Homo Algorithmicus : Είναι ο Αλγόριθμος που σε καταπίνει

Εκείνο το πρωινό παρά το ότι ήταν στα μέσα του Γενάρη, ο ήλιος έλαμπε όπως το κάνει συχνά στις Αλκυονίδες μέρες. Πέρασα τον διάδρομο και μετά μπηκα στο γραφείο μου , που έμοιαζε με μικρό σπιτι. Μια σειρά από τηλεοράσεις παλιού τύπου, εξαιρετικά ογκώδεις σε σχέση με τις σημερινές, ήταν παρατετατγμένες, πάνω στο φαρδύ και μακρύ πρεβάζι μπροστά από τις τζαμαρίες. Δέκα τηλεοράσεις , η κάθε μια συντονισμένη σε διαφορετικό κανάλι. Δεν το γνώριζα τοτε, αλλά έμοιαζε με μια εικόνα από το μέλλον.

ΕΡΧΕΣΑΙ ΣΥΧΝΑ ΕΔΩ;

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΗ GOOGLE

Πάνω στο γυάλινο γραφείο μου βρισκόταν το τελευταίο τεύχος του Κλικ. Τελευταίο από όλες τις αποψεις. Ήταν το πιο πρόσφατο, αλλά μάλλον το τελευταίο που θα έβγαινε ποτέ.

“Ποτέ ;!” Μεγάλη κουβέντα. Έχει γίνει και ταινία. ” Never say Never”.

Δέκα χρόνια αργότερα θα έλεγα σε μια φίλη : ‘ Το Ποτέ και το Πάντα, είναι δύσκολες λέξεις”.

Ήταν ο Γενάρης του 2006. Είκοσι και μισό χρόνια πριν. Κάθισα στην πολυθρόνα μου, άναψα ένα τσιγάρο και πήρα στα χέρια μου το τεύχος του Κλικ που βρισκόταν μπροστά μου. Τ ο ξεφύλλισα για τελευταία φορά, το άφησα πάνω στο γραφείο και δεν άνοιξα πάλι ποτέ. Αυτό το “ποτέ” εξακολουθεί να ισχύει… Μέχρι τώρα τουλάχιστον…

Ήξερα πως όλα αυτά που έβλεπα μπροστά μου, το γραφείο , τις τηλεοράσεις, τα τεύχη του Κλικ, τα τσιμέντα και όλα όσα συμβόλιζαν την προηγούμενη ζωή μου, σε λίγο θα είχαν γίνει σκόνη.

Και έγιναν.

Πέρασα πολλά χρόνια χωρίς να διαβάζω τίποτα που να περιείχε επικαιρότητα. Οϋτε εφημερίδες , ούτε περιοδικά, ούτε καν τα τότε σχετικά καινούργια ηλεκτρονικά Μέσα. Διάβαζα μόνο βιβλία. Κάτι που ήταν πάντα ένας χρήσιμος εθισμός μου.

Και αυτό ήταν μια αλλαγή και μια ξεκούραση. Το να ζω μακριά από αυτό που ήταν ως τότε η ζωή μου.

Αλλά το μέλλον μας και η ζωή μας φτιάχνεται ερήμην μας. Νομιζουμε πως εμείς σχεδιάζουμε, εμείς αποφασίζουμε και είναι δύσκοιλο να αποδεχτούμε, ότι όλα αυτά καθορίζονται, από τις παλιές και καινούργιες πληροφορίες, που κυκλοφορούν στους νευρώνες μας. Φτιάχνουν καινούργιες συνάψεις και χωρίς να το υποθέσουμε αλλάζουν το “δρομολόγιο” που ακολουθούν οι σκέψεις μας.

Μια τυχαία συνάντηση εδώ. Μια άλλη κουβέντα εκεί. Κάποιο πρόσωπο που είπε κάτι. Κάτι που ήρθε. Κάτι που έφυγε.

Χωρίς να το καταλάβω,βρέθηκα να είμαι μπλεγμένος στην δημιουργία ενός ηλεκτρονικού σάιτ.

Είχαν γίνει κι άλλες προσπάθειες παλιότερα. Το Κλικ ήταν το πρώτο ηλεκτρονικό Μέσο που είχε φτιαχτεί στην Ελλάδα. Το 1995, όταν η κάθε εικόνα έκανε μερικά λεπτά να κατέβει. Και μια άλλη το 2008. Με δύο άτομα. Την Λυδία που χειριζόταν το τεχνικό μέρος και εμένα που έγραφα τα κείμενα. Σαν να ήταν περιοδικό. Κάποια θέματα μόνο , όσα προλαβαινα και όσα μου έλεγαν κάτι, μια φορά το μήνα. Από τη μεριά του χρόνου κυκλοφορίας έμοιαζε με κανονικό περιοδικό. Είχε και εξώφυλλο. Το πρώτο ήταν το εξώφυλλο του Μικρού Πρίγκιπα. Τώρα που το σκέφτομαι ήταν καλή ιδέα…

Όχι μόνο το εξώφυλλο.

Η άποψη.

Ο καιρός περνάει όμως και όλα αλλάζουν. Το 2014 ένα καινούργιο Κλικ ήταν έτοιμο να ξεκινήσει.

Αυτό που σχεδιάζαμε τότε , το 2014, είχε σκοπό να γίνει αληθινό σάιτ. Συνεχής ενημέρωση. Όλες τις μέρες . Όλες τις ώρες. Κανένα διάλειμμα. Οϋτε Κυριακές . Ούτε Χριστούγεννα. Ούτε Πάσχα.

Τραγωδια…

Πως είχα μπλέξει έτσι;…Εκεί που ήθελα ο χρόνος μου, να γίνει όσο πιο αργός γινόταν, θεωρώντας ότι και οι μηνιαίες εκδόσεις των περιοδικών, ήταν πολύ σύντομος, είχα μπει στην διαδικασία, όπου όλα πρέπει να γίνονται στα επόμενα λεπτά…

Αφύσικο.

Ποιος χρειαζεται τόση πληροφορία;

Ο εαυτός μου αντιδρούσε

Έφυγα για εκείνα τα μοναχικα ταξίδια με το αυτοκίνητο. Το πρώτο βράδυ έφτασα στις Σέρρες. Ωραία διαδρομή πιο βόρεια από τη Θεσσαλονίκη. Βρήκα ένα παλιό ξενοδοχείο που θα μπορούσε να είναι και στη Νέα Ορλεάνη. Πάμφθηνο και με ανεμιστήρα που κρεμόταν από το ψηλό ταβάνι. Μόνο ένα έγκλημα που να προσπαθεί να εξιχνιάσει ο Angel Heart Μίκυ Ρουρκ έλειπε.

Βγήκα για μια βόλτα και πήγα για ύπνο νωρίς.

Νωρίς ξεκίνησα και την άλλη μέρα και πήγα στον λόφο Καστά που τότε ήταν επίκαιρος, πήγα και ως το μαρμάρινο λεοντάρι εκεί κοντά. Λϊγο αργότερα προς το απόγευμα έφτασα στην Καβάλα. Έφαγα και κοιμήθηκα λίγο. Όταν ξύπνησα την ώρα που έδυε ο ήλιος, κάτι δεν πήγαινε καλά. Στις 2 το βράδυ δεν αντεχόταν. Πήρα ένα ταξί, γιατί δεν γινόταν να οδηγήσω και πήγα νοσοκομείο. Οξεία σκωληκοειδήτιδα. Με κράτησαν μέσα. Στις 5 το πρωί πέρασε ο αρχίατρος. “Πρέπει να πας αμέσως χειρουργείο” μου είπε. Το σκέφτηκα.”Δεν γίνεται ” του είπα”πρέπει να φύγω”.  Είχα τους λόγους μου. “Πρέπει να υπογράψεις ότι φεύγεις υπ’ευθύνη σου” είπε ο αρχίατρος.

Πήγα στο ξενοδοχείο με ταξί , πήρα το αυτοκίνητο και έφυγα. Δεν είμαι τρελός , το υπολόγισα. Σε οποιοδήποτε σημείο της διαδρομής κι αν βρισκόμουν, το πιο κοντινό νοσοκομείο θα ήταν λιγότερο από 100 χιλιόμετρα μακριά. Προλάβαινα. Καθόμουν λίγο περίεργα στο αυτοκίνητο, για να μην κουνιέμαι και πονάω. Αλλά ο πόνος δεν ήταν τόσο τρομερός. Σε κάποιο σημείο της διαδρομής , όπως έμαθα μετά, έπαθα και περιτονίτιδα, οδηγώντας. Ούτε αυτό πονούσε πολύ. Σε έφτα ώρες ήμουν στην Αθήα. Με λίγο πυρετό. Πήγα κατ’ ευθείαν σχεδόν νοσοκομείο. Τα ξημερώματα με φούσκωσαν σαν μπαλόνι με εγχείρησαν και όλα καλά.

Πάει κι αυτό…

Κάποιους μήνες αργότερα, όταν ξεκίνησε εκείνη η έκδοση του Κλικ, τον Απρίλιο του 2015, ήρθαν οι εκπρόσωποι μιας εταιρείας που εξηγούν στους “νεοσύλλεκτους” τι πρέπει να έχουν υπόψη τους, αν θέλουν να ευδοκιμήσουν σ’ αυτή τη δουλειά. Και πρώτα απ’ όλα να δηλώσου υποταγή στον κυρίαρχο του ηλεκτρονικού κόσμου.

Τον απόλυτο δυνάστη.

Τον Αλγόριθμο…

Ανάμεσα στα άλλα μας είπαν ότι στον τίτλο πρέπει να μπαίνει η λέξη “κλειδί”, η οποία να επαναλαμβάνεται στον υπότιτλο και αρκετές φορές στο κείμενο. Μάλλον πληκτικά πράγματα. Και ότι ο Αλγόριθμος προτιμάει τα κείμενα να είναι σχετικά μικρά. Οι συνήθειες των αναγνωαστών είχαν αλλάξει.

Μετά από λίγο κατάλαβα ότι ο Αλγόριθμος ήταν από καιρό στην ζωή μου αλλά δεν το γνώριζα.

Ήταν από τότε που είχα αρχίσει να δουλεύω με το κομπιούτερ που κατάργησε την γραφομηχανή και το χειρόγραφο… Από τότε που άρχισα να σερφάρω στο Ίντερνετ… Από τότε που πήρα κινητο τηλέφωνο… Και ακόμη περισσότερο από τότε που μπήκαν στη ζωή μου τα social media…

Ημουν δεσμώτης όλων αυτών από καιρό, αλλά δεν το γνώριζα.

Είχε έρθει η ώρα όμως να μάθω περισσότερα για το κυρίαρχο αυτού του παιχνιδιού. Για τον αλγόριθμο. Τα έβαλα σε κάποια τάξη, αλλά μόνο αν τα έχεις σπουδάσει αυτά τα πράγματα μπορείς να καταλάβεις καλύτερα. Ας προσπαθήσω να το κάνω όσο πιο απλό γίνεται.

Τι είναι ένας αλγόριθμος

Αλγόριθμος είναι, στην ουσία, μια σειρά συγκεκριμένων οδηγιών που παίρνουν κάποια δεδομένα και οδηγούν σε ένα αποτέλεσμα.

Η λέξη ακούγεται μυστηριώδης επειδή σήμερα τη συνδέουμε με την τεχνητή νοημοσύνη, το Google, το TikTok, το Facebook. Στην πραγματικότητα όμως η βασική ιδέα είναι πανάρχαια.

Μια συνταγή μαγειρικής είναι σχεδόν ένας αλγόριθμος:

Έχεις κάποια υλικά — τα δεδομένα.
Κάνεις ορισμένες ενέργειες με συγκεκριμένη σειρά — την επεξεργασία.
Παίρνεις ένα αποτέλεσμα — το φαγητό.

Ο υπολογιστής κάνει κάτι αντίστοιχο, μόνο που εκτελεί εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια τέτοιες πράξεις με τρομακτική ταχύτητα.

Πώς λειτουργεί

Ας πάρουμε κάτι πολύ κοντινό μας: το Facebook.

Κάθε στιγμή υπάρχουν πιθανώς χιλιάδες αναρτήσεις που θα μπορούσε να σου δείξει. Δεν μπορεί να σου τις δείξει όλες. Πρέπει λοιπόν κάποιος να αποφασίσει:

Ποια θα δεις πρώτη;

Εδώ μπαίνει ο αλγόριθμος.

Το σύστημα διαθέτει πληροφορίες για τη συμπεριφορά σου. Σε ποιες αναρτήσεις σταματάς. Ποιες προσπερνάς. Πού κάνεις like. Πού σχολιάζεις. Ποια βίντεο βλέπεις μέχρι τέλους. Με ποιους ανθρώπους αλληλεπιδράς.

Από αυτά τα δεδομένα προσπαθεί να υπολογίσει:

«Πόσο πιθανό είναι ο χρήστης Χ να ενδιαφερθεί γι’ αυτή την ανάρτηση;»

Και βαθμολογεί τις πιθανές αναρτήσεις. Εκείνες που θεωρεί πιθανότερο ότι θα σε ενδιαφέρουν ανεβαίνουν ψηλότερα.

Άρα ο αλγόριθμος δεν σου λέει απαραιτήτως:

«Αυτό είναι σημαντικό.»

Σου λέει:

«Με βάση όσα ξέρω για σένα, προβλέπω ότι αυτό έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να τραβήξει την προσοχή σου.»

Και αυτή η διαφορά είναι τεράστια.

Ο αλγόριθμος μαθαίνει

Εδώ τα πράγματα γίνονται πολύ πιο ενδιαφέροντα.

Οι παλιοί αλγόριθμοι ήταν κυρίως σαφείς κανόνες του τύπου:

ΑΝ συμβεί Α → κάνε Β.

Σήμερα πολλά συστήματα χρησιμοποιούν machine learning. Δεν χρειάζεται ο άνθρωπος να γράψει έναν προς έναν όλους τους κανόνες. Δίνει στο σύστημα τεράστιο αριθμό παραδειγμάτων και εκείνο μαθαίνει στατιστικά μοτίβα.

Ας πούμε ότι θέλουμε να αναγνωρίζει γάτες.

Δεν χρειάζεται να του γράψουμε:

«Η γάτα έχει δύο μυτερά αυτιά, μουστάκια, τέσσερα πόδια…»

Του δείχνουμε εκατομμύρια εικόνες και μέσα από την εκπαίδευση το μοντέλο μαθαίνει χαρακτηριστικά και συσχετίσεις που του επιτρέπουν να εκτιμά:

«Υπάρχει 97% πιθανότητα αυτό να είναι γάτα.»

Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική αλλαγή της εποχής μας: σε ορισμένα σύγχρονα συστήματα, ο άνθρωπος σχεδιάζει τη διαδικασία εκπαίδευσης, αλλά δεν γράφει ο ίδιος κάθε εσωτερικό κανόνα που τελικά χρησιμοποιεί το μοντέλο.

Και μετά ήρθε η Τεχνητή Νοημοσύνη

Το  ChatGPT για παράδειγμα, λειτουργώεί διαφορετικά από τον κλασικό αλγόριθμο του «αν Α, τότε Β».

Ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο έχει εκπαιδευτεί πάνω σε τεράστιες ποσότητες κειμένου και έχει μάθει πολύ σύνθετα στατιστικά μοτίβα της γλώσσας. Όταν  γράφεις κάτι στην τεχνητή νοημοσύνη , δεν ψάχνει απλώς μια έτοιμη απάντηση σε μια αποθήκη. Παράγει την απάντηση βήμα προς βήμα, χρησιμοποιώντας αυτά τα μαθημένα μοτίβα και το πλαίσιο της συζήτησής .

Και τώρα φτάνουμε στο σημείο που, έχει πραγματικά ενδιαφέρον για το άρθρο αυτό.

Ο αλγόριθμος αρχικά ήταν ένα εργαλείο που ταξινομούσε την πραγματικότητα.

Σήμερα όλο και περισσότερο επιλέγει ποιο κομμάτι της πραγματικότητας θα φτάσει μπροστά μας.

Κι αυτό είναι άλλο πράγμα.

Δύο άνθρωποι ανοίγουν το ίδιο κοινωνικό δίκτυο την ίδια στιγμή και μπορεί να βλέπουν δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους. Διαφορετικές ειδήσεις, διαφορετικούς ανθρώπους, διαφορετικές απόψεις, διαφορετικές εικόνες.

Ο καθένας αρχίζει να κατοικεί μέσα σε μια πραγματικότητα που έχει εν μέρει επιλεγεί ειδικά γι’ αυτόν.

Και υπάρχει ακόμη ένας βρόχος:

Εσύ επηρεάζεις τον αλγόριθμο με τη συμπεριφορά σου → ο αλγόριθμος αλλάζει αυτά που σου δείχνει → αυτά που βλέπεις επηρεάζουν τη συμπεριφορά σου → η νέα συμπεριφορά σου ξαναεκπαιδεύει το σύστημα.

Αυτός ο κύκλος είναι πολύ πιο ενδιαφέρων από την ίδια την τεχνολογία.

Γιατί τότε εμφανίζεται ένα σχεδόν φιλοσοφικό ερώτημα:

Ποιος εκπαιδεύει ποιον;

Εμείς τον αλγόριθμο;

Ή, αφού ο αλγόριθμος αρχίσει να καταλαβαίνει τι μας κρατά περισσότερο μπροστά στην οθόνη, αρχίζει σιγά σιγά ο αλγόριθμος να εκπαιδεύει εμάς;

Κι εδώ, υπάρχει κατά τη γνώμη μου η γέφυρα προς ένα πολύ μεγαλύτερο θέμα: αν κάποτε ο αλγόριθμος απλώς επέλεγε πληροφορίες, σήμερα αρχίζει να μεσολαβεί ανάμεσα στον άνθρωπο και στην πραγματικότητα.

Δυο καινούργιοι “παίκτες : Τεχνητή Νοημοσύνη και Κβαντική Φυσική

Πριν από ένα μήνα περίπου άνοιξε μια μεγάλη συζήτηση, σε διεθνές επίπεδο, για το πόσο μακριά έχουν φτάσει οι δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης και πιο συγκεκριμένα, αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γράψει καλύτερα από ένα συγγραφέα πρώτου μεγέθους. Από τον Ντοστογιέφσκι, τον Χέμινγουέι, τον Τολστόι, τον Πλάτωνα και όλους τους πιο συγχρονους. Οι περισσότεροι που επιχειρηματολόγησαν, είχαν την άποψη, ότι από την τεχνητή νοημοσύνη, λείπει κάτι πολύ σημαντικό.

Το ανθρώπινο βίωμα.

Μπορεί να δώσει νοητικές απαντήσεις περίπου για τα πάντα, αλλά δεν μπορεί να βιώσει τίποτα. Δεν ξέρει τι είναι το βίωμα του πόνου , της χαράς, της λύπης, του ενθουσιασμού, του τρόμου, της ανακουφισης και όλων των συναισθημάτων που μπορεί να βιώσει ο πιο απλός, απληροφόρητος και απαιδευτος άνθρωπος. Επιπλέον η τεχνητή νοημοσύνη, δεν μπορεί να είναι ούτε παράλογη, ούτε απρόβλεπτη. Αντιθέτως οι άνθρωποι, μπορούν να επινοησουν συγγραφικές πλοκές στις οποίες δεν θα πήγαινε ποτέ το “μυαλό” της τεχνητής νοημοσύνης.

Βασισμένος σε αυτή την αντιπαράθεση, ένας σημαντικός Ελβετός συγγραφέας ο Φράντς Χόλερ, αποφάσισε να κάνει ένα σχετικό πείραμα. Έγραψε ο ίδιος ένα κείμενο, ένα μεγάλο διήγημα, με την χαρακτηριστική για τον τρόπο που γράφει, απρόπβλεπτγη πλοκή και κυρίως, κατάληξη. Και ανέθεσε σε μια πάροχο τεχνητής νοημοσύνης να γραψει ένα επίσης μεγαλο διήγημα με το ίδιο θέμα, έχοντας προηγουμένως τροφοδοτήσει την τεχνητή νοημοσύνη με πάρα πολλά δικά του κείμενα.

Μετα σε μια μεγάλη αίθουσα συγκεντρωσε ένα μεγάλο κοινό από αναγνώστες του, στους οποίους διάβασε τα δυο κείμενα και τους ζήτησε να αποφανθούν, πιο ήταν καλύτερο, χωρίς βέβαια να τους αποκαλύψει ποιο κείμενο ήταν δικό του και ποιο της τεχνητής νοημοσύνης.

Σε συντριπτικό ποσοστό αυτοί που είχαν ακούσει και τα δυο κείμενο, αποφάσισαν, ότι το κείμενο της τεχνητής νοημοσύνης ήταν καλύτερο και μάλιστα ήταν πιο “αυθεντικός” Χόλερ από το δικό του κείμενο. Όπως ήταν φυσικά ο Χόλερ σοκαρίστηκε από το αποτέλεσμα και προσπάθησε να εξηγήσει στο κοινό, για τα “λάθη” που κατά την άποψη του, είχε το κείμενο της τεχνητής νοημοσύνης. Αλλά μάταια.

Όσοι εξακολουθούν να νομίζουν ότι το  βίωμα των ανθρώπινων συναισθημάτων, είναι κάτι που δεν θα φτάσει ποτέ η τεχνητή νοημοσύνη και γι αυτό δεν θα μπορέσει να ξεπεράσει ποτέ τα ανθρώπινα κείμενα κάνουν λάθος.

Ξεχνάνε κάτι βασικό.

Όλοι οι μεγαλοι συγγραφείς ήταν μεγάλοι γιατί ήξεραν να γράφουν καλά. Ηξεραν με άλλα λόγια να περιγράφουν τοπία φερ’ειπείν, αλλά είχαν τον τρόπο να περιγράφουν και συναισθήματα, όχι μόνο επειδή μπορούσαν να τα βιώσουν, αλλά και επειδή μπορούσαν και να τα φανταστούν. Ο Ντοστογιέφσκι δεν χρειάστηκε να σκοτώσει κάποιον για να φανταστεί τις ενοχές και τον τρόμο του Ρασκόλνικωφ, στο “Έγκλημα και Τιμωρία”. Μπορούσε να το φανταστεί. Και ο Χεμινγουέι δεν χρειάστηκε να ψαρέψει ένα ξιφία έξω από την Κούβα για να φανταστεί την σειρά των συναισθημάτων που βίωσε ο ήρωας του στο εξαιρετικό μυθιστορημα ” Ο Γερος και η Θάλασσα”.

Όμως τόσο για να περιγράψουν βιώματα που είχαν ζήσει οι ίδιοι, ή που τα φαντάστηκαν, το “εργαλείο” που είχαν στην διάθεση τους, ήταν η εξαιρετική νοητική λειτουργεία τους και τα “υλικά” με τα οποία μπορούσαν να εκφράζουν αυτά που είχε αποκωδικοποιήσει η νόηση του, ήταν η ευχέρεια τους με τις λέξεις.

Γι αυτό τους θεωρούμε μεγάλους συγγραφείς.

Επειδή μπορούσαν να περιγράφουν βιώματα ή να εμπνέονται φανταστικές ιστορίες, άλλες φορές με απρόβλεπτο τέλος και άλλες με επιθυμητό και αναμενόμενο τέλος, όπως σε μια ιστορία κάθαρσης.

Δεν γίνεται να περιγράψουμε κάτι ως άνθρωποι που βιώνουμε τα πάθη μας, αν δεν “μεταφράσουμε” το βίωμα σε λέξεις που το περιγράφουν. Όπως η βελόνα του πικαπ “μετάφραζε” τις ανωμαλίες στην επιφάνεια του βινυλίου, σε μουσική, έτσι και η περιγραφή του βιώματος χρειάζεται λέξεις και νόηση, για να γίνει κατανοητή από κάποιον άλλον. Δεν μεταφέρεται η εμπειρία, ούτε με νοήματα ούτε με μορφασμούς. Μόνο με λέξεις.

Αν δεν είχαμε δημοιυργήσει τις λέξεις θα ημασταν ακόμη στις σπηλιές.

Αν δεν είχαμε αποδώσει τις έννοιες με λέξεις, θα ήμασταν ακόμη ζώα. Απλώς πιο έξυπνα από τα υπόλοιπα.

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι αυτό που λέει το δεύτερο συνθετικό της. Νοημοσύνη. Αυτή τη στιγμή η τεχνητή νοημοσύνη, έχει “φορτωθεί” με χιλιάδες ή και εκατομμύρια ιστορίες που περιγράφουν ανθρώπινα βιώματα. Αυτή τη στιγμή η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γράψει εξ ίσου καλά βιβλία, όσο και οι καλύτεροι συγγραφείς, εξ ίσου καλή μουσική, όσο και οι καλύτεροι μουσική. Εξ ίσου καλούς πίνακες όσο και οι καλύτεροι ζωγράφοι.

¨Οπως είχε πει και ο Ντεκάρτ : “Σκέφτομαι, άρα Υπάρχω”.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη και Σκέφτεται και Υπάρχει.

Όχι όπως εμείς αλλά Υπάρχει και με εκθετικό ρυθμό μπαίνει στη ζωή μας.

Το πρόβλημα δεν είναι αυτό. Το πρόβλημα είναι κατά πόσο οι άνθρωποι θα εκμεταλλευτούν αυτές τις ικανότητες για δικό τους όφελος.

Την απάντηση την ξέρουμε.

Πολλοί.

Αυτό είναι από τα προβλήματα του κοντινού μέλλοντος, αν και ήδη έχει αρχίσει να αξιοποιείται με αυτόν τον τρόπο η τεχνητη νοημοσύνη και στο παρόν.

Ήδη υπάρχουν ψηφιακοί καλλιτέχνες όπως ο Eddie Dalton, η IngaRose και η Xania Monet, που έχουν κάνει επιτυχίες όπως το “Another day old” του Dalton , ή το “Celebrate me” της IngaRose,  εχουν μπει στα Charts

Υπάρχουν όμως και άλλα προβλήματα, που σε γενικές γραμμές οφείλονται στην εποχή μας και στον τρόπο που την αλλάζει ο Αλγόριθμος.

Πριν αππό δέκα χρόνια, όταν ξεκινούσε τοττε Κλικ, είχα διαπιστώσει, ότι οι νέοι της τότε εποχής, που ήταν γύρω στα είκοσί τους, είχαν άγνοια για κάποια πρόσωπα του σχετικά πρόσφατου παρελθόντος και μεγαλύτερη άγνοια για πρόσωπα και γεγονότα του πιο μακρινού παρελθόντος.. Δεν μπορούσα τότε να υποθέσω τον λόγο.Τον κατάλαβα όμως, την αμέσως επόμενη Πρωτοχρονιά, του 2016 προς 2017. Μόλις έγινε 12 η ώρα αμέσως ευχηθήκαμε όλοι ο ένας στον άλλον καμιά εικοσαριά άτομα. Αμέσως μετά από αυτό,  έγινε σιωπή. Όλοι ήταν σκυμμένοι πάνω στα κινητά τους τηλέφωνα, για να ευχηθούν ή να δουν τι κάνουν κάποια προσφιλή τους άτομα.

Ήδη από τότε το 2016-17 τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, είχαν μπει έντονα στη ζωή μας, αποσπώντας ένα μεγάλο μέρος του χρόνου μας.

Και αφαιρώντας το από προηγούμενες συνήθειες μας.

Μέσα στα 10 και κάτι χρόνια, που μεσολάβησαν από τότε η προσήλωση μας στο κινητό, το scrolling πάνω κάτω στις διάφορες αναρτήσεις, η επικοινωνία, οι γνωριμίες κλπ έχουν αυξηθεί γεωμετρικά. Δεν είναι τυχαίο αυτό, καθώς ο Αλγόριθμος έχει μάθει τι μας ενδιαφέρει.

Ο αλγόριθμος της τεχνητής νοημοσύνης σε συνδυασμό με το Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης έχουν δημιουργησει, μια ξεχωριστή πραγματικότητα.

Ο Αλγόριθμος της Τεχνητής Νοημοσύνης, είναι σαν ένας πολύ καλός συζητητής, που είναι συγχρόνως και τηλεόραση, και παντογνώστης, από επιστήμονας της κβαντικής φυσικής και ψυχολόγος, μέχρι αστρολόγος και όλες οι εγκυκλοπαίδειες του κοσμου μαζί, αλλά και πολύ ενδιαφέρουσες γνωριμίες που προκύπτουν,  σαν την Λερναία Ύδρα που κόβεις ένα κεφάλι και φυτρώνουν δύο και syber sex και δράματα και ότι άλλο μπορεί να σε ενδιαφέρει, ώστε να κρατά την προσοχή σου αμείωτη για ώρες.

Και για μέρες.

Και για μήνες και χρόνια…

Εν ολίγοις ο Αλγόριθμος είναι αυτό που είπαμε πιο πάνω, σε συνδυασμό με αυτό που λέει και ο τίτλος : ο κυρίαρχος του Σύμπαντος που σε καταπίνει.

Το Μέλλον και πως θα το αντιμετωπίσεις για να μην γίνεις Αναλώσιμος

Πριν από ένα μήνα περίπου συζητούσα με τη μικρή μου κόρη τη Δέσποινα και μια συνομίληκη φιλη της, τη Νάντια. “Διαβάζετε καθόλου βιβλία;” τις ρώτησα, έκαναν ένα μορφασμό που σήμαινε “όχι”. ” Εσύ διάβαζες κάποτε” είπα στη Δέσποινα. Πραγματικά και η Αφροδίτη και η Δέσποινα είχαν αρχίσει να διαβάζουν βιβλία από μικρές.

Τους είχα διαβάσει τον “Μικρό Πρίγκιπα” όταν ήταν ακόμη μικρούλια. Θα έπρεπε να τον ξαναδιαβάσουν τώρα. “Διαβάζω ακόμη, αλλά είχα τα διαβάσματα για το μεταπτυχιακό μου” είπε η Δέσποινα. “Στο internet, στο Facebook, στο Instagram στο TikTok όποιο βλέπετε τέλος παντων, διαβάζετε μεγάλα κείμενα ή προτιμάτε τα μικρά και σύντομα;”. “Τα μικρά και σύντομα” είπαν  και οι δύο. “Αν δεν προσέξετε, θα είσαστε από τις χαμένες, σ’ αυτό που έρχεται” τους είπα. “Γιατί;” με ρώτησαν και οι δυο μαζί.

“Η γενιά σας είναι η πρώτη γενιά που μεγάλωσε μέσα στα social media. Αυτό δεν είναι αναγκαστικά κακό. Έχετε μια θηριώδη πληροφόρηση για οτιδήποτε συμβαίνει. Είσαστε η πρώτη γενιά εδώ και πολλά χρόνια που δεν είναι εγκλωβισμένη στην τηλεόραση. Εμείς οι μεγαλύτεροι από τον καιρό που εμφανίστηκε η τηλεόραση, αρχίσαμε να χάνουμε την επαφή μας με το διάβασμα. Μειώθηκε τότε αλλά δεν εξαφανίστηκε. Τα social media, που ανήκουν στην δική σας  γενιά, είναι μια άλλη ακόμη πιο εθιστική συνήθεια και από την τηλεόραση. Τα social media  μαζί με τον ηλεκτρονικό Τύπο, έχουν εξαφανίσει σε μεγάλο βαθμό βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά και  έχουν αρχίσει να λυγίζουν το ενδιαφέρον του κοινου, ακόμη και για την κάποτε παντοδύναμη τηλεόραση.  Η γενιά σας, χάνει ολοένα και περισσότερο την ικανότητα να συγκεντρωθεί. Σε λίγο θα φτάσετε στο σημείο που και να θέλετε δεν θα μπορείτε να συγκεντρωθυείτε για περισσότερο από μερικές αράδες. Δεν συμβαίνει μόνο σε σας. Συμβαίνει και στους μεγαλύτερους. Αυτό έχει ένα άλλο αποτέλεσμα.  Μαθαίνετε περισσότερες ειδήσεις, αλλά οι περισσότερες είναι  άχρηστες πληροφορίες. Συγχρόνωσ δεν μπορείτε να συγκεντρωθείτε για να διαβάσετε, τις αιτίες για όλα αυτά που συμβαίνουν.  Μειώνεται επίσης η ικανότητα σας να κρίνετε ποια άποψη είναι σωστή. Με τόσες χιλιάδες καθημερινές ειδήσεις αλλά και τόσες απόψεις, δεν  μπορείοτε να ξεχωρισετε, ποιες είναι οι σωστές. Έχει αρχίσει να χάνεται το κριτήριο. Όχι μόνο από εσάς, αλλά και από τους μεγαλύτερους. Γι’ αυτό βλέπετε να αναδεικνύονται ένα σωρό πρόσωπα ελάχιστης η μηδενικής αξίας.

Ολόκληρες κοινωνίες ήδη γίνονται εύκολα θύματα χειραγώγησης.

Το μυαλό λειτουργεί, όπως και οι μυες του σώματος. Αν τους γυμνάζεις, ανταποκρίνονται. Και το μυαλό αν δεν το γυμνάζεις θα σε εγκαταλείψει.  Για να μην σας εγκαταλείψει πρέπει να δημιουργεί συνεχώς καινούργιους νευρώνες.  Ο πιο εύκολος τρόπος για να γίνει αυτό, είναι να διαβάζεις.  κείμενα. Να μπορείς να συγκεντρωθείς ώστε να μπορείς να διαβάζεις και μεγάλα κείμενα και να μπορείς να ξεχωρίσεις ποια είναι σωστά. Και βιβλία. Ή να αποκτήσεις καινούργιες ασχολίες που δημιουργούν νευρώνες, όπως το να μάθεις μουσική. Τις νότες του πεντάγραμμου. Όσοι από εσάς μπορέσουν να κρατήσουν το μαυλό τους ζωντανό, θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν το καινούργιο Eldorado, που δημιουργει η ταχνητή νοημοσύνη, με τις καινούργιες ευκαιρίες που θα δημιουργήσει. Οι υπόλοιποι θα μείνουν πίσω. Θα γίνουν αναλώσιμοι”,

“Θα πάω στο σπίτι, να διαβάσω ένα βιβλίο” είπε η Νάντια.

Από αυτό το σημείο και πέρα εγκαταλείπουμε όσα γνωρίζουμε και μπαίνουμε συνειδητά στην περιοχή της υπόθεσης

Ο Homo Algorithmicus

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, άνοιξε πράγματι ένα καινουργιο κεφάλαιο στην ανθρώπινη Ιστορία. Είμαστε στην αρχή της εποχής του Homo Algorithmicus.

Πριν όμως φτάσουμε σ’ αυτό, ας δούμε τι κάνουμε εμέις πάνω σ’ αυτόν τον πλανήτη για να μπορέσουμε -ίσως να καταλάβουμε την συνέχεια.

Εμείς λοιπόν μπορεί να είμαστε το αποτέλεσμα μιας τυχαιότητας, που ίσως να είναι και ο βασικός νομος του Σύμπαντος.

Όλα ίσως να γίνονται τυχαία.

Ένα Big Bang από κάτι σε μέγεθος ρεβυθιού, ή μπάλας του τένις, ή του μπάσκετ, με απίστευτα συμπυκνωμένη μάζα και ως εκ θαύματος δημιουργήθηκε ένα Σύμπαν. Και μαζί με το Σύμπαν κάποια στιγμή προκύψαμε και εμείς.

Δισεκατομμύρια. τρισεκατομμύρια χρόνια, να προσπαθείς από ανόργανη ύλη να φτιάξεις ζωντανούς οργανισμους δεν πρόκειται να το πετύχεις. Ας υποθέσουμε όμως ότι έγινε έτσι.

Είμαστε τυχαία δημιουργήματα, ερχομαστε φεύγουμε, κανείς δεν ενδιαφέρεται.

Τι είναι το Σύμποαν; Ένα Χάος χωρίς νόημα. Ένας γιγαντιαίος εγκέφαλος ; Ή ένας Οργανισμός

Μια άλλη υπόθεση είναι αυτό το Σύμπαν να είναι ένας γιγαντιαίος εγκεφαλος ή ένας ζωντανός οργανισμός.

Ακατανόητος ως προς το τι είναι και τους σκοπούς του. Και εμείς έχουμε 37 τρισεκατομμύρια κύτταρα στον οργανισμό μας, που λειτουργούν κανονικά, χωρίς να έχουν μυαλό και χωρίς να γνωρίζουν το ένα το άλλο, ούτε το ότι αποτελούν μέρος τους δικού μας εαυτού. Γενιούνται ζουν πεθαίνουν, δεν έχουν ιδέα , γιατί.

Κι εμείς τι κάνουμε;

Η Κβαντική Φυσική, η επιστήμη των ελάχιστων σωματιδίων άνοιξε καινούργιους δρόμους στη σκέψη μας, δίνοντας μια πιθανή αιτία.

Την πιθανί αιτία της ύπαρξης μας.

Τον πιθανό σκοπό και το νόημα.

Αλλά δεν θα σας αρέσει

Όπως φαίνεται και η ζωη η ίδια ως φαινόμενο, αλλά και η ύπαρξη του ανθρώπου, μάλλον είναι το πιο σπάνιο πράγμα σ’ αυτό το αχανές διάστημα.

Ολόκληρο το δικό μας ηλιακό σύστημα, έχει άγνοια της ύπαρξης του.

Εκτός απο εμάς.

Γιατί ;

Γιατί διαθέτουμε μια μοναδική, απίστευτη, ακατανόητη.

Το Σύμπαν αποτελείται Γαλαξίες μέσα στους οποίους υπάρχουν Ήλιοι και πλανήτες που περιστρέφονται γύρω τους. Ίσως υπάρχουν κι άλλα, μέσα στο Σύμπαν, αλλά εμείς μπορούνμε να καταλάβουμε μόνο όσα μας επιτρέπουν οι αισθήσεις μας και η τεχνολογία που έχουμε αναπτύξει.

Η Μοναδικότητα μας έγκειται σέ ένα απίστευτο γεγονός.

Στο ότι διαθέτουμε συνείδηση.

Η Συνείδηση, είναι μια άλλου είδους ιδιότητα.

Που δεν μπορεί να διευρευνηθεί επιστημονικά.

Και πιθανόν να είναι μια άλλου είδους ενέργεια, από αυτές που γνωρίζουμε

Ε, θα πει κανείς και τι έγινε που διαθέτουμε συνείδηση ; Ας πουμε για να γίνει πιο κατανοητό ότι η συνείδηση είναι κάτι σαν τις σπάνιες γαίες,. Η σαν το πετρέλαιο.

Ας υποθέσουμε ότι η Συνείδηση είναι μια άλλου είδους ενέργεια  απαραίτητη για να πάρει μορφή και να λειτουργήσει το Σύμπαν.

Σύμφωνα με την Κβαντική Φυσική, τα ελάχιστα σωματίδια από τα οποία αποτελούνται τα πάντα, παίρνουν συγκεκριμένη μορφή και έχουν άλλη συμπεριφορά όταν κάποιος τα παρατηρεί.

Κι αυτός ο κάποιος είμαστε εμείς.

Με άλλα λόγια και για να γίνουμε πιο κατανοητοί, είμαστε κάποιου είδους “Καύσιμη Ύλη”.

Είτε το Σύπαν το ίδιο, είτε κάποιος ή κάποιοι άλλοι μας χρειάζονται γι αυτό το λόγο.

Κάνοντας μια ακόμη υπόθεση που δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί. “κάποιοι” που προφανώς ξέρουν περισσότερα.

Πολύ πολύ περισσότερα από ότι εμείς.

Ας υποθέσουμε ότι αυτοί οι κάποιοι δημιουργούν γύρω από διάφορους ‘Ηλιους, συνθήκες παρόμοιες με αυτές που έχουμε εδώ στη Γη και που επιτρέπουν τελικά να φτασουμε σε όντα (σαν κι εμάς) που διαθέτουν συνείδηση.

Το κάθε είδος που δημιουργείται, έχει σκοπό να γίνει τροφή για το αμέσως ανώτερο είδος, ώσπου να φτάσουμε σε εμάς, τα όντα που διαθέτουν συνείδηση.

Ζούμε με άλλα λόγια σε έναν πλανήτη που είναι  “εκτροφείο συνείδησης”.

Όπως είπαμε υποθέσεις είναι όλα αυτά, που ίσως εξηγούν κάποια που ακόμη είναι ανεξήγητα και που δεν μπορούν να αποδειχτούν.

Έπρεπε να γραφτούν για να υπάρχουν απλώς.

Πάμε πάρα κάτω όμως.

Όπως είπαμε έχουμε φτάσει στην εποχή του Homo Algorithmicus.

Βρισκόμαστε σε μια εποχή, που θα αλλάξουν τα πάντα σε βαθμό που δεν θα μπορούσαμε, να το φανταστούμε, πριν μερικά χρόνια.

Δεν θα γράψω όμως γι αυτά τώρα, γιατί δεν θα τελειώσει ποτέ αυτό το κείμενο.

Αυτό απευθύνεται σε όσους είχαν την υπομονή και την ώρα να διαβάσουν μέχρι εδώ.

Μπαίνουμε σε εποχή απίστευτων εξελίξεων και από τεχνολογική άποψη , αλλά και από από άποψη συνειδητότητας

Μέχρι το τέλος του αιώνα δεν θα έχουν δημιουργηθεί μόνο androids, ρομποτικές υπάρξεις που δύσκολα θα τα ξεχωρίζουμε  από τους ανθρώπους, αλλά και υβριδικές υπάρξεις, όπου το ρομποτικό θα συνδυάζεται με το βιολογικό.

Η βιολογική τεχνολογία με την οποία είμαστε ¨φτιαγμένοι” εμείς, είναι ο πιο εκπληκτικός μηχανισμός που ίσως έχει δημιουργηθεί ποτέ.

Ίσως κάποια στιγμή και αυτό είναι περισσότερο πιθανό παρά να απίθανο, κάποτε να φτάσουμε και στην εξαιρετική συγκινητική σκηνή, κοντά στο τλελος μιας κινηματογραφικής ταινίας που αποδείχτηκε προφητική. Του Blade Runn