Αντιγήρανση : Ένας ξαφνικός τραγικός θάνατος και η μεγάλη μόδα της ευεξίας στην εποχή μας
Ο τραγικός και πρόωρος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, έφερε στην επιφάνεια πολλά πράγματα κι ανάμεσα σ' αυτά την διάθεση μας να παραμείνουμε νέοι
Περιεχόμενα
- Η ιστορία όμως φέρνει στην επιφάνεια κάτι πολύ μεγαλύτερο.
- Δεν θέλουμε πια απλώς να ζήσουμε περισσότερο. Θέλουμε να μη γεράσουμε.
- Εσύ είσαι 60. Το πάγκρεάς σου μπορεί να είναι 70
- Τα ρολόγια που έχουμε μέσα μας
- Και ίσως να μη χρειάζεται καν βιοψία
- Από την επιστήμη στη βιομηχανία της αθανασίας
- «Μπορούμε να αντιστρέψουμε τη γήρανσή σου».
- Ο πραγματικός στόχος δεν είναι η αθανασία
Η πραγματική επιστήμη της αντιγήρανσης, τα όργανα που γερνούν πριν από εμάς και η νέα βιομηχανία που υπόσχεται ότι μπορεί να σταματήσει τον χρόνο
Πριν από πολλές δεκαετίες, στις δεκαετίες του 70 και του 80, τα μεγάλα είδωλα της εποχής εκτός από τους αστέρες του κινηματογράφου, είχαν γίνει τα αστέρια της μουσικής.
Η άφιξη του Έλβις Πρίσλευ μουσική σκηνή, με τα “ανατρεπτικά” τραγούδια του και την ακόμη πιο ανατρεπτική κίνηση των γοφών του, που παρέπεμπε απέυθείας στο σεξ, δημιουργησε μια καινούργια εποχή. Το φυσικό επακόλουθο ήταν η νεανική “επανάσταση”, η “αντίσταση” της τότε νεολαίας στην γονεϊκή εξουσία, όπως παρουσιάστηκε πολύ πετυχημένα στον “Επανασταστη χωρίς αιτία” με πρωταγωνιστή τον Τζέιμς Ντην.
Δέκα χρόνια μετά σχεδόν, ακολούθησαν οι Μπητλς. Και μετά οι Ρόλλινγκ Στόουνς. Και μετά οι Λεντ Ζέπελιν και όλοι οι άλλοι ροκ σταρς, που ταρακούνησαν την υφήλιο, οχι μόνο με την μουσική τους , αλλά και με τις συνήθειές τους.
Γιατί ταυτόχρονα με την παγκόσμια διάδοση του ροκ εν ρολ, δημιουργήθηκε και ένας σχετικός όρος που το συντρόφευε:
Sex, Drugs & Rock and Roll
Γιατί το ροκ εν ρολ συνδέθηκε τόσο άμεσα με τα ναρκωτικά ;
Για ένα απλό λόγο.
Γιατί σε αντίθεση με τις άλλες καλλιτεχνικές διασημότητες της κάθε εποχής, οι αστέρες του ροκ έχουν μια άμεση επαφή με το κοινό. Κανείς δεν είναι εύκολο να καταλάβει, τι αισθάνεται ένας νεαρός, συνήθως με φτωχική ή έστω της μέσης τάξης καταγωγή, να βρεθεί μέσα σε διάστημα κάποιων μηνών, πάνω σε μια σκηνή να παίζει την κιθάρα του ή ότι άλλο και να τραγουδάει, ενώ από κάτω ένα τεράστιο πλήθος ανθρώπων να παραληρεί και συγχρόνως χιλιάδες όμορφες νεαρές να δίνουν τα πάντα για να βρεθούν μαζί του και την άλλη μέρα να βρίσκεται σε κάποιο ιδιωτικό τζετ για την επόμενη συναυλία σε κάποια άλλη πόλη. Και συγχρόνως ο τραπεζικός του λογαριασμός να είναι τόσο γεμάτος από χρήματα που να μην ξέρεις τι να πρωτοαγοράσεις.
Η ξαφνική πτώση από την δόξα και το χρήμα, μπορεί να είναι ιδιαίτερα τραυματική, αλλά και η ξαφνική άνοδος δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμη.
Ήταν τόσο δύσκολα διαχειρίσιμη αυτή η άνοδος, που “δημιούργησε” την περίφημη ομάδα των 27χρονων. Μπράιαν Τζόουνς, Τζίμι Χέντριξ, Τζάνις Τζόπλιν, Τζιμ Μόρισον, Κουρτ Κομπέιν,Έιμυ Γουάινχάουζ. Όλοι τους κατέληξαν στον θάνατο, γιατί δεν κατάφεραν να διαχειριστούν αυτό που αντιμετώπιζαν. Την ξαφνική δόξα. Τις ιαχές του πλήθους μόλις ανέβαιναν στην σκηνή. Την ψευδαίσθηση του να γίνεσαι θεός για κάποιο διάστημα. Την απότομη μεταλλαγή από τα ψηλά στα χαμηλά όταν σβήνουν τα φώτα. Και ένας απλός πονόδοντος αρκεί για να σου θυμίσει ότι δεν έγινες θεός. Ο Έλβις Πρίσλευ δεν μπόρεσε ποτέ να ξεπερασει το γεγονός ότι η ακόμη νεαρή σύζυγος του Πρισίλα τον εγκατέλειψε για χάρη του προσωπικού της γυμναστή.
Από τότε υπήρχε η περίφημη ιστορία ότι ο Keith Richards πήγαινε στην Ελβετία για να του «αλλάζουν το αίμα», ώστε να καθαρίζει από τα ναρκωτικά. Μόνο που, όπως αποκάλυψε αργότερα ο ίδιος, η ιστορία της αλλαγής αίματος ήταν σε μεγάλο βαθμό δική του πλάκα. Κουράστηκε να τον ρωτούν πώς αποτοξινώθηκε και τους έδωσε μια ιστορία αρκετά εξωφρενική ώστε να τη δημοσιεύσουν. Και τη δημοσίευσαν.
Ίσως λοιπόν η βιομηχανία της αντιγήρανσης να μην είναι τόσο καινούργια όσο νομίζουμε.
Πάντα μας άρεσαν οι ιστορίες για μαγικό καινούργιο αίμα.
Είναι γεγονός όμως αξιοθαύμαστο το ότι ο Κηθ Ρίτσαρνς όσο και ο Μικ Τζάγκερ, μπορούν να δίνουν συναυλίες γεμάτες ενέργεια, ακόμη και τώρα, σε ηλίκια μεγαλύτερη των ογδόντα ετών. Μπορεί να οφείλεται στην κράση τους, παρά το γεγονός ότι δεν έκαναν και την πιο υγιεινή ζωή του κόσμου. Μπορεί να οφείλεται στο rock and roll και στην ωραία μουσική που δημιούργησαν, μια και το σύμπαν είναι ολόκληρο φτιαγμένο από δονήσεις. Ή στο ότι κατάφεραν να “ενσωματώσουν” την τεράστια ενέργεια που εισέπραταν από το πλήθος, που ανέβαινε ένα κλικ στην “πίστα της ενεργειας” ακούγοντας την μουσική τους. Μπορεί να ακούγονται λίγο εξωτικά όλα αυτά αλλά παραμένει γεγονός ότι η μουσική είναι η πιο ψυχότροπη τέχνη. Ίσως πολλές φορές ακούγοντας κάποια μουσική που μας αρέσει να αισθανθούμε καλύτερα από μια πλασμαφαίρεση.
Αλλα πιο πολύ απ’ όλα, το πεπρωμένο είναι αυτό που ρυθμίζει την μοίρα όλων μας.
Κανείς δεν ξέρει αν ο Μαζωνάκης αποφάσισε να κάνει πλασμαφαίρεση επειδή είχε κάποιο πρόβλημα, η επειδή ήθελε απλώς να αισθανθεί καλά εν όψει της μεγάλης συναυλίας που θα έδινε την Κυριακή.
Όποιος κι αν ήταν ο λόγος ότι και να κάνουμε εμείς το πεπρωμένο είναι πάντα εκεί και μας περιμένει.
Είτε για καλό, είτε για κακό.
Ο Γιώργος Μαζωνάκης και το δικό του πεπρωμένο
Ο Γιώργος Μαζωνάκης ήταν μόλις 54 ετών όταν πέθανε ξαφνικά από καρδιακή ανακοπή.
Ο Βασίλης Ζούλιας που έχει περάσει δύσκολες περιπέτειες στη ζωή του έγραψε μεταξύ άλλων σε μια ανάρτηση του σχολιάζοντας τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη :
Ο Μαζωνάκης είχε πάει σε ιδιωτικό ιατρείο-κλινική, όχι επαρκώς πιστοποιημένη στο Κολωνάκι, όπου, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει μέχρι στιγμής γνωστά, βρισκόταν για θεραπεία που σχετιζόταν με πλασμαφαίρεση. Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου του διερευνώνται και θα ήταν ανεύθυνο να αποδώσουμε αιτιώδη σχέση σε οποιαδήποτε θεραπεία πριν υπάρξουν τα σχετικά ιατρικά και επίσημα πορίσματα.
Το πρώτο πόρισμα που συντάχτηκε λέει ότι δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβει η αιτία της ανακοπής, οπότε πιο σαφή συμπεράσματα θα βγούν σε δυο τρεις βδομάδες όταν υπάρχουν τα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων.
Η εξέταση πάντως έδειξε ότι η καρδιά του δεν είχε κανένα πρόβλημα.
Για τον ίδιο τον Γιώργο Μαζωνάκη όμως, όλα αυτά δεν έχουν πλέον καμία σημασία.
Τον Γιώργο Μαζωνάκη δεν τον γνώριζα, οπότε δεν ξέρω από πρώτο χέρι για τους όποιους εθισμους του. Λέγονται πολλά και πιθανόν πολλά από αυτά να ισχύουν, όπως λένε οι άνθρωποι που τον γνώριζαν καλύτερα.
Ήταν άτυχος γιατί ο θάνατος τον βρήκε σε μια στιγμή που ίσως προσπαθούσε να κάνει κάτι καλό για τον εαυτό του. Αν η θεραπεία που είχε επιλέξει είχε οποιαδήποτε σχέση με τον θάνατό του, δεν το γνωρίζουμε ακόμη. Αυτό θα πρέπει να το πει η ιατροδικαστική έρευνα και όχι εμείς.
Η επιλογή του συγκεκριμένου χώρου δεν ήρθε τυχαία, καθώς πάλι όπως λέγεται το πελατολόγιο περιελάμβανε πολλά γνωστά πρόσωπα και του Κολωνακίου και των Βορείων Προαστίων.
Πολλοί έχουν φρικάρει αυτές τις μέρες, αλλά οι περισσότεροι χωρίς λόγο. Δεν μας πέφτει λόγος για τό τι επιλέγει να κάνει ο καθένας με τον εαυτό του, ακόμη και όταν οι επιλογές του δεν είναι τοσο ορθόδοξες.
Έχει υπάρξει τα τελευταία χρόνια μια μεγάλη πρόοδος στην κατανόηση των μηχανισμών του γήρατος. Δεν είναι λίγοι εκείνοι οι εγνωσμένου κύρους επιστήμονες, που θεωρουν το γήρας σαν μιαν ακόμη ασθένεια, που θα μπορούσε να “θεραπευτεί” σε κάποιο σημείο.
Σε μια συνάντηση του Πούτιν με τον Πρόεδρο της Κίνας Σι Τζι Πινγκ και ενώ τα μικρόφωνα είχαν μείνει ανοιχτά, ο Πούτιν χωρίς να το γνωρίζει ρώτησε τον Σι αν ξέρει για βιοτεχνολογία και επαναλαμβανόμενες μεταμοσχεύσεις οργάνων· ο Σι απάντησε ότι κάποιοι προβλέπουν πως μέσα σε αυτόν τον αιώνα ο άνθρωπος μπορεί να φτάσει τα 150 χρόνια. Ο Πούτιν που τον Οκτώβριο κλείνει τα 74 χρόνια του, έχει θέμα με την ηλικία του και γι αυτό έχει χρηματοδοτήσει με περίπου 20 δις δολάρια τις σχετικές ρωσικές επιστημονικές έρευνες για την μακροζωΐα, που αρχικά θα ήθελε να τις εφαρμόσει στον εαυτο του. Μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει στο πρόσωπο του τα αποτελέσματα των όποιων θεραπειών τον έχουν απασχολήσει. Μπότοξ , υαλουρονικά κλπ.
Η ιστορία όμως φέρνει στην επιφάνεια κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Μια από τις μεγάλες τάσεις της εποχής μας , είναι η παγκόσμια μόδα της ευεξίας και της αντιγήρανσης. Και όπως πάντα οι κοινωνικες μόδες προωθούνται όταν υπάρξουν και διάσημα ονόματα ανακατεμένα. Θα λέγαμε πως οι κύριοι δημιουργοί αυτής της τάσης είναι αφενός ο Μπράιαν Τζόνσον, ο εκκεντρικός Αμερικανός δισεκατομμυριούχος που έχει κάνει σκοπό της ζωής του, το να μπορέσει να διατηρήσει την βιολογική του ηλικία περίπου στην ηλικία των είκοσι ετών κάνοντας γι’ αυτό κάθε είδους εξετάσεις, με την δημιουργία “τεχνικών”, δίαιτας και άλλων πιο “εξωτικών” μεθόδων που θα επιτρέψουν στον οργανισμό του να διατηρηθεί νέος. Από την άλλη μεριά η Γκουίνεθ Πάλτροου, η κάποτε αγαπημένη του Μπρατ Πιτ και βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός, έχει κάνει την ευεξία και την αντιγήρανση τρόπο ζωής, αλλά και επιχείρηση, μέσω της σχετικής εταιρείας που δημιούργησε.
Ο Τζόνσον έκανε το περίφημο πολυγενεακό plasma exchange με τον νεαρό γιο και τον πατέρα του, αλλά ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι σταμάτησε το πείραμα με το πλάσμα του γιου επειδή δεν εντόπισε όφελος για τον ίδιο. Η Γκουίνεθ Πάλτροου από την μεριά της δήλωσε ότι αισθάνθηκε αρκετά καλύτερα μετά από μία δόση πλασμαφαίρεσης και το ίδιο είπε και ο Ορλάντο Μπλουμ που δήλωσε ότι αισθάνθηκε ανανεωμένος. Μετά όπως τον άφησε η Κέιτι Πέρι, που τα έφτιαξε με τον πρώην πρωθυπουργό του Καναδά, Τζαστίν Τριντό, οπότε πήγε χαμένη η πλασμαφαίρεση του Ορλάντο που αισθάνθηκε πολύ θλιμένος.
Εγώ πάλι άλλες φορές αισθάνομαι καλά επειδή κοιμήθηκα καλά το βράδυ, ή επειδή δεν κοιμήθηκα καλά το βράδυ. Και αισθάνομαι ακόμη καλύτερα αν απλώς γνωρίσω (απλώς γνωρίσω είπα) μια ωραία κοπέλα ή μια ωραία κυρία, ότι θέλει ο μεγαλοδύναμος Θεός τέλος πάντων.
Με αυτά θέλω να πω ότι όλα αυτά τα πολύ πρόσφατα με την πλασμαφαίρεση, με την “απομάκρυνση μικροπλαστικών”, την “θεραπεία της εγκεφαλικής ομίχλης”, τις “ολιστικές θεραπείες” και άλλα εξ ίσου εξωτικά, απευθύνονται κυρίως σε χαζούς Αμερικανους δισεκατομμυριούχους και κατ’ εξαίρεση και σε απλούς εκατομμυριούχους, που τους αρέσει η ψευδαίσθηση ότι κάνουν κάτι καλό για τον οργανισμό τους. Εκείνοι που λειτουργούν τέτοια κέντρα αισθάνονται κυρίως καλύτερα, καθώς βλέπουν τον λογαριασμό τους στην Τράπεζα να ανεβαίνει.
Αυτή είναι μια μέθοδος που συνήθως έχει απτά απότελέσματα.
Έτσι και μπουν κάποια εκατομμύρια στο λογαριασμό σου αισθάνεσαι άμεσα μια ευεξία και άλλη τόσο αντιγήρανση.
Ένα μεγάλο μέρος από τις έρευνες αντιγήρανσης έχει στραφεί στην προσπάθεια να μην γερνούν τα μιτοχόνδρια και τα τελομερή του κυττάρου μας. Τα τελευταία χρόνια έχουν προχωρήσει με επιτυχία τα πειράματα σε ποντίκια που ξανάγιναν νέα, ενώ ήταν ηλικιωμένα. Η γήρανση όμως δεν έχει έναν μόνο διακόπτη — μιτοχόνδρια και τελομερή είναι μέρος ενός πολύπλοκου συνόλου μηχανισμών. Και τα εντυπωσιακά αποτελέσματα αναζωογόνησης σε ποντίκια δεν σημαίνουν ακόμη ότι πλησιάζει αντίστοιχη ασφαλής θεραπεία για ανθρώπους.
Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι ισως καταφέρουμε να “ελέγξουμε” ή να επιβραδύνουμε τον ρυθμό γήρανσης μας αν μπορέσουμε αξιοποιήσουμε της ιδιότητες και ικανότητες του εγκεφάλου μας. Είναι γεγονός ότι στον εγκέφαλο μας εδράζεται η αντίληψη μας για την πραγματικότητα. Και εμείς αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα κάτω από μία συγκεριμένη “οπτική” που καθορίζεται από τις αισθήσεις αλλά και από το φάσμα συχνοτήτων στις οποίες λειτουργούν οι αισθήσεις μας. Αυτό ήταν αρκετό ως τώρα για να κατακτήσουμε τον πλανήτη, αλλά αν θέλουμε να αποκτήσουμε μεγαλύτερες ικανότητες, ίσως να χρειαζόμαστε κάποιαν “αναβάθμιση”.
Αλλά αυτό είναι εξ ίσου απλό όσο και περίπλοκο.
Δεν θέλουμε πια απλώς να ζήσουμε περισσότερο. Θέλουμε να μη γεράσουμε.
Η αντιγήρανση έχει γίνει μία από τις μεγάλες εμμονές της εποχής μας. Συμπληρώματα, ορμόνες, μεταγγίσεις, πλάσμα, βλαστοκύτταρα, «detox», βιολογικές ηλικίες, longevity clinics και φυσικά η αναπόφευκτη «κβαντική ιατρική» — ένας όρος που μπορεί να ακούγεται εξαιρετικά επιστημονικός ακριβώς επειδή οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν τι σημαίνει κβαντική φυσική.
Πίσω όμως από τη βιομηχανία της αιώνιας νεότητας υπάρχει μια πραγματική επιστημονική επανάσταση. Και αυτή αρχίζει από μια ανακάλυψη που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ηλικία:
Δεν είμαστε όλοι μιας ηλικίας. Ούτε καν μέσα στο ίδιο μας το σώμα.
Εσύ είσαι 60. Το πάγκρεάς σου μπορεί να είναι 70
Η ηλικία που γράφει η ταυτότητά μας είναι η χρονολογική ηλικία. Μετρά απλώς πόσες φορές η Γη έκανε τον γύρο του Ήλιου από τότε που γεννηθήκαμε.
Βιολογικά, όμως, τα πράγματα είναι πολύ πιο περίπλοκα.
Δύο άνθρωποι 60 ετών μπορεί να έχουν εντυπωσιακά διαφορετική φυσιολογική κατάσταση. Και τώρα αποδεικνύεται ότι ακόμη και μέσα στον ίδιο άνθρωπο διαφορετικά όργανα μπορεί να γερνούν με διαφορετική ταχύτητα.
Ερευνητές του CeMM της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών και του Ludwig Boltzmann Institute for Network Medicine του Πανεπιστημίου της Βιέννης χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να εξετάσουν τη μικροσκοπική αρχιτεκτονική των ανθρώπινων ιστών.
Το υλικό ήταν τεράστιο: 25.712 ιστολογικές εικόνες, 40 διαφορετικοί τύποι ιστών από 983 ανθρώπους.
Η AI αναζήτησε μέσα σε αυτές τις εικόνες μοτίβα.
Και συνέβη κάτι εκπληκτικό.
Παρόλο που τα μοντέλα δεν είχαν αρχικά σχεδιαστεί απλώς για να «βρίσκουν την ηλικία», η ηλικία αναδείχθηκε ως ο ισχυρότερος παράγοντας που διαμόρφωνε τη μορφολογία των ιστών.
Με άλλα λόγια:
ο χρόνος αφήνει αποτύπωμα πάνω στη σάρκα μας.
Όχι μεταφορικά.
Κυριολεκτικά.
Τα ρολόγια που έχουμε μέσα μας
Από αυτά τα δεδομένα οι επιστήμονες κατασκεύασαν τα λεγόμενα tissue clocks — «ρολόγια ιστών».
Κοιτάζοντας τη μικροσκοπική δομή ενός ιστού, το σύστημα μπορεί να εκτιμήσει τη βιολογική του ηλικία. Η μέση απόκλιση της πρόβλεψης ήταν περίπου 4,9 χρόνια. Και το σημαντικότερο είναι ότι οι μεγαλύτερες αποκλίσεις από την αναμενόμενη ηλικία συνδέονταν με γνωστούς δείκτες γήρανσης, παθολογικές αλλοιώσεις και χρόνιες νόσους.
Και τότε εμφανίστηκε το πραγματικά παράξενο.
Τα ρολόγια δεν έδειχναν όλα την ίδια ώρα.
Πνεύμονες, νεφρά, πάγκρεας και επινεφρίδια μπορούν να εμφανίζουν επιταχυνόμενες μεταβολές ήδη από τις ηλικίες μεταξύ 20 και 40 ετών, ενώ άλλοι ιστοί ακολουθούν διαφορετικές καμπύλες γήρανσης. Η γήρανση λοιπόν δεν φαίνεται να είναι ένα ενιαίο κύμα που περνά ταυτόχρονα από ολόκληρο το σώμα.
Μοιάζει περισσότερο με πολλά διαφορετικά ρολόγια που κάποτε αρχίζουν να χάνουν τον συγχρονισμό τους.
Και αυτό έχει τεράστια σημασία.
Γιατί ίσως στο μέλλον ο γιατρός δεν θα σου λέει απλώς:
«Είσαι 65 ετών».
Θα μπορεί να σου λέει:
«Είσαι 65. Η καρδιά σου συμπεριφέρεται περίπου σαν 58. Οι νεφροί σου όμως γερνούν γρηγορότερα από το αναμενόμενο. Ας δούμε γιατί».
Και ίσως να μη χρειάζεται καν βιοψία
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο πρακτικά ενδιαφέρον μέρος της έρευνας.
Οι επιστήμονες συνδύασαν τις ιστολογικές εικόνες με δεδομένα γονιδιακής έκφρασης και ανέπτυξαν έναν τρόπο να εκτιμούν το λεγόμενο tissue-specific age gap από δείγμα αίματος.
Η προσέγγιση δοκιμάστηκε και σε εξωτερικές ομάδες ανθρώπων, υγιών και ασθενών με χρόνιες παθήσεις. Δεν πρόκειται ακόμη για ένα καθιερωμένο αιματολογικό τεστ που πηγαίνουμε αύριο να ζητήσουμε από το διαγνωστικό κέντρο. Πρόκειται όμως για μια πιθανή μελλοντική κατεύθυνση προς την παρακολούθηση της γήρανσης συγκεκριμένων οργάνων χωρίς να χρειάζεται να πάρουμε ιστό από αυτά.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική υπόσχεση της αντιγήρανσης.
Όχι να γίνουμε αθάνατοι.
Αλλά να ανακαλύπτουμε ποιο κομμάτι μας γερνάει γρηγορότερα, πριν αρχίσει να χαλάει.
Από την επιστήμη στη βιομηχανία της αθανασίας
Και τώρα αρχίζουν τα δύσκολα.
Διότι κάθε φορά που η επιστήμη ανακαλύπτει κάτι πραγματικό, εμφανίζεται σχεδόν αμέσως κάποιος που θέλει να σου πουλήσει κάτι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που ανακάλυψε η επιστήμη.
Η επιστήμη λέει:
«Μπορούμε να μετρήσουμε ορισμένους δείκτες βιολογικής γήρανσης».
Η διαφήμιση μεταφράζει:
«Μπορούμε να αντιστρέψουμε τη γήρανσή σου».
Η απόσταση ανάμεσα στις δύο προτάσεις είναι τεράστια.
Η πλασμαφαίρεση, για παράδειγμα, είναι πραγματική ιατρική διαδικασία με συγκεκριμένες θεραπευτικές ενδείξεις. Το γεγονός ότι μια ιατρική πράξη υπάρχει και χρησιμοποιείται νόμιμα για ορισμένες ασθένειες δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτελεί τεκμηριωμένη θεραπεία αναζωογόνησης για υγιείς ανθρώπους.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μπέρδεμα της σημερινής αγοράς του longevity.
Αναμειγνύει πραγματική ιατρική, πειραματική επιστήμη, εύλογες υποθέσεις και καθαρή ανοησία — και συχνά τα παρουσιάζει όλα με την ίδια λευκή μπλούζα.
Και αν δίπλα υπάρχει η λέξη «κβαντικό», ακόμη καλύτερα.
Η κβαντική φυσική είναι ένας από τους ακριβέστερους και καλύτερα επιβεβαιωμένους κλάδους της επιστήμης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε θεραπεία που βάζει μπροστά της τη λέξη «κβαντική» αποκτά επιστημονικό περιεχόμενο.
Το «κβαντικό» έχει γίνει για ορισμένους αυτό που ήταν κάποτε το «μαγνητικό», το «ενεργειακό» ή το «ολιστικό»:
μια επιστημονικοφανής λέξη που δημιουργεί κύρος πριν ακόμη ζητηθούν αποδείξεις.
Ο πραγματικός στόχος δεν είναι η αθανασία
Κι όμως, πίσω από όλη αυτή τη φασαρία υπάρχει μια από τις σοβαρότερες επιστημονικές προσπάθειες της εποχής μας.
Η γήρανση είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για πολλές χρόνιες ασθένειες. Αν κάποτε μπορούμε να μετράμε εγκαίρως ότι ένα συγκεκριμένο όργανο γερνάει ταχύτερα, ίσως μπορούμε να παρέμβουμε πολύ πριν εμφανιστεί η νόσος.
Και αυτή είναι μια πολύ διαφορετική φιλοσοφία από το κυνήγι της αιώνιας νεότητας.
Το σημαντικό ερώτημα ίσως δεν είναι:
«Πώς θα ζήσω 150 χρόνια;»
Αλλά:
«Πώς θα φτάσω στα 80 με όσο το δυνατόν περισσότερα όργανά μου να μην έχουν φτάσει ήδη στα 100;»
Η επιστήμη δεν έχει βρει ακόμη το ελιξίριο της νεότητας.
Αρχίζει όμως να μαθαίνει κάτι ίσως χρησιμότερο:
να διαβάζει τα ρολόγια που χτυπούν μέσα μας.
Και όταν μάθουμε να τα διαβάζουμε πραγματικά, ίσως μπορέσουμε κάποτε να τα κάνουμε να πηγαίνουν λίγο πιο αργά.
Όχι κβαντικά.
Κανονικά.