Ο Χάνιμπαλ Λέκτερ και η Συνωμοσία των Μετρίων

Η ταινία πλησίαζε προς το τέλος της.

Η πράκτορας του FBI Κλαρίς Στάρλινγκ που την υποδυόταν η Τζόντι Φόστερ, βρισκόταν στο πάρτι αποφοίτησης, αφού είχε διαλευκάνει με επιτυχία την δύσκολη υπόθεση ενός σήριαλ κίλερ, όταν ειδοποιήθηκε ότι κάποιος την ζητούσε στο τηλέφωνο.

Πράματι στο τηλέφωνο ήταν ο διαβόητος Χάνιμπαλ Λέκτερ, ο κανίβαλος σήριαλ κίλερ, που από το κελί της φυλακής, την βοήθησε να διαλευκάνει την υπόθεση του σήριαλ κίλερ, με το παρατσούκλι Μπάφαλο Μπιλ, όπως είπαμε πάρα πάνω. Ο πανέξυπνος Χάνιμπαλ Λέκτερ, που έχει να καταφέρει να αποδράσει σκοτώνοντας δυο φρουρούς, βρισκόταν στις Μπαχάμες.

Η σύντομη συνομιλία τους, κλείνει με την φράση του Λέκτερ, που λέει στην Κλαρίς ” I have a friend for dinner” – “εχω έναν φίλο για δείπνο”.

Όταν ο Χάνιμπαλ Λέκτερ λέει κάτι τέτοιο, δεν εννοεί ότι έχει καλεσμένο ένα φίλο του στο σπίτι για να φάνε δείπνο. Εννοεί ότι θα φάει τον καλεσμένο του. Και έχει και πολύ δίκιο. Καλεσμένος του είναι ο διευθυντής της φυλακής, ο αντιπαθητικός Δρ. Τσίλτον, που σε όλη τη διάρκεια της ταινίας σπάει και τα νεύρα της Κλαρίς, και του Χάνιμπαλ Λέκτερ, αλλά και των θεατών της ταινίας, με τις εκνευριστικά λανθασμένες αποφάσεις του.

Όταν βγήκαμε από το σινεμά η τότε κοπέλα μου , μου είχε σχολιάσει “πω πω , τι τρομακτικό θρίλερ !”. 

“Οϋτε τρομακτικό ούτε θρίλερ” της απάντησα ” ήταν μια πολύ γλυκιά ταινία”.

Στον δρόμο της εξήγησα τι εννοούσα.

Στην ταινία υπάρχουν τρια “φιλοσοφικά” μεγέθη.

• Ο Χάνιμπαλ Λέκτερ, ο κανίβαλος σήριαλ κίλερ, αντιπροσωπεύει το απόλυτο Κακό έτσι όπως το αντιλαμβάνεται η κοινωνία. Αλλά δεν είναι πάντα έτσι.
• Η Κλαρίς Στέρλινγκ, ειδικά στην ταινία αντιπροσωπεύει το απόλυτο Καλό, που όμως θα συνεργαστεί με το απόλυτο κακό, όταν αντιλαμβάνεται, ότι εκείνο που υπερέχει είναι η εξυπνάδα του Λέκτερ και η μοναδική ελπίδα της να ανακαλυψει τον δράστη των δολοφονιών, που προσπαθεί να εξιχνιάσει.
• Ο διευθυντής των φυλακών Δρ. Τσίλτον, αντιπροσωπεύει την απόλυτη μετριότητα, που με τις λάθος αποφάσεις προξενεί περισσότερο κακό, από ότι το ίδιο το κακό.

Η ταινία ” Η σιωπή των αμνών” που είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Τόμας Χάρις, πήρε μεταξύ άλλων το Όσκαρ καλύτερης ταινίας, καλύτερης σκηνοθεσίας στον σκηνοθέτη Τζόναθαν Ντέμι, πρώτου ανδρικού ρόλου στον Άντονυ Χόπκινς για την πραγματικά έξοχη ερμηνεία του ως Χάνιμπαλ Λέκτερ, (που απογείωσε την καριέρα του) και Όσκαρ πρώτου γυναικείου ρόλου στην Τζόντι Φόστερ.

Το βιβλίο και η ταινία, πέρα από το ότι είναι ένα υπέροχο βιβλίο και μια εξ ίσου υπέροχη ταινία, είναι και μια διεισδυτική ματιά, σ’ αυτό που ήταν και παραμένει πάντα, ένα από τα βασικά , αν όχι καταστροφικά κοινωνικά προβλήματα.

Της Συνωμοσίας των Μετρίων.

Ποιοι είναι αυτοί οι “Μέτριοι” τελικά;

Είναι δυστυχώς ένα πολύ μεγάλο μέρος των κοινωνιών. Παλιαότερων και νεότερων.

Μέτριοι είναι όσοι έχουν χαμηλό μέσο όρο αντίληψης, ή χαμηλό μέσον όρο ήθους. Μέτριος είναι κάποιος που δεν είναι τόσο έξυπνος, αλλά μέτριος μπορεί να είναι και κάποιος έξυπνος που έχει κακό ήθος.

Μέτριοι είναι εκείνοι που δεν ανέχονται αυτούς που ξεχωρίζουν.

Εκείνοι που μισούν χωρίς λόγο, γιατί κατά βάθος μισούν τον εαυτό τους.

Η νοοτροπία των μέτριων δεν είναι και τόσο περίεργη, όσο φαίνεται. Είναι αυτη που δημιουργεί την επιθυμία “να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα”.

Υπέυθυνο και για αυτά, όπως και για πολλά άλλα, από τα σφάλματα της ανθρώπινης φύσης είναι το ένστικτο αυτοσυντήρησης.

Σύμφωνα με το ένστικτο αυτοσυντηρησης, όποιος  είναι καλύτερος, δυνατότερος, εξυπνότερος κλπ. αποτελεί μια εν δυνάμει υπαρξιακή απειλή.

Είναι ο μύθος – παραβολή του Κάιν και του Άβελ. Ο Κάιν ήταν ο μεγαλύτερος και ο Άβελ ο μικρότερος γιός του Αδάμ και της Εύας. Όταν ο Θεός προτίμησε τον Άβελ, γιατί ήταν κυρίως καλύτερος άνθρωπος, ο Κάιν θύμωσε τόσο, που τον σκότωσε.

Στις περισσότερες παραβολές, μύθους, ιστορίες αλλά και πραγματικές ιστορίες, είναι οι μέτριοι εκείνοι που προκαλούν τα προβλήματα στους καλύτερους.

Αλλά αυτό μας λέει και η ίδια η ζωή.

Αν σε κάποια αίθουσα με υπαλλήλους γραφείου, που έχουν όλοι τις ίδιες αρμοδιότητες και έργο να επιτελέσουν, κάποιος ξεχωρίζει γιατί είναι πιο παραγωγικός ή με οποιοδήποτε τρόπο καλύτερος από τους άλλους, προκαλεί την οργή των υπολοίπων, που θά ψάξουν να βρουν κάθε τρόπο να τον εξουδετερώσουν.

Είναι αυτό, που σε οποιονδήποτε χώρο και οποιαδήποτε εργασία, δημιουργεί κλίκες, που συνεννοούνται μεταξύ τους και που μισούν τους καλύτερους γιατί ξεχωρίζουν.

Είναι αυτό το φαινόμενο που σε μικρό ή μεγάλο βαθμό συναντάμε σχεδόν καθημερινά στην ζωή μας γιατι η “Συνωμοσία των Μετρίων” “ανθίζει” παντού

Υπάρχουν αναρίθμητες ταινίες, βιβλία ή θεατρικά έργα που έχουν σαν αντικείμενο αυτήν την συνωμοσία των Μετρίων, που συχνά οδηγεί σε τραγωδίες.

Και αν οι μέτριοι σε επίπεδο εργασίας ή κοινωνικής ζωής σε μικρό κύκλο δημιουργούν προβλήματα έως και δράματα, σε θέσεις εξουσίας δημιουργούν τραγωδίες και καταστροφές.

Στην πραγματικότητα η μεγαλύτερη πολιτική διάσταση που έχει υπάρξει ποτέ, η μεγαλύτερη ιδεολογία, ανεξάρτητα από ποιές ονομασίες θα τους δώσουμε, είναι κυρίως ανάμεσα στου “Μέτριους” από την μια μεριά και στους “Ικανότερους” από την άλλη.

Είναι και τα μεγαλύτερα πολιτικά μεγέθη της εποχής μας , αν και κρύβονται πίσω από διαφορετικές ονομασίες.

Είναι ένας ανελέητος πόλεμος χωρίς τέλος, που πιθανόν δεν θα τελειώσει ποτέ γιατί πάντα θα υπάρχουν οι Μετριοι και οι Ικανότεροι.

Στην Σιωπή των Αμνών, όπου η αντιπαράθεση φτάνει συμβολικά μέχρι τα άκρα, η λύση είναι επίσης ακραία.

Αυτή που δηλώνει ο Άντονι Χόπκινς ως Χάνιμπαλ Λέκτερ στην τελευταία ατάκα της ταινίας :

“I have a friend for dinner”.

Αυτή η λύση πού είδαμε στην “Σιωπή των Αμνών” δημιουργεί όμως ένα τελευταίο ερώτημα.

Έστω κι αν αυτά γίνονται στο συμβολικό πεδίο ενός βιβλίου και μιας ταινίας, από ηθική άποψη είναι σωστό το απόλυτο Καλό να συνεργάζεται με το απόλυτο Κακό για να αντιμετωπίσει και να εξοντώσει τους Μέτριους ;

Είναι.

Για έναν απλό λόγο.

Το απόλυτο Κακό είναι μια “καθαρή” συμβολική έννοια. Θέλει να προξενεί Κακό. Δηλαδή να σκοτώνει, να καταστρέφει, να διαλύει. Από το Κακό ξέρεις τι να περιμένεις.

Το απόλυτο Καλό είναι μια επίσης “καθαρή” έννοια. Θέλει τη γέννηση, τη ζωή, την δημιουργία, την αγάπη. Και από τ9ο Καλό ξέρεις τι να περιμένεις.

Το Μέτριο όμως δεν είναι “καθαρή” έννοια. Δεν ξέρει καν τι θέλει. Και επιπλέον λόγω μειωμένης αντίληψης, όπως και λόγω μειωμένου ήθους, είναι απρόβλεπτο.

Θεωρούμε οτι πίσω από τα περισσότερα δεινά της ανθρωπότητας, κρύβεται το Κακό.

Είναι λάθος διαπίσωση.

Είναι οι Μέτριοι που προκαλούν περισσότερες καταστροφές…