Γιατί το καλοκαίρι παίρνουμε αποφάσεις που δυσκολευόμαστε να τηρήσουμε;
Το καλοκαίρι έχει ένα περίεργο ταλέντο: μας κάνει να πιστεύουμε ότι από τον Σεπτέμβριο θα γίνουμε άλλοι άνθρωποι.
Περιεχόμενα
Κάπου ανάμεσα σε μια βουτιά, δύο κοκτέιλ, μια τέλεια φωτογραφία με ηλιοβασίλεμα, γεννιέται η πιο φιλόδοξη εκδοχή του εαυτού μας. «Από τον Σεπτέμβριο θα γίνω η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μου» γεννιέται η ιδέα παρορμητικά και ακολουθεί μια φιλόδοξη «to do list», η οποία περιλαμβάνει από γυμναστική και καλύτερη δίαιτα, μέχρι περισσότερο διάβασμα και ύπνο.
Γιατί τις αποφάσεις του καλοκαιριού, όμως, τις παίρνουν τα κύματα;
Τι φταίει και δεν τηρούμε τις καλοκαιρινές αποφάσεις;
Το πρόβλημα είναι ότι το άτομο που παίρνει αυτές τις αποφάσεις τον Αύγουστο δεν είναι ακριβώς το ίδιο άτομο που τις καλείται να τις εφαρμόσει τον Οκτώβριο, μέσα στην κίνηση, τα emails και τις εκατοντάδες υποχρεώσεις.
Και αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε αναβλητικοί, τεμπέληδες ή ότι «δεν έχουμε πειθαρχία». Συνήθως σημαίνει κάτι πολύ πιο ανθρώπινο: παίρνουμε αποφάσεις σε μια ψυχολογική κατάσταση και προσπαθούμε να τις εφαρμόσουμε σε μια εντελώς διαφορετική.
«Δεν φταίω εγώ, δεν φταις εσύ, μπορεί να φταίει το νησί»
Υπάρχει λόγος που οι καλοκαιρινές διακοπές συχνά λειτουργούν σαν ψυχολογική «επανεκκίνηση»: Βγαίνουμε από τη ρουτίνα, έχουμε περισσότερο χρόνο, κοιμόμαστε διαφορετικά, ερχόμαστε σε επαφή με ανθρώπους, μέρη και εμπειρίες που μας θυμίζουν ότι η ζωή δεν είναι μόνο υποχρεώσεις.
Μέσα σε αυτή την απόσταση από την καθημερινότητα, μπορούμε να δούμε πιο καθαρά τι μας κουράζει και τι μας λείπει και τότε γεννιούνται οι αποφάσεις. Το πρόβλημα είναι ότι τις παίρνουμε συχνά με βάση το πώς θέλουμε να αισθανόμαστε, όχι με βάση το πώς πραγματικά λειτουργούμε.
«Θέλω να έχω περισσότερο χρόνο για μένα» είναι μια πολύ ωραία επιθυμία, αλλά δεν είναι ακόμη στόχος. Ο στόχος ξεκινά όταν επιστρέψεις στη δουλειά, χτυπήσει το ξυπνητήρι στις 7:00 και πρέπει να αποφασίσεις αν θα πας γυμναστήριο ή αν θα μείνεις άλλα 45 λεπτά στο κρεβάτι βλέποντας reels. Εκεί δοκιμάζεται η απόφαση.
Ο υπερφίαλος καλοκαιρινός εαυτός…
Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη είναι ότι βάζουμε στόχους σαν να πρόκειται από αύριο να αποκτήσουμε καινούργιο λειτουργικό σύστημα.
«Από Σεπτέμβρη θα γυμνάζομαι πέντε φορές την εβδομάδα». Γιατί πέντε; Επειδή το καλοκαίρι, ξαπλωμένος στην παραλία, το πέντε ακούγεται υπέροχο;
Όταν όμως έρθει ο Σεπτέμβριος, ο εγκέφαλος δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τις σκέψεις που έκανες στην παραλία, αλλά για την εξοικονόμηση ενέργειας. Και η αλλαγή απαιτεί ενέργεια.
Γι’ αυτό πολλές αποφάσεις πεθαίνουν όχι επειδή ήταν λάθος, αλλά επειδή ήταν υπερβολικά μεγάλες για να χωρέσουν στην πραγματική μας ζωή.
Ο άνθρωπος που αποφασίζει «θα αλλάξω τα πάντα» συνήθως καταλήγει, λίγες εβδομάδες αργότερα, να μην αλλάζει τίποτα.
Τι πραγματικά φταίει!
«Θέλω να γίνω πιο πειθαρχημένος». Ωραία. Αλλά τι σημαίνει αυτό την Τρίτη στις 21:30; Η ψυχολογική αλλαγή γίνεται πολύ πιο πιθανή όταν μετατρέπουμε μια επιθυμία σε συγκεκριμένη συμπεριφορά.
Όχι «θα προσέχω περισσότερο τον εαυτό μου», αλλά «κάθε Τρίτη και Πέμπτη θα περπατάω για 30 λεπτά μετά τη δουλειά». Όχι «θα δουλεύω λιγότερο», αλλά «στις 19:00 κλείνω τον υπολογιστή».
Όχι «θα έχω καλύτερη σχέση», αλλά «μία φορά την εβδομάδα θα κάνουμε κάτι μαζί χωρίς κινητά».
Ο εγκέφαλος δυσκολεύεται με τις μεγάλες διακηρύξεις, ενώ συνεργάζεται πολύ καλύτερα με συγκεκριμένους, τοποθετημένους χρονικά, στόχους.
Γιατί εγκαταλείπουμε τόσο εύκολα;
Επειδή περιμένουμε ότι η αλλαγή θα συνοδεύεται από κίνητρο. Tο κίνητρο, όμως, είναι αναξιόπιστος συνεργάτης. Μερικές μέρες θα υπάρχει, άλλες όχι. Αν περιμένουμε να έχουμε διάθεση για να κάνουμε κάτι, θα το κάνουμε μόνο όταν έχουμε διάθεση. Η συνέπεια, αντίθετα, δεν βασίζεται τόσο στο «θέλω» όσο στο «έχω αποφασίσει ότι αυτό κάνω».
Δεν χρειάζεται να αγαπάς το γυμναστήριο για να πας. Δεν χρειάζεται να έχεις έμπνευση για να γράψεις. Δεν χρειάζεται να είσαι διαρκώς αποφασισμένος για να κρατήσεις μια συνήθεια.
Αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι να μειώσεις όσο γίνεται τη διαπραγμάτευση με τον εαυτό σου. Γιατί όταν κάθε βράδυ ανοίγει το εσωτερικό συμβούλιο με θέμα «να πάω ή να μην πάω;», συνήθως κερδίζει ο πιο κουρασμένος.
Αναπόφευκτα ακολουθεί η ενοχή. Δεν τηρήσαμε την απόφαση για τρεις μέρες: «Τα παράτησα».
Χάσαμε μία εβδομάδα: «Δεν έχω πειθαρχία.»
Χάσαμε έναν μήνα: «Πάλι τα ίδια κάνω.»
Κάπως έτσι, μια αποτυχημένη προσπάθεια μετατρέπεται σε συμπέρασμα για την προσωπικότητά μας. Αυτό είναι και το πιο άδικο κομμάτι. Το ότι δεν κράτησες μια συνήθεια δεν σημαίνει ότι είσαι ασυνεπής. Σημαίνει ότι μια συγκεκριμένη στρατηγική δεν λειτούργησε. Η διαφορά είναι τεράστια. Αν πεις «είμαι τεμπέλης», κλείνεις τη συζήτηση. Αν πεις «ο τρόπος που προσπάθησα να το κάνω δεν λειτούργησε», ανοίγεις μια νέα. Το ζητούμενο δεν είναι να τηρήσουμε τις αποφάσεις μας, αλλά να καταλάβουμε ποιες από αυτές αξίζουν πραγματικά.
Γιατί το καλοκαίρι έχουμε συχνά μια σπάνια ευκαιρία: να ακούσουμε τον εαυτό μας λίγο πιο καθαρά. Ίσως τελικά δεν χρειάζεσαι περισσότερη γυμναστική, ίσως χρειάζεσαι λιγότερη δουλειά.
Ίσως δεν θέλεις πραγματικά να «γίνεις πιο παραγωγικός», ίσως έχεις κουραστεί να μετράς την αξία σου με βάση το πόσα προλαβαίνεις. Ίσως η απόφαση που αξίζει να πάρεις δεν είναι «θα αλλάξω τη ζωή μου», αλλά «θα σταματήσω να ζω μόνιμα στον αυτόματο».
Οι μεγάλες αλλαγές σπάνια ξεκινούν με μια θεαματική υπόσχεση, συνήθως ξεκινούν με κάτι πολύ πιο πεζό: μια μικρή περιφορά που επαναλαμβάνεται αρκετές φορές ώστε να γίνει τρόπος ζωής.
Οπότε, αν αυτό το καλοκαίρι αποφάσισες να αλλάξεις δέκα πράγματα, μην απογοητευτείς αν τον Σεπτέμβριο δεν τα κάνεις όλα. Διάλεξε ένα. Κάνε το αρκετά μικρό και συγκεκριμένο ώστε να μπορείς να το επαναλάβεις.
Και κυρίως, μην περιμένεις να γίνεις ο «καινούργιος σου εαυτός» για να ξεκινήσεις. Γιατί ο καινούργιος εαυτός, συνήθως, χτίζεται από τις πολύ μικρές αποφάσεις που παίρνει ο παλιός.
