Ο Χαμένος Χρόνος Χάθηκε

«Δώσε  μου μια στιγμή σε παρακαλώ. Άσε με ένα λεπτό. Να πάρω μια ανάσα. Γιατί όλο πρέπει να τρέχω; Γιατί πρέπει να προλάβω να απαντήσω, να στείλω, να κάνω, να δείξω; 

Πω, γαμώτο, πάλι έχασα το λεωφορείο. Πάλι πρέπει να πάρω ταξί να πάω στη δουλειά. Αν αργήσω θα τα ακούσω, μα δεν είχα χρόνο ούτε να απολαύσω αυτό το όμορφο πρωινό. Δεν πρόλαβα όχι να σκεφτώ τη μέρα μου, όχι να κάνω την προσευχή μου, μα να χαρώ που ξύπνησα και σήμερα και που δεν με πήρε μαζί του το σκοτάδι. Ούτε τον ήλιο δεν πρόκαμα να δώ από το παράθυρο μου.»

Γιατί η μέρα έχει μόνο 24 ώρες; Πως γίνεται να μην είναι ποτέ αρκετές; Γιατί όταν δουλεύω η ώρα φαίνεται ατέλειωτη κι όταν περνάω καλά εξατμίζεται μέσα σε λίγα λεπτά; Γιατί όταν μαγειρεύω μου φαίνεται πως κάνω μια ολόκληρη μέρα και το να φάω παίρνει μόνο 10 λεπτά;

  Για να ελαχιστοποιήσουμε το χρόνο κάναμε τα πάντα. Πήραμε γρήγορα αυτοκίνητα, πήραμε κινητά με τα οποία μπορούμε να μιλάμε πάντα με όλους όπου κι αν είμαστε, φτιάξαμε το μετρό, φτιάξαμε αεροπλάνα, πίνουμε πιο δυνατούς καφέδες, πίνουμε energy drinks, κοιμόμαστε λιγότερο. Κι όμως, σε σχέση με παλαιότερα φαίνεται να ζούμε λιγότερο. Είναι εύκολο να το διακρίνετε αυτό. Δοκιμάστε να διαβάσετε Λέων Τολστόι. Το «Πόλεμος και ειρήνη», και τους πέντε τόμους. Δεν θα τα καταφέρετε. Δοκιμάστε να διαβάσετε κάτι πιο light, τα «Ανεμοδαρμένα ύψη» της Έμιλι Μπροντέ. Ούτε αυτό θα το καταφέρετε. Όχι μόνο γιατί όλα αυτά δεν διαβάζονται με το κινητό ανοιχτό, μα γιατί έχουν γραφτεί σε μια εποχή που ένα μήνυμα για να φτάσει στον παραλήπτη του την ήθελε την εβδομάδα του.

Οι δραστηριότητες των ανθρώπων ήταν όλες πιο αργές. Τα παλιά τα χρόνια κάθονταν όλοι μαζί σε δωμάτια με μεγάλα τζάκια, διαβάζανε βιβλία, κένταγαν, ζωγράφιζαν. Διαδικασίες που κατά βάση σκότωναν τον χρόνο μα σε μια μάχη πολύ πιο δίκαιη. Κάπου χάνονταν όλοι μέσα σε αυτή την κλεψύδρα που όλο πέρναγε την άμμο από τη μια μεριά στην άλλη, και όσο χάνονταν εκεί μέσα, κάπου ο γέρος τους ξέχναγε. Σαν να έλεγε «άστους να το απολαύσουν». 

Ακούω τη μάνα, τη θεία, τη γιαγιά, να λένε: Μα πώς πέρασαν τόσα χρόνια; Σαν χθές ήταν που βύζαινες, και τώρα σε λίγο θα μας αλλάζεις εμάς πάνες. Ούτε εγώ ξέρω που πήγαν όλα τα χρόνια. Θυμάμαι τα ατέλειωτα παιδικά καλοκαίρια που ποτέ δεν τελείωναν, θυμάμαι πως τόσο μεγάλοι μου φαίνονταν αυτοί οι μήνες, που κάθε Σεπτέμβρη γύρναγα άλλος άνθρωπος, και προς μεγάλη μου έκπληξη ήμουν. Πλέον τα καλοκαίρια ισούνται με πολύ ζέστη και τις ίδιες  παραστάσεις. Δεν νιώθεις καμία αλλαγή, γιατί όλα τρέχουν. Η πραγματική αλλαγή θέλει χρόνο, δεν γίνεται από τη μια μέρα στη άλλη. Όταν χάνεις τη μάχη με το χρόνο σε πλάθει εκείνος, όταν χάνει αυτός πλάθεσαι μόνος σου, μα η αλήθεια είναι πως εκείνος είναι πολύ πιο σοφός από σένα. Ακόμα κι αν εκμηδενίσαμε τον χρόνο και τρέξαμε πιο γρήγορα από αυτόν, τρέξαμε με διαστημόπλοια σε έτη φωτός, η πιο σοφή μας έκφραση είναι «Ο χρόνος θα δείξει». Γιατί πράγματι αρνούμαστε να αφήσουμε τον μεγαλύτερο κριτή να κρίνει.

Τσακωνόμαστε με αυτόν που αγαπάμε και δεν παίρνουμε καν χρόνο να το σκεφτούμε. Παίρνουμε γρήγορες και επισφαλείς αποφάσεις με την ταχύτητα που συντάσσουμε sms στο smartphone. Ποστάρουμε που είμαστε, τι κάνουμε, και με ποιόν και πού, περισσότερο απ’ όσο το κάνουμε. Τείνουμε να ασχολούμαστε με το τι κάνουμε σαν να το κουτσομπολεύουμε, και λιγότερο σαν να το κάνουμε πραγματικά. Χάσαμε την υπομονή μας, και μαζί με αυτή την πίστη μας, γιατί ως γνωστόν η πίστη είναι ένα σπάνιο χάρισμα που απαιτεί υπομονή. Πέρα από το ότι σταματήσαμε να εκτιμάμε τις στιγμές μας, δίνοντας τους μηδενική αξία, χάσαμε αυτό το σπάνιο χάρισμα του να αφηνόμαστε στην τύχη, και να ανησυχούμε λιγότερο. Μην εκλάβετε λάθος όσα προσπαθώ να πώ. Φυσικά και είναι υπέροχο που έχουμε αεροπλάνα και κινητά και φέισμπουκ και βιντεοκλήση, που έγινε το μετρό και πάμε παντού γρήγορα. Υπέροχα είναι όλα αυτά τα τρομερά μας επιτεύγματα ενάντια στην καθυστέρηση. Όμως όταν δεν τα έχουμε όλα αυτά αδυνατούμε να βρούμε την ηρεμία να διαβάσουμε ένα βαρύ βιβλίο, ή απλά να αδράξουμε την στιγμή, το λεπτό, την ώρα. Ένα-δυό καλοκαίρια, βρέθηκα στο κτήμα που είχαν κάτι φίλοι, μια κολλεκτίβα κάπου στην Κρήτη, είχα πάει για αναψυχή κοντά στη φύση, έμενα σε σκηνή. Το πρώτο καλοκαίρι που όλα ήταν υπό κατασκευή, δεν υπήρχε απολύτως τίποτα πέρα από το χωράφι. Είχαμε μια λάμπα η οποία φώτιζε το τραπέζι που καθόμασταν. Και να ήθελες να διαβάσεις βιβλίο το βράδυ, δεν μπορούσες. Θυμάμαι την πρώτη φορά που άραξα στην αιώρα που κρεμόταν απ΄ τα λιόδεντρα και πώς χάζευα μια μύγα που πετούσε από το ένα πόδι μου στο άλλο. Μετά χάζευα πως ο ήλιος έσκαγε ανάμεσα στα φύλα των δέντρων. Τη στιγμή που επαναφέρω στη μνήμη μου αυτή τη μία ώρα που δεν έκανα τίποτα, χαλαρώνω. Ο Λαφάργκ στο «Δικαίωμα στην τεμπελιά» εξυμνεί υπό το αριστερό του πρίσμα την ιστορική απέχθεια του ανθρώπου απέναντι στην δουλειά, απέναντι στην τρεχάλα. Στην χρυσή εποχή των αρχαίων Ελλήνων, δούλευαν μόνο οι δούλοι. Δουλεύω-δούλος. Με την εδραίωση της Προτεσταντικής χριστιανική ηθικής, γεννήθηκε ο νέος μας θεός, ο καπιταλισμός, τον οποίο λατρέψαμε τόσο που συμφωνήσαμε μαζί του στο να πατάξουμε την έννοια του χρόνου που καθυστερεί το κέρδος. Κέρδος ίσον καλός Χριστιανός. Εργατικός άνθρωπος για τους προτεστάντες ήταν ο άνθρωπος που είναι κοντά στον κύριο γιατί όπως δούλεψε εκείνος για τον άνθρωπο έτσι ο άνθρωπος οφείλει να εργάζεται. Μάλιστα πήραμε το «κι ο θεός ξεκουράστηκε την έβδομη μέρα» στην κυριολεξία, και τελικά καθόμαστε ούτε την έβδομη μέρα αυτή. Δεν το εκλάβαμε ως συμβολισμό όχι απλά γιατί ξεχάσαμε την έννοια του συμβόλου, μα γιατί δεν συνέφερε κανέναν να καθόμαστε ούτε μια μέρα. Ούτε ένα λεπτό. Που να ξέραμε πως περιορίζοντας τον χρόνο περιορίσαμε το δικαίωμα στο  να μην κάνουμε απολύτως τίποτα. Σε ένα άλλο ωραίο βιβλίο που θα πρέπει να διαβάσετε, ο Όσκαρ Ουάλντ, αναλύει με τη Σωκρατική διαλογική μέθοδο γιατί είναι πανάγαθο να μην κάνεις τίποτα, τα οφέλη στην ανθρώπινη ψυχή και το σώμα. Δε χρειάζεται πολύ σκέψη. Πλέον η έλλειψη χρόνου μας πνίγει, όμως όσο περιβαλλόμαστε συνεχώς από κάτι που αφήνουμε να τρέχει, ποτέ δεν θα αδράξουμε τα οφέλη της πραγματικής ηρεμίας, που μπορούμε μόνο να αποκτήσουμε, αν σταματήσουμε κάπου να τρέχουμε να προλάβουμε. Αν σταματήσουμε να ζητάμε μόνιμα από τον χρόνο να είναι παραπάνω, αν διακόψουμε την ακατανίκητη μας επιθυμία να επεκτείνουμε ο,τι δεν θα έπρεπε να επεκταθεί επιπλέον.