Η αιώνια μνήμη

Πέρσι στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου είχα δει το Χιλιανό ντοκιμαντέρ «Αιώνια Μνήμη», όπου η Μάιτε Αλμπέρντι κινηματογράφησε το σταδιακό νοητικό εκφυλισμό λόγω αλτσχάιμερ του δημοσιογράφου Αουγκούστο Γκόνγκορα και την αδιάκοπη φροντίδα της συντρόφου του, Παουλίνα Ουρούτια.

Ο Γκόνγκορα ήταν από τους ανθρώπους που πάλεψαν για να διατηρήσουν τις ανθρωπιστικές αξίες στη Χιλή εν μέσω της δικτατορίας Πινοσέτ.

Από τότε, σε κάθε επέτειο μιας μεγάλης γιορτής ή τραγωδίας, αναπόφευκτα το μυαλό μου γυρίζει σε εκείνο το ντοκιμαντέρ από τη μακρινή Χιλή. Οι άνθρωποι που βιώνουν ξανά ένα συλλογικό τραύμα ή μια εθνική επιτυχία μοιάζουν στο ρομαντικό μου μυαλό σαν τις καλύτερες εκδοχές του εαυτού τους. Αυτή η σύμπνοια μοιάζει ικανή να αλλάξει τον κόσμο, να τον πλημμυρίσει με σεβασμό και ενσυναίσθηση, όχι μόνο για τους ανθρώπους, αλλά για καθετί που τον περιβάλλει.

Αυτή η συλλογική μνήμη μοιάζει να είναι η συγκολλητική ουσία που ενώνει ανθρώπους ανεξαρτήτως κοινωνικής και οικονομικής τάξης, μόρφωσης ή παιδείας, ηλικίας… Συλλογικά στον πόνο και στη χαρά, αυτό το μοίρασμα της χαράς ή η διάχυση του πόνου μοιάζει να λειτουργεί θεραπευτικά -στις γιορτές-, αποτρεπτικά -στον πόνο.

Αν και η 28η Φεβρουαρίου έμελλε να φέρει ασύλληπτο πόνο σε εκατοντάδες οικογένειες, αλλά και ένα συλλογικό τραύμα αδύνατο να επουλωθεί, είναι η ίδια η ζωή που υποχρεώνει, όχι μόνο τη συνέχεια, αλλά και τη μνήμη – στοιχεία που επιβάλλονται από την ίδια την ύπαρξη μας. Η αγάπη, θα μπορούσε να γράψει ο ποιητής, είναι η μνήμη του πιο ωραίου συναισθήματος. Η αιώνια μνήμη.

Δυστυχώς, οι θλιβερές επέτειοι υπερτερούν των χαρούμενων. Αν κάτι είναι παρηγορο, όμως, είναι πως για κάθε Γκόνγκορα, υπάρχει και μια Αλμπέρντι, υπεύθυνη να συνεχίσει να τραβά την ιστορική γραμμή μέχρι να βρει τον επόμενο που θα παραλάβει τη σκυτάλη.