Ο καιρός των τεράτων
Ζούμε στον καιρό των τεράτων του λαϊκισμού και του δογματισμού. Και τα δύο ποτέ δεν έλειψαν στη νεότερη ελληνική πολιτική ιστορία, ωστόσο σήμερα έχουν μεταλλαχθεί σε κάτι κοινωνικά δηλητηριώδες και πολιτικά θανατηφόρο.
«Σπάνια οι ελευθερίες χάνονται δια μιας.»
Ντέιβιντ Χιουμ
Ο λαϊκισμός κυριάρχησε σχεδόν καθολικά τα χρόνια της κρίσης, για να επιβεβαιώσει τον βρετανό συγγραφέα Τζωρτζ Όργουελ, ο οποίος στον καιρό του επεσήμανε τη σύνδεση του πολιτικού χάους με την παρακμή της γλώσσας. Στη δημόσια συζήτηση κυριάρχησαν κατηγορίες και χαρακτηρισμοί που χρησιμοποιήθηκαν άκριτα, ισοπεδωτικά και καταχρηστικά και που τελικά απογύμνωσαν τον πολιτικό λόγο από οποιαδήποτε ουσιαστική χρησιμότητα για την κατανόηση της σύνθετης πραγματικότητας.
Φυσικά, οι απλουστευτικές γενικεύσεις και κατηγοριοποιήσεις δεν είναι πάντοτε αθώες καθώς συχνά εξυπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες. Για τον Μαξ Βέμπερ, «η χρήση των αδιαφοροποίητων συλλογικών πλαισίων του καθημερινού λόγου είναι πάντα το κάλυμμα για τη σύγχυση της σκέψης και της δράσης και πολύ συχνά είναι ένα εργαλείο εξωραϊσμού και εξαπάτησης». Και κάπως έτσι σήμερα, η λαϊκιστική συνολική αποδόμηση του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος έφερε στο προσκήνιο πολιτικές δυνάμεις που εχθρεύονται ανοιχτά τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Από κοντά ακολουθούν και τα τέρατα του δογματισμού που πάντοτε βρίσκουν την κατάλληλη ευκαιρία να προβάλλουν τις καταστροφικές ιδεοληψίες τους σε ένα πολιτικό σώμα που καταβεβλημένο από τη διάχυτη ανασφάλεια και τις καθημερινές δοκιμασίες αποζητά και καταναλώνει πρόθυμα (κάθε είδους) βεβαιότητες.
Η επαπειλούμενη οικονομική καταστροφή και η συνακόλουθη κοινωνική εξαθλίωση αναπόφευκτα θα ευνοήσουν την κυριαρχία του επιθετικού λαϊκισμού, του ανορθολογικού δογματισμού, των πολιτικών άκρων και τελικά την εμφάνιση της πολιτικής βίας. Πάντοτε σε αυτές τις συνθήκες τίθενται σε κίνδυνο οι πολιτικές ελευθερίες και τα ατομικά δικαιώματα. Και κάπως έτσι οι κοινωνίες διολισθαίνουν σε ατραπούς επικίνδυνες για το δημοκρατικό πολίτευμα. Η επιστροφή στη χρεοκοπημένη δραχμή δεν θα είναι μόνο το νόμισμα της οικονομικής αποτυχίας μας αλλά και το σύμβολο της πολιτικής ανελευθερίας μας. Όσο για τις άφρονες πολιτικές ηγεσίες που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα τέρατα προκειμένου να διασφαλίσουν την επικυριαρχία τους, αυτές σχεδόν πάντοτε γίνονται βορά τους.
Η ευθύνη για την ανακοπή της καθοδικής πορείας μας προς την ολοκληρωτική εθνική καταστροφή βαρύνει τις εναπομένουσες φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. Βεβαίως και φέρουν ασυγχώρητες πολιτικές ευθύνες για τις πράξεις ή παραλείψεις τους σε όλη την μεταπολιτευτική περίοδο και οι οποίες επέτρεψαν την αποσάθρωση του πολιτικού μας συστήματος με τα σημερινά οδυνηρά αποτελέσματα. Κυρίως όμως οφείλουν σήμερα να αναλάβουν την ευθύνη της αποτροπής της οριστικής ρήξης με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Έστω την τελευταία στιγμή, να περισώσουν ότι ακόμη σώζεται. Η άμεση συγκρότηση ενός ενιαίου πολιτικού μετώπου που θα διασφαλίσει τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας και την προστασία των θεσμών του κράτους δικαίου είναι απόλυτη αναγκαιότητα εθνικής επιβίωσης. Ο αγώνας για την Ελλάδα της Ευρώπης, των ανοιχτών οριζόντων και του πλουραλισμού δεν μπορεί να δοθεί χωρίς αποτελεσματική πολιτική εκπροσώπηση. Κυρίως όμως για να μην επικρατήσουν τα τέρατα.
