνική σκηνοθεσία του Ινιάριτου, όμως, η “Επιστροφή” αντλεί τη δύναμή της και από την εξαιρετική δουλειά που έχει γίνει γενικότερα σε τεχνικό επίπεδο, με τη σαγηνευτική, αποκλειστικά στηριζόμενη σε φυσικό φωτισμό φωτογραφία του Εμανουέλ Λουμπέσκι να κλέβει την παράσταση, αποτυπώνοντας με μοναδικό τρόπο το μεγαλείο και την απεραντοσύνη της άγριας φύσης και χαρίζοντάς μας πλάνα ασύλληπτης ομορφιάς, που διαθέτουν κάτι από τον απόκοσμο λυρισμό των ταινιών του Τέρενς Μάλικ (του οποίου, άλλωστε, αποτελεί σταθερό συνεργάτη από την εποχή του “The New World”).
Με ένα πιο καλοδουλεμένο σενάριο, ίσως τώρα να μιλούσαμε για αριστούργημα.
Στις αίθουσες από τις 21 Ιανουαρίου 2016, σε διανομή Odeon.
