Η Πόλη Unplugged: Ένα απόγευμα έψαξα μαζί με τουρίστες τον δολοφόνο του Καλλίμαχου
Μια διαδραστική παράσταση στην καρδιά της Αθήνας μετατρέπει τους τουρίστες σε ντετέκτιβ της Αρχαίας Ελλάδας, αποδεικνύοντας ότι η νέα τουριστική βιομηχανία της πόλης δεν πουλά μόνο μνημεία, αλλά εμπειρίες.
Όταν βρέθηκα στην Πραξιτέλους, στον χώρο όπου πραγματοποιείται η παράσταση Who Killed Callimachos, ήξερα πάνω-κάτω τι θα δω. Ένα αρχαιοελληνικό παιχνίδι μυστηρίου στην καρδιά της Αθήνας, όπου το κοινό καλείται να βρει τον δολοφόνο του Καλλίμαχου. Αυτό που δεν ήξερα ήταν ότι για την επόμενη μία ώρα θα συμμετείχα σε κάτι που βρισκόταν κάπου ανάμεσα στο θέατρο, το stand up comedy, το παιχνίδι ρόλων, το μάθημα ιστορίας και την τουριστική εμπειρία νέας γενιάς.
Μαζί μου στις θέσεις των θεατών κάθισαν τρεις Αμερικανίδες και δύο Βρετανοί. Την ίδια στιγμή ένα άλλο γκρουπ τουριστών αποχωρούσε από τον χώρο, έχοντας μόλις ολοκληρώσει τη δική του έρευνα για το έγκλημα. Η αίσθηση έμοιαζε περισσότερο με μια μικρή τουριστική βιομηχανία εμπειριών που δουλεύει ασταμάτητα παρά με μια συμβατική θεατρική σκηνή.
Το Who Killed Callimachos παρουσιάζεται καθημερινά και έχει γίνει μία από τις πιο ιδιαίτερες δραστηριότητες για επισκέπτες της πόλης. Η υπόθεση μεταφέρει τους θεατές στον 5ο αιώνα π.Χ., όπου καλούνται να βοηθήσουν τον αστυνομικό της αρχαιότητας Νίκαρχο να εξιχνιάσει τη δολοφονία του Καλλίμαχου. Οι θεατές ανακρίνουν υπόπτους, ενώνουν στοιχεία και προσπαθούν να φτάσουν στην αλήθεια μέσα από μια ιστορία που συνδυάζει μυθοπλασία και πραγματικά στοιχεία της καθημερινής ζωής στην αρχαία Αθήνα.
Από την πρώτη στιγμή ο ηθοποιός μάς έβαλε στο κλίμα. Ένας άνθρωπος σε πολλαπλούς χαρακτήρες. Ο Γιάννης Μπακογιώργος κουβαλάει στις πλάτες του ολόκληρη την παράσταση. Κάθε μέρα μπορεί να παίξει μία, δύο ή και τρεις φορές, ανάλογα με την προσέλευση. Με άψογα αγγλικά, εντυπωσιακή ενέργεια και ακαριαίες αντιδράσεις, αλλάζει πρόσωπα, φωνές και χαρακτήρες μπροστά στα μάτια του κοινού. Και με πολύ χιούμορ να προσθέσω, προσαρμοσμένο στη διεθνή τουριστική πραγματικότητα.
«Σε εμάς είναι πιο κοντά σε παράσταση, πιο κοντά στο θέατρο και στον αυτοσχεδιασμό», μου εξήγησε αργότερα ο ίδιος. «Στα περισσότερα murder mystery του εξωτερικού ο κόσμος παίρνει ρόλους και λύνει το μυστήριο σαν επιτραπέζιο παιχνίδι. Εδώ ο θεατής συμμετέχει, αλλά παρακολουθεί ταυτόχρονα μια θεατρική εμπειρία». Το δύσκολο, όπως λέει, είναι ότι καμία παράσταση δεν μοιάζει με την προηγούμενη: «Μπορεί κάποιος να σου κάνει μια ερώτηση που δεν έχεις ξανακούσει ποτέ. Πρέπει να είσαι έτοιμος να απαντήσεις και να κρατήσεις την ουσία της ιστορίας. Κάθε κοινό είναι διαφορετικό».
Οι τρεις Αμερικανίδες δίπλα μου δεν σταμάτησαν ούτε λεπτό να κάνουν ερωτήσεις. Οι δύο Βρετανοί ήταν πιο συγκρατημένοι, αλλά παρατηρούσαν τα πάντα με προσοχή. Αργότερα έμαθα ότι αυτή είναι μια εικόνα που επαναλαμβάνεται. «Οι Αμερικανοί είναι οι πιο διαδραστικοί», μου είπε ο Μπακογιώργος. «Οι Ολλανδοί και οι Γερμανοί είναι εκπληκτικοί στο να λύνουν τους γρίφους. Οι Βόρειοι Ευρωπαίοι είναι πιο ήσυχοι, αλλά πολύ καλοί αναλυτές».
Η παράσταση αποτελεί δημιούργημα της ομάδας του Athens Living Museum, ενός διαφορετικού μουσείου που έχει ιδρύσει ο Γιάννης Χονδροκούκης μαζί με την Ολίβια Στέντμαν: «δεν είναι ένα μουσείο με εκθέματα, αλλά ένας χώρος γεμάτος ιστορίες για την Ελλάδα και τον ελληνικό πολιτισμό» όπως λέει. Μου εξηγεί ότι παρουσιάζουν μια σειρά από βιωματικές εμπειρίες στα αγγλικά, για ανθρώπους που θέλουν να γνωρίσουν τη χώρα μας. Στον ίδιο ανήκει η σύλληψη των ιδεών και η συγγραφή των κειμένων όλων των παραστάσεων. Το Who Killed Callimachos ήταν μία από τις πρώτες εμπειρίες που σχεδίασαν όταν ξεκίνησαν να αναπτύσσουν αυτή τη διαφορετική μορφή πολιτιστικού τουρισμού.
Παράλληλα, τρέχουν και άλλες βιωματικές δραστηριότητες, όπως Ο γύρος της Ελλάδας σε πέντε πιάτα, που συνδυάζει γαστρονομία, θέατρο και ζωντανή μουσική και το Theatre of the move, όπου οι επιβάτες κάνουν μια περιήγηση νυχτερινή στο κέντρο της πόλης, στα σημεία όπου γράφτηκαν ή παρουσιάστηκαν τα σημαντικότερα έργα της αρχαιοελληνικής γραμματείας και βλέπουν τον ηθοποιό να μεταμορφώνεται μπροστά τους σε πρόσωπα από τις τραγωδίες και τις κωμωδίες. Πρόσφατα ξεκίνησαν μια ακόμα παράσταση, την Οδύσσεια, την οποία παρουσιάζουν σε χώρο στην Πλάκα. Όλες οι δραστηριότητες γίνονται κάθε μέρα, από Απρίλη μέχρι Οκτώβρη.
«Υπήρχε μια πολύ θολή εικόνα για την Ελλάδα», αναφέρει ο Γιάννης Χονδροκούκης. «Ο ξένος συχνά εξαντλούσε την επαφή του με την αρχαιότητα στην Ακρόπολη, στις μινιατούρες και στα μαγνητάκια. Θέλαμε να δείξουμε ότι υπάρχει κάτι βαθύτερο. Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα στην παράσταση ο θεατής μαθαίνει πράγματα που δεν συναντά εύκολα σε έναν τουριστικό οδηγό. Πώς γίνονταν οι χειρουργικές επεμβάσεις στην αρχαία Ελλάδα. Πώς λειτουργούσε η οδοσήμανση. Τι συνέβαινε στα συμπόσια. Ποιος ήταν ο ρόλος της εταίρας στην αθηναϊκή κοινωνία. Ακόμη και ερωτήματα που ακούγονται σχεδόν κωμικά, όπως το αν οι αρχαίοι Έλληνες είχαν εφεύρει κάτι που θυμίζει το σημερινό πινγκ πονγκ», καταλήγει.
Διαβάστε επίσης
Τον ρωτάω γιατί μόνο αρχαία Ελλάδα. Δεν θα ενδιέφερε τον τουρίστα η σύγχρονη εκδοχή μας; Ο ίδιος θεωρεί ότι είναι δύσκολο να βρεθεί μια καλή ιδέα: «Δεν θέλουμε να παρουσιάσουμε τη σύγχρονη Ελλάδα ως μπουζούκια και σπάσιμο πιάτων. Θέλουμε να βρούμε τρόπους που να λένε κάτι περισσότερο».
Πάντως, εδώ μιλάμε για προϊόντα μιας νέας τουριστικής πραγματικότητας που αναπτύσσεται ραγδαία στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Για δεκαετίες το τουριστικό προϊόν ήταν σχεδόν μονοδιάστατο: ήλιος, θάλασσα, αρχαιολογικοί χώροι. Σήμερα όμως ανθίζει μια ολόκληρη βιομηχανία εμπειριών. Περιηγήσεις μυστηρίου, γαστρονομικά παιχνίδια, θεατρικοί περίπατοι, διαδραστικά μουσεία, βιωματικές ξεναγήσεις αποδεικνύουν ότι οι ταξιδιώτες θέλουν να ζήσουν κάπως διαφορετικά την εμπειρία της επίσκεψης στα καθ’ ημάς.
Ο Γιώργος Χονδροκούκης εξηγεί ότι δεν είναι εύκολο πεδίο αυτό στο οποίο έχει επενδύσει: «Δεν είναι τόσο ο ανταγωνισμός που το κάνει δύσκολο, όσο το να βρεις το κοινό. Γιατί μιλάμε για ένα κοινό που κατά μέσο όρο έρχεται το καλοκαίρι για μιάμιση μέρα, ενώ τις άλλες περιόδους για τρεις μέρες. Πρέπει μέσα σ’ αυτό το πολύ μικρό διάστημα, στο οποίο θα κάνει και άλλα πράγματα, να ανακαλύψει και αυτό». Φυσικά, το Tripadvison και το GetyourGuide είναι σύμμαχοι για όλους τους επαγγελματίες του τουρισμού, όπως και τα κοινωνικά δίκτυα.
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η αισθητική ταυτότητα του χώρου. Η αφίσα της παράστασης, οι μάσκες και τα εικαστικά στοιχεία έχουν σχεδιαστεί από την Αγγελική Σαλαμαλίκη, Ελληνίδα κομίστρια με διεθνή πορεία, η οποία έχει συνεργαστεί και με τη Disney. Ενώ τα ρούχα όλων των παραστάσεων είναι φτιαγμένα από την Μαρία Τσιώτη, ενδυματολόγο του Εθνικού Θεάτρου με ειδίκευση στο αρχαιοελληνικό κοστούμι.
Διαβάστε επίσης
Μετά το τέλος της παράστασης, έμεινα να συζητήσω λίγο περισσότερο με τον Γιάννη Μπακογιώργο. Η προσωπική του διαδρομή εξηγεί ίσως γιατί κινείται τόσο άνετα ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους. Έχει σπουδάσει υποκριτική στη Νέα Υόρκη, στη φημισμένη σχολή Stella Adler, ενώ το πρώτο του πτυχίο ήταν στην Αγγλία. Επέστρεψε στην Ελλάδα και σήμερα μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στο θέατρο, τη διδασκαλία και τις αθλητικές διοργανώσεις. «Είμαι η φωνή της Εθνικής Ελλάδας στο μπάσκετ», μου λέει γελώντας.
Παράλληλα διδάσκει στο American Community School, όπου εκπαιδεύει μαθητές σε θέατρο, δημόσιο λόγο, debate και παρουσίαση κειμένων στα αγγλικά. Πρόσφατα, συμμετείχε και σε αμερικανική τηλεοπτική παραγωγή που γυρίστηκε στην Ιταλία: «Πήγα στην Ιταλία για να παίξω έναν Έλληνα σε σκηνή που υποτίθεται ότι διαδραματιζόταν στην Ελλάδα. Ήταν σουρεαλιστικό».
Όταν το παιχνίδι μυστηρίου τελείωσε, ρώτησα τους θεατές τι ήταν αυτό που τους έφερε εκεί. Η Τζιλ και η Λορίν από τη Νέα Ορλεάνη ήρθαν γιατί τους αρέσει να λύνουν μυστήρια. Το ζευγάρι των Βρετανών είχε πιο πρακτικό κίνητρο: «Ψάχναμε μια indoor activity γιατί κάνει υπερβολική ζέστη έξω».
Και κάπως έτσι συνειδητοποίησα ότι ο δολοφόνος του Καλλίμαχου ίσως να μην είναι τελικά το πιο ενδιαφέρον μυστήριο της βραδιάς. Το πραγματικό μυστήριο είναι πώς μια πόλη που κάποτε πουλούσε σχεδόν αποκλειστικά το ένδοξο παρελθόν της, καταφέρνει σήμερα να μετατρέπει την ιστορία της σε ζωντανή εμπειρία. Και, απ’ ό,τι φαίνεται, το κάνει με πρωτοτυπία.
