To Lifestyle του θανάτου

Μπήκα στα περιοδικά το 1969. Ο πατέρας μου είχε ιδρύσει την εταιρεία που έβγαζε την Γυναίκα (αλλά όχι μόνο) το 1950. Εκείνη την εποχή τα μόνα περιοδικά που υπήρχαν ήταν το Ρομάντσο και ο Θησαυρός.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Το να βγάλει ο πατέρας μου γυναικείο περιοδικό σε μια εποχή που μόλις είχε τελειώσει ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Ελλάδα και οι γυναίκες ακόμη δεν ψήφιζαν, έμοιαζε με τελείως παράλογη ιδέα.

Είναι το πλεονέκτημα και το ρίσκο του να βλέπεις μπροστά.

Λίγο αργότερα, με την προτροπή του αδελφού μου, προστέθηκαν στην εκδοτική μας δραστηριόπτητα και οι εκδόσεις Ντίσνεϋ, με βασικό τίτλο το μικρό σε μέγεθος, αλλά μεγάλο σε πωλήσεις  Μίκυ Μάους. Άλλη μια καλή ιδέα.

Η δική μου καριέρα στην εκδοτική δραστηριότητα, άρχισε το 1969 αμέσως μετά την απόλυση μου από το Λιμενικό, όπου είχα υπηρετήσει. Έκανα και σκοπιές 12-4 τη νύχτα στην ταράτσα του Υπουργείου Ναυτιλίας και μετά ένα μικρό σιρκουί στην επιστροφή, στους έρημους εκείνη την ώρα δρόμους.

Για ένα χρόνο δούλεψα στο Μίκυ Μάους. Αυτή ήταν ακόμη πιο καλή ιδέα. Τα πρώτα μου “δημοσιογραφικά” κείμενα λοιπόν, ήταν λεζάντες στο Μίκυ Μάους. Πολύ ενδιαφέρουσα δουλειά. Δεν ακολουθούσα το κείμενο. Προσπαθούσα να κάνω τις λεζάντες όσο πιο αστείες μπορούσα, χωρίς να ακολουυθώ ακριβώς την πορεία της ιστορίας, αλλά με βάση τις εικόνες που έβλεπα. Τότε δεν μπορούσα να το καταλάβω, αλλά αυτή ήταν η καλύτερη εξάσκηση που θα μπορούσα να έχω στην δημοσιογραφία. Το χιούμορ είναι μια περίεργη υπόθεση, γιατί βασίζεται σε μια “αντιστροφή” της  πραγματικότητας, που όμως να είναι ικανή να κάνει τον άλλον να γελάσει.

Φαίνεται απλό, αλλά δεν είναι.

Όταν μετά από ένα χρόνο μπήκα στην Γυναίκα, στην αρχή έγραφα μικρά κυρίως θέματα. Τρία χρόνια μετά, το 1973 ο γιος του Αριστοτέλη Ωνάση, ο Αλέξανδρος Ωνάσης, ο διάδοχος της πιο “λαμπρής” δυναστείας εκείνης της εποχής, έχασε την ζωή του σ’ ένα περίεργο αεροπορικό δυστύχημα, όταν αποδείχτηκε είχαν συνδεθεί λανθασμένα τα καλώδια του πηδαλίου, ενός μικρού αεροπλάνου, που δοκίμαζε εκείνο το απόγευμα. Πολλοί υποθέτουν ακόμη και σήμερα ότι επρόκειτο για δολοφονία, που όμως δεν υπήρξαν ποτέ ικανά στοιχεία για να στηρίξουν την υπόθεση.

Είναι δύσκολο εξ άλλου να βρεθούν στοιχεία, όταν είναι ανακτεμένες μυστικές υπηρεσίες.

Εκείνη την εποχή το όνομα του Ωνάση, ήταν παγκόσμιας εμβέλειας, όπως είναι στις μέρες μας ο Ίλον Μασκ, ή ο Τζεφ Μπέζος ή ο Ζούκεμπεργκ.

Ο Αλέξανδρος Ωνάσης, ο πιο φημισμένος διάδοχος μιας επιχειρηματικής δυναστείας, σκοτώθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1973, ανήμερα των γενεθλίων του πατερα του.

Όπως ήταν φυσικό το νέο ήταν συνταρακτικό παγκοσμίως και ακόμη περισσότερο στην Ελλάδα.

Είχε περάσει ένας ολόκληρος μήνας και οι περισσότερες εφημερίδες της εποχής, κυκλοφορούσαν με οκτάστηλους τίτλους με θέμα τον θάνατο του Αλέξανδρου Ωνάση.

Όσο κι αν ήταν κατανοητό μου φάνηκε υπερβολικό, γιατί έβρικα ότι αυτό που γινόταν πια ήταν η δημοσιογραφική εκμετάλλευση ενός τραγικού γεγονότος. Έτσι έγραψα τότε το πρώτο μεγάλο άρθρο μου στην Γυναίκα με τίτλο. “Ο θάνατος του Αλέξανδρου Ωνάση και οι οκτάστηλοι τίτλοι” κατακρίνοντας την υπερβολική εκμετάλλευση  του θανάτου ενός διάσημου ανθρώπου.

Κάποια χρόνια αργότερα, τον Απρίλιο του 1987 ξεκίνησε τ0 Κλικ. Το Κλικ είχε δημιουργηθεί για να εκφράζει την θεματολογία μιας πραγματικά καινούργιας εποχής, αλλά καθώς ο Τύπος στηρίζεται και σε μιαν αλληλλεπίδραση με το κοινό, το Κλικ εξελίχθηκε ως το βασικό όχημα του λεγόμενου Lifestyle. Η βασική θεματολογία είχε να κανει με την καλή ζωή. Την μόδα, το σεξ, τους διάσημους ανθρώπους, τα καλά “στέκια” οπουδήποτε στον κόσμο, τα όμορφα σπίτια, τους όμορφους ανθρώπους και κάθε τι άλλο σχετκό.

Κάποια χρόνια αργότερα και αφού το Κλικ είχε ήδη κλείσει και εμείς ζούσαμε τα χρόνια της οικονομικής κρίσης, κάποιοι κατεκριναν το είδος του Lifestyle που είχε κατά κάποιο τρόπο “δημιουργήσει” το Κλικ.

Τώρα όλα αυτά φαντάζουν μάλλον ρομαντικά.

Οι καιροί αλλάζουν, καινούργιες συνθήκες δημιουργούνται και καινουργιες συνήθειες. Τόσο πραγματικές όσο και “αναγνωστικές” και “τηλεθεαματικές”.

Η καταλυτική είσοδος του Ίντερνετ στη ζωή μας, άλλαξε δραστικά το συνολικό τοπίο των Μέσων Ενημέρωσης. Το πρώτο μεγάλο θύμα ήταν ο περιοδικός Τύπος, καθώς  το μεγαλύτερος μέρος του στην Ελλάδα τουλάχιστον εξαφανίστηκε. Η εμφάνιση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, είχε ακόμη πιο σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο στα Μέσα Ενημέρωσης, αλλά στον τρόπο που ζούμε.

Μέσα σε είκοσι δυο χρόνια, από τότε που εμφανίστηκε κατ’ αρχάς το Facebook και μετά όλα τα άλλα, δεν άλλαξε μόνο ο τρόπος που επικοινωνούμε, αλλά και ο τρόπος ποτυ αντιλαμβανόμαστε την κοινωνική ζωή και ο τρόπος που ζούμε. Οι αλλαγές είναι τόσο βαθειές που είναι δύσκολο να τις αντιληφθούμε στο εύρος τους, ακόμη και τώρα. Θα περάσουν πολλά  χρόνια για να μπορέσουτμε να κατανοήσουμε το εύρος των αλλαγών που έφεραν όλα αυτά στην ζωή μας.

Μία πάρα πολύ σημαντική αλλαγή, ίσως η σημαντικότερη είναι ότι άλλαξε ο κοινωνικός ιστός.

Ο κοινωνικός ιστός είναι αυτός που κυρίως βάζει τα όρια των κοινωνικών σχέσεων. Ποιο πράγμα είναι πολύ σημαντικό και πιο όχι.

Μέχρι πριν κάποια χρόνια η αφαίρεση μιας ανθρώπινης ζωής, ήταν ο κυριότερος συνδετικός κρίκος στον κοινωνικό ιστό.

Αυτό σήμαινε ότι η αφαίρεση μιας ανθρώπινης ήταν κάτι που σεβόταν το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας.

Στις μέρες μας αυτό δεν ισχύει πια.

Μια λογομαχία για μια θέση πάρκινγκ μπορεί να οδηγήσει σε δολοφονία.

Ένας συνηθισμένος καυγάς σε ένα ζευγάρι μπορεί να οδηγήσει σε δολοφονία.

“Καυγαδίσαμε θόλωσε το μυαλό μου και την σκότωσα” είπε ο δράστης μιας γυναικοκτονίας πρόσφατα.

Το ανατριχιαστικό είναι ότι έδειχνε να θεωρεί αυτήν την κατάληξη ως φυσικό επακόλουθο ενός απλού καυγά.

‘Ενας διαφορετικός κόσμος

Τα τελευταία χρόνια έχουμε ζήσει πρωτοφανή γεγονότα. Όπως η πανδημία που επεκτάθηκε σε όλο τον κόσμο. Το αποτέλεσμα ήταν να υπάρξουν εκατομμύρια νεκροί, αλλά όχι μόνο αυτό. Δημιουργήθηκαν κοινωνικοί διχασμοί σε εμβολιαστές και αντιεμβολιαστές. Και συχνά μεγάλα παγκόσμια γεγονότα, που δημιουργούν κάθε φορά καινούργιους διαχωρισμους.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, με πάνω από δυο εκατομμύρια νεκρούς ή σακατεμένους, νέους κυρίως ανθρώπους που βρέθηκαν να πολεμάνε σε έναν πολύ φονικό πόλεμο. Η σύγκρουση στην Παλαιστίνη, η σφαγή των Ισραηλινών από την Χαμάς και οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί στην Γάζα. Η σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Ο Τραμπ και ο Πούτιν.

Παρόλα που όλα αυτά διαδραματίζονται σχετικά μακριά μας έγιναν εντούτοις αιτία κοινωνικών διχασμών.

Όμως τώρα οι κοινωνικοί διχασμοί έχουν τρόπο έκφρασης. Υπάρχουν τα social media όπου πολιτικές, κοινωνικές και προσωπικές διαφορές εκφράζονται με ακραία επιθετικότητα.

Που με την σειρά τους δημιουργούν μια “κουλτούρα μίσους”.

Αυτό όμως είναι θέμα μιας άλλης ανάλυσης.

Εκείνο που είναι το θέμα αυτής της ανάλυσης, είναι το ότι σταδιακά, τα κυρίαρχα Μέσα Ενημέρωσης, κυρίως τα τηλεοπτικά αλλά και τα ηλεκτρονικά sites έχουν γεμίσει με “θανατηφόρες” ειδήσεις, δηλαδή δολοφονίες και θανατοφόρα δυστυχήματα.

Έχουν τύχει περιπτώσεις που κάποια δολοφονία μονοπώλησε το ενδιαφέρον της τηλεόρασης για μέρες, χωρίς να αναφέρεται καμιά άλλη είδηση.

Το ρεκόρ σε τέτοια περίπτωση είναι μάλλον η δολοφονία της άτυχης Καρολάιν Κράουτς από τον σύζυγό της και πιλότο ελικοπτέρων Μπάμπη Αναγνωστόπουλο, καθώς η ειδησεογραφία και τα σχόλια γύρω από το θέμα μονοπώλησαν τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων για περίπου ένα μήνα.

Υπάρχουν άλλες μέρες που τα δελτία ειδήσεων είναι γεμάτα από ειδήσεις θανάτων. Δυστυχήματα και εγκλήματα. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Τις επόμενες μέρες ακολουθεί η ανάλυση των εγκλημάτων και των δυστυχημάτων.

“Ντοκουμέντο από την στιγμή της αποτρόπαιης δολοφονίας”.

“Ντοκουμέντο από το φρικτό δυστυχημα στην Ρουμανία με τους φιλάθλους του Πάοκ”.

Και είναι γεγονός το ότι οι συγκεκριμένες ειδήσεις, λες και έχουν ζωή από μόνες τους (αν και αναφέρονται σε θανάτους) γίνονται όλο και πιο σοκαριστικές ή περίεργες.

Μόνο αυτές τις μέρες που έγραφα αυτό το θέμα η σχετική ειδησεογραφία ήταν τουλάχιστον εντυπωσιακή.

¨Τρεις νεκροί – οι δύο γυναίκες – από την σύγκρουση δύο δικύκλων στην Λεωφορο Αλεξάνδρας”.

“Το βρέφος των οκτώ μηνών που οι γονείς του είχαν κρύψει στην κατάψυξη για μήνες, έφερε 16 μαχαιριές στην πλάτη” !.

“Είχε θάψει την μητέρα της σε ένα χωράφι για χρόνια για να εισπράττει την σύνταξή της”.

Είχε προηγηθεί και ένα παρόμοιο θέμα προ μηνός περίπου, όταν “ένας επιχειρηματίας είχε κρύψει το πτώμα του πατέρα του στην κατάψυξη του ξενοδοχείου του”.

Κάποτε τέτοια θέματα θα βλέπαμε μόνο σε θρίλερ ταινίες ή σειρές, αλλά η πραγματικότητα έχει αφήσει την φαντασία πίσω στις μέρες μας.

Πολλοί συνωμοσιολόγοι λένε πως η προβολή τέτοιων ειδήσεων είναι σκόπιμη. Γιατί αυτή η αόρατη άρχουσα τάξη, που μπορεί να επιβάλλει στα Μέσα Ενημέρωσης τις ειδήσεις που προβάλουν, το κάνει επίτηδες, για να μας κρατάει σε μια κατάσταση φόβου.

Είναι ένας από τους τρόπους διαχείρισης της Μάζας.

Δεν θα κρίνω ούτε αυτό ούτε το γιατί τα Μέσα Ενημέρωσης έχουν προτίμηση σε τέτοια θέματα.

Είναι κυρίως ιδιωτικές επιχειρήσεις που βγάζουν τα λεφτά τους από την θεματικότητα ή αναγνωσιμότητα των θεμάτων τους, γιατί έτσι μπορούν να απορροφήσουν διαφήμιση ώστε να επιζήσουν.

Μοιάζει κάπως οξύμωρο το να επιζείς από τον θάνατο των άλλων.

Υπάρχουν όμως πολύ μεγαλύτερες γιγαντιαίες παγκόσμιες επιχειρήσεις που επιζούν από τον θάνατο των άλλων.

 Όλα αυτά γίνονται με την αποδοχή του κοινού

Σε κανένα από τα μαζικά κοινωνικά φαινόμενα δεν είναι αμέτοχη η κοινωνία, που κι αυτή έχει τις δικές της ευθύνες, πράγμα που οι περισσότεροι αποφεύγουν να το αναφέρουν, γιατί ίσως δεν είναι τόσο δημοφιλές.

Όμως σε μια κοινωνία όλα είναι μια αλληλουχία δράσης και αντίδρασης, που στο τέλος είναι κάτι σαν το αυγό της κότας.

Ανεξάρτητα από αυτά όμως ότιδήποτε συμβαίνει σε μια κοινωνία, έχει πάντα τις επιπτώσεις του.