Η ειρήνη που διαπραγματεύονται πίσω από κλειστές πόρτες: Τι πραγματικά συμβαίνει με την Ουκρανία;

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Υπάρχουν στιγμές στη διεθνή πολιτική κατά τις οποίες η διπλωματία δημιουργεί περισσότερα ερωτήματα από όσα απαντά. Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία αποτελούν μία από αυτές. Πίσω από τις κλειστές πόρτες πολυτελών αιθουσών στο Άμπου Ντάμπι, Αμερικανοί, Ρώσοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι αναζητούν μια συμφωνία που θα μπορούσε να αλλάξει τον χάρτη της ευρωπαϊκής ασφάλειας για τις επόμενες δεκαετίες.

Την ίδια ώρα, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται. Πόλεις εξακολουθούν να βομβαρδίζονται, ενεργειακές εγκαταστάσεις γίνονται στόχοι επιθέσεων και εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με την αβεβαιότητα ενός πολέμου που διαρκεί ήδη περισσότερο από τεσσεράμισι χρόνια.

Η αντίφαση είναι εντυπωσιακή. Στα διπλωματικά τραπέζια συζητούνται εγγυήσεις ασφαλείας, μεταπολεμική ανοικοδόμηση και ανταλλαγές αιχμαλώτων. Στο πεδίο των συγκρούσεων, όμως, καμία πλευρά δεν έχει εγκαταλείψει τους βασικούς στρατηγικούς της στόχους.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν Ρωσία και Ουκρανία επιθυμούν να σταματήσουν τον πόλεμο. Είναι τι είδους ειρήνη θεωρεί αποδεκτή η καθεμία και ποιος θα αναλάβει να εγγυηθεί ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία δεν θα αποτελέσει απλώς την αρχή μιας νέας κρίσης.

Το Άμπου Ντάμπι και η επιστροφή της διπλωματίας

Στις 10 και 11 Νοεμβρίου 2026, οι αντιπροσωπείες της Ρωσίας, της Ουκρανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών συναντήθηκαν στην πρωτεύουσα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, εγκαινιάζοντας έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων υπό αμερικανική διαμεσολάβηση.

Ήταν οι πρώτες αντίστοιχες τριμερείς συνομιλίες έπειτα από εννέα μήνες διπλωματικής στασιμότητας.

Η επιλογή του Άμπου Ντάμπι δεν είναι τυχαία. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διατηρούν σχέσεις τόσο με τη Δύση όσο και με τη Μόσχα, ενώ έχουν αναλάβει στο παρελθόν διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες για ανθρωπιστικά ζητήματα που συνδέονται με τον πόλεμο.

Η Ουάσιγκτον εκπροσωπήθηκε από τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, στενό συνεργάτη και γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ. Η παρουσία τους επιβεβαιώνει τη σημασία που αποδίδει ο Αμερικανός πρόεδρος στην προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας.

Από την ουκρανική πλευρά, στις συνομιλίες συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Ρουστέμ Ουμέροφ και ο Νταβίντ Αραχάμια, ενώ επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας ήταν ο Βλαντίμιρ Μεντίνσκι.

Οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν με μια συγκεκριμένη συμφωνία επί της αρχής: την πραγματοποίηση μεγάλης ανταλλαγής αιχμαλώτων πολέμου.

Ο Κούσνερ υποστήριξε ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ανθρωπιστική απελευθέρωση αιχμαλώτων από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής το 2022. Ωστόσο, κατά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που θα ανταλλάσσονταν δεν είχε ακόμη οριστικοποιηθεί.

Πρόκειται αναμφίβολα για μια σημαντική ανθρωπιστική εξέλιξη. Δεν συνιστά, όμως, συνολική ειρηνευτική συμφωνία.

Οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν στα σημαντικότερα ζητήματα και, κυρίως, στο εδαφικό.

Το Ντονμπάς και η γεωγραφία μιας δύσκολης συμφωνίας

Στην καρδιά των διαπραγματεύσεων βρίσκεται ένα ερώτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί αποκλειστικά με διπλωματικές διατυπώσεις: ποιος θα ελέγχει τα ουκρανικά εδάφη που διεκδικεί η Ρωσία;

Η Μόσχα επιμένει στην απαίτησή της να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο του Ντονμπάς, της ανατολικής περιοχής της Ουκρανίας που περιλαμβάνει τις περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ.

Το Κίεβο απορρίπτει την παραχώρηση εδαφών ως αντάλλαγμα για την ειρήνη.

Η διαφορά δεν αφορά απλώς μια συνοριακή γραμμή. Αγγίζει την εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας, τη νομιμότητα της αλλαγής συνόρων διά της βίας και το προηγούμενο που θα μπορούσε να δημιουργηθεί για άλλες διεθνείς συγκρούσεις.

Σύμφωνα με το Reuters, η Ρωσία ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο της ουκρανικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που είχε καταλάβει πριν από τη γενικευμένη εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.

Παράλληλα, η γραμμή του μετώπου έχει παρουσιάσει σχετικά περιορισμένες μεταβολές μέσα στο 2026.

Αυτή η στρατιωτική πραγματικότητα επηρεάζει άμεσα τη διαπραγματευτική διαδικασία. Η Μόσχα επιχειρεί να μετατρέψει τα εδαφικά της κέρδη σε πολιτικά αναγνωρισμένα αποτελέσματα, ενώ η ουκρανική ηγεσία γνωρίζει ότι οποιαδήποτε συμφωνία παραχώρησης εδαφών θα προκαλούσε σοβαρά πολιτικά και συνταγματικά ζητήματα στο εσωτερικό της χώρας.

Λίγο πριν από τις συνομιλίες, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι δύο πλευρές είχαν εμφανίσει κάποια ευελιξία σε ανεπίσημες συζητήσεις για πιθανές εδαφικές διευθετήσεις.

Η πληροφορία δημιούργησε συγκρατημένη αισιοδοξία στην Ουάσιγκτον.

Ωστόσο, η ιδιωτική διερεύνηση πιθανών συμβιβασμών απέχει σημαντικά από μια επίσημη πολιτική δέσμευση.

Το γεγονός ότι ένα ζήτημα συζητείται δεν σημαίνει ότι έχει βρεθεί και η λύση του.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και η αμερικανική στρατηγική

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η επίτευξη συμφωνίας στην Ουκρανία αποτελεί κεντρικό στόχο της εξωτερικής του πολιτικής.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα εκφράσει την πεποίθηση ότι ο πόλεμος μπορεί να τερματιστεί μέσω διαπραγματεύσεων, παρουσιάζοντας κατά καιρούς την προοπτική μιας ευρείας συμφωνίας ως εφικτή.

Η αμερικανική προσέγγιση δεν περιορίζεται πλέον στην αναζήτηση μιας άμεσης κατάπαυσης του πυρός.

Οι διαπραγματευτές επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα ευρύτερο πλαίσιο που περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, τη μελλοντική σχέση της Ρωσίας με τη Δύση, την οικονομική ανοικοδόμηση και την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Η λογική είναι ότι μια συνολική συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει περισσότερα κίνητρα συμβιβασμού από μια μεμονωμένη διαπραγμάτευση για τα εδάφη.

Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει και σημαντικούς κινδύνους.

Όσο περισσότερα ζητήματα εντάσσονται στο ίδιο διαπραγματευτικό πλαίσιο, τόσο αυξάνεται η πολυπλοκότητα της συμφωνίας.

Η Ουκρανία ζητά δεσμευτικές εγγυήσεις ότι δεν θα βρεθεί αντιμέτωπη με νέα ρωσική επίθεση. Η Ρωσία επιδιώκει αλλαγές στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι καμία διευθέτηση δεν μπορεί να περιορίζει το δικαίωμα των κρατών να καθορίζουν τις δικές τους συμμαχίες.

Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να γεφυρώσει αυτές τις διαφορετικές επιδιώξεις.

Στο τραπέζι έχει τεθεί ακόμη και η προοπτική εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία που θα παραπέμπουν, ως προς τη λογική τους, στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Δεν έχει παρουσιαστεί, ωστόσο, κάποια οριστική συμφωνία που να καθορίζει το περιεχόμενο, τη νομική ισχύ και τον μηχανισμό εφαρμογής τέτοιων εγγυήσεων.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα δυσκολότερα σημεία της διαπραγμάτευσης: μια υπόσχεση προστασίας έχει πραγματική αξία μόνο εφόσον είναι σαφές ποιος θα την εφαρμόσει και με ποιον τρόπο.

Η Ευρώπη διεκδικεί θέση στο τραπέζι

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι δεν αφορά μόνο όσα συζητήθηκαν, αλλά και το ποιοι συμμετείχαν στις συζητήσεις.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και εκπρόσωποι του ΝΑΤΟ είχαν επαφές με την αμερικανική και την ουκρανική πλευρά. Ωστόσο, η ρωσική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να πραγματοποιήσει αντίστοιχες συναντήσεις μαζί τους.

Ο Βλαντίμιρ Μεντίνσκι υποστήριξε ότι η Μόσχα δεν βλέπει, προς το παρόν, λόγο για ξεχωριστές συνομιλίες με τους Ευρωπαίους.

Η στάση αυτή αναδεικνύει μια βαθύτερη διαφωνία.

Η Ρωσία επιδιώκει να συζητήσει τα ζητήματα της ευρωπαϊκής ασφάλειας κυρίως με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αντιμετωπίζοντας την Ουάσιγκτον ως τον σημαντικότερο συνομιλητή για τις στρατηγικές ισορροπίες στην ήπειρο.

Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, όμως, μια τέτοια προσέγγιση δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα.

Η Ευρώπη είναι εκείνη που θα κληθεί να διαχειριστεί τις μακροπρόθεσμες συνέπειες οποιασδήποτε συμφωνίας.

Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αναλάβει σημαντικό μέρος της οικονομικής και στρατιωτικής στήριξης προς το Κίεβο, ενώ μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας θα επηρεάσει άμεσα τη δική τους άμυνα.

Ο Τζάρεντ Κούσνερ αναγνώρισε ότι οι Ευρωπαίοι εταίροι πρέπει να συμμετάσχουν στις επόμενες συνομιλίες.

Η τοποθέτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η αμερικανική πλευρά αντιλαμβάνεται πως μια συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια δύσκολα μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή.

Το ερώτημα παραμένει εάν η Μόσχα θα αποδεχθεί αυτή τη διεύρυνση του διαπραγματευτικού σχήματος.

Οι εγγυήσεις ασφαλείας και ο φόβος ενός νέου πολέμου

Η ουκρανική ηγεσία έχει έναν βασικό λόγο να αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα τις γενικές διαβεβαιώσεις περί ειρήνης.

Η εμπειρία των προηγούμενων δεκαετιών έχει δείξει ότι οι πολιτικές δεσμεύσεις δεν αποτρέπουν απαραίτητα μια μελλοντική στρατιωτική σύγκρουση.

Το Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994, με το οποίο η Ουκρανία έλαβε διαβεβαιώσεις ασφαλείας σε συνάρτηση με την εγκατάλειψη του πυρηνικού οπλοστασίου που βρισκόταν στο έδαφός της μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των ορίων τέτοιων δεσμεύσεων.

Η ρωσική προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και η πλήρης εισβολή του 2022 ανέδειξαν με δραματικό τρόπο αυτά τα όρια.

Σήμερα, το Κίεβο ζητά ένα διαφορετικό πλαίσιο προστασίας.

Δεν αρκείται σε γενικές δηλώσεις υποστήριξης. Επιδιώκει συγκεκριμένους μηχανισμούς στρατιωτικής, οικονομικής και πολιτικής συνδρομής σε περίπτωση νέας επίθεσης.

Η Μόσχα, αντίθετα, αντιμετωπίζει τη δυτική στρατιωτική παρουσία και την περαιτέρω ενσωμάτωση της Ουκρανίας στους δυτικούς αμυντικούς θεσμούς ως ζητήματα που συνδέονται άμεσα με τις δικές της απαιτήσεις ασφαλείας.

Η διαφωνία αυτή δεν μπορεί να επιλυθεί με μια απλή αναφορά στην ανάγκη ειρήνης.

Απαιτεί αποφάσεις που θα επηρεάσουν τις σχέσεις Ρωσίας, Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών για πολλά χρόνια.

Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, αλλά ο πόλεμος δεν σταματά

Την ώρα που οι διπλωματικές αντιπροσωπείες συζητούσαν στο Άμπου Ντάμπι, οι επιθέσεις συνεχίζονταν.

Σύμφωνα με ουκρανικές αναφορές, ρωσικά πλήγματα έπληξαν έξι υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας στην κεντρική Ουκρανία, ενώ επίθεση σε αγορά στην περιοχή της Οδησσού προκάλεσε τον θάνατο τριών ανθρώπων.

Παράλληλα, ρωσικές τοπικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ουκρανική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στην περιοχή Μπέλγκοροντ προκάλεσε έναν θάνατο.

Τα περιστατικά αυτά υπενθυμίζουν ότι η έναρξη συνομιλιών δεν συνεπάγεται αυτομάτως αποκλιμάκωση.

Η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων μπορεί να εξυπηρετεί διαφορετικούς στόχους: την άσκηση πίεσης στον αντίπαλο, τη διατήρηση διαπραγματευτικών πλεονεκτημάτων ή την προσπάθεια βελτίωσης της στρατιωτικής θέσης πριν από μια ενδεχόμενη συμφωνία.

Ωστόσο, τα κίνητρα κάθε συγκεκριμένης επιχείρησης δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα χωρίς τεκμηρίωση.

Εκείνο που είναι σαφές είναι ότι οι στρατιωτικές και οι διπλωματικές εξελίξεις συνεχίζουν να κινούνται παράλληλα.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση των ουκρανικών ενεργειακών υποδομών.

Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει, οι επιθέσεις στο ηλεκτρικό δίκτυο δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στον άμαχο πληθυσμό και αυξάνουν την ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης.

Η ουκρανική πλευρά επιδιώκει επίσης πρόοδο σε μια πιθανή συμφωνία αποκλιμάκωσης για τις μεταφορές σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα.

Μέχρι την ολοκλήρωση των συνομιλιών, ωστόσο, το Κίεβο ανέμενε ακόμη τη ρωσική απάντηση.

Η επόμενη διπλωματική κίνηση περνά από τη Μόσχα

Μετά το τέλος των συνομιλιών, οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές ανακοίνωσαν ότι θα συνεχίσουν τις επαφές τους σε ανώτατο επίπεδο.

Ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ προγραμματίστηκε να συναντήσουν τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα στις 12 Νοεμβρίου και στη συνέχεια να ενημερώσουν τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην Ιρλανδία.

Η ακολουθία των συναντήσεων αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί να κινηθεί η αμερικανική διπλωματία: άμεσες επαφές με τις δύο εμπόλεμες πλευρές, διερεύνηση πιθανών συγκλίσεων και προσπάθεια διαμόρφωσης ενός κοινού πλαισίου.

Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι επιθυμεί πρόοδο προς μια συμφωνία μέσα στο 2026.

Παράλληλα, έχει εμφανιστεί θετικός απέναντι σε αλλαγές που διακρίνει στην αμερικανική διαπραγματευτική προσέγγιση.

Αυτές οι δηλώσεις δεν αναιρούν τις ουσιαστικές διαφωνίες.

Αντίθετα, δείχνουν ότι το Κίεβο επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτό τον διπλωματικό δίαυλο, χωρίς να αποδεχθεί εκ των προτέρων τις ρωσικές εδαφικές απαιτήσεις.

Από τη ρωσική πλευρά, ο Μεντίνσκι δήλωσε ότι οι συνομιλίες θα συνεχιστούν και παρουσίασε τη διαδικασία ως ένα βήμα προς πιθανή συμφωνία.

Οι δημόσιες τοποθετήσεις, ωστόσο, δεν συνοδεύτηκαν από ανακοίνωση ουσιαστικής σύγκλισης στο εδαφικό ή από συμφωνία γενικής κατάπαυσης του πυρός.

Μπορεί να υπάρξει ειρήνη χωρίς πραγματική συμφωνία;

Η ιστορία των διεθνών συγκρούσεων έχει δείξει ότι η παύση των εχθροπραξιών και η επίτευξη μιας σταθερής ειρήνης δεν είναι απαραίτητα το ίδιο πράγμα.

Μια κατάπαυση του πυρός μπορεί να σταματήσει προσωρινά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, χωρίς να επιλύσει τις πολιτικές διαφορές που προκάλεσαν τη σύγκρουση.

Μια συμφωνία μπορεί να καθορίσει γραμμές ελέγχου, χωρίς να διευθετήσει οριστικά τα ζητήματα κυριαρχίας.

Και μια διεθνής διαμεσολάβηση μπορεί να οδηγήσει σε κοινό ανακοινωθέν, χωρίς να δημιουργήσει αποτελεσματικούς μηχανισμούς εφαρμογής.

Στην περίπτωση της Ουκρανίας, οι προκλήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες.

Οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να απαντά σε μια σειρά από δύσκολα ερωτήματα.

Ποιο θα είναι το καθεστώς των κατεχόμενων εδαφών; Πώς θα διασφαλιστεί ότι δεν θα επαναληφθούν οι εχθροπραξίες; Ποιος θα επιβλέπει την εφαρμογή των όρων; Τι θα συμβεί εάν μία από τις πλευρές παραβιάσει τη συμφωνία; Και ποιος θα αναλάβει το τεράστιο οικονομικό κόστος της ανοικοδόμησης;

Ακόμη και αν υπάρξει σύγκλιση σε ορισμένα από αυτά τα ζητήματα, η συνολική διευθέτηση θα απαιτήσει πολιτικές αποφάσεις εξαιρετικής δυσκολίας.

Η ανταλλαγή αιχμαλώτων δείχνει ότι οι δύο πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένα ανθρωπιστικά μέτρα.

Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι έχουν γεφυρωθεί οι θεμελιώδεις διαφορές τους.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι τελευταίες εξελίξεις χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση.

Η διπλωματική κινητικότητα αποτελεί θετικό στοιχείο ως προς τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας. Δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση επιτυχίας.

Η ειρήνη ως διαπραγμάτευση για το μέλλον της Ευρώπης

Πίσω από τις συζητήσεις για την Ουκρανία βρίσκεται ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό ζήτημα.

Ο πόλεμος έχει μεταβάλει τις σχέσεις ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση, έχει ενισχύσει τη σημασία της ευρωπαϊκής άμυνας και έχει επαναφέρει στο προσκήνιο ερωτήματα που πολλοί θεωρούσαν ότι είχαν απαντηθεί μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Η Μόσχα επιδιώκει να συνδέσει την ουκρανική διευθέτηση με μια ευρύτερη συζήτηση για το ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι μια τέτοια συζήτηση δεν μπορεί να προηγηθεί μιας ουσιαστικής κατάπαυσης του πυρός ούτε να οδηγήσει σε περιορισμό της κυριαρχίας τρίτων κρατών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό από διαφορετικές πλευρές, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν ανακοινώσει μια ολοκληρωμένη λύση.

Η Ουκρανία, τέλος, βρίσκεται αντιμέτωπη με την πιο άμεση και επώδυνη πραγματικότητα: καλείται να διαπραγματευτεί το μέλλον της ενώ εξακολουθεί να πολεμά για την υπεράσπιση της επικράτειάς της.

Στο Άμπου Ντάμπι έγινε ένα βήμα που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η επανέναρξη των συνομιλιών και η συμφωνία επί της αρχής για ανταλλαγή αιχμαλώτων δείχνουν ότι, παρά τις βαθιές διαφωνίες, υπάρχουν ακόμη πεδία συνεννόησης.

Αλλά η απόσταση ανάμεσα σε μια ανθρωπιστική συμφωνία και στον τερματισμό ενός πολέμου παραμένει τεράστια.

Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα των τελευταίων ημερών να είναι ότι η ειρήνη δεν θα κριθεί μόνο από την ικανότητα των διαπραγματευτών να βρουν έναν συμβιβασμό.

Θα κριθεί από το κατά πόσον αυτός ο συμβιβασμός θα μπορεί να εφαρμοστεί, να αντέξει στον χρόνο και να προσφέρει πραγματική ασφάλεια.

Γιατί η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να υπογραφεί μια συμφωνία που θα σταματήσει προσωρινά τα όπλα.

Είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε να μη χρειαστεί να μιλήσουν ξανά.