Επιστροφή στη Σελήνη: Το πιο επικίνδυνο ταξίδι της ανθρωπότητας ή η αρχή μιας νέας εποχής;

Κάμποσες δεκατίες πριν, στην δεκαετία του ’60, όταν ο κόσμος ήταν αλλιώτικος και τα νέα ταξίδευαν πολύ πιο αργά από σήμερα, είχαν υπάρξει δυο χαρακτηριστικές ημερομηνίες, που κανείς δεν θα ξεχνούσε εύκολα. Για να τονιστεί πόσο καθοριστικές ήταν είχε βγεί κάτι σαν σκλογκαν  στην αρχή της φράσης. Υπήρχε το πρόθεμα “τι έκανες οταν…” καί μετά ακολουθούσε το γεγονός. Αυτό σήμαινε ότι όλοι θυμόντουσαν τις έκαν όταν συνέβησαν αυτά τα δσύο γεγονότα. Και οι φράσεις ήταν:

-“Τι έκανες όταν δολοφονήθηκε ο Κένεντι” και

-” Τι έκανες όταν ο πρώτος άνθρωπος πάτησε στο φεγγάρι”

Εγώ προσωπικά θυμάμαι περίπου τι έκανα καθώς στην Ελλάδα δεν υπήρχαν ούτε κινητά, ούτε ίντερνετ (αυτά ούτε να τα φανταστούμε δεν μπορούσαμε), δεν υπήρχε ούτε καν τηλεόραση. Τα νέα ο καθένας τα μάθαινε συνήθως καθυστερημένα. Έτσι ενώ ο Κένεντι είχε δολοφονηθεί στις 12:30 το μεσημέρι της Παρασκευής 22 Νοεμβρίου 1963, δηλαδή γύρω στις 8:30 μ.μ. αφού η Ελλάδα έχει 8 ώρες διαφορά από το Τέξας, εγώ δεν θυμάμαι τι έκανα εκείνη την ώρα, ούτε και άκουγα ραδιόφωνο που θα ήταν ο μόνος τρόπος να το πληροφορηθώ, εκτός κι αν κάποιος με έπαιρνε τηλέφωνο να μου  το πει. Μάλλον ήμουν σπίτι μου. Όπως και οι περισσότεροι το μάθαμε από το ραδιόφωνο την επόμενη μέρα. Εγώ όπως και η υπόλοιπη οικογένεια μου το μάθαμε το πρωί του Σαββάτου γύρω στις δέκα κάπου κοντά στο Λαγονήσι. Το νέο ήταν τόσο συνταρακτικό που ο πατέρας μου σταμάτησε το αυτοκίνητο για να το πεί στην υπόλοιπη παρέα που ακολουθούσε με δυο άλλα αυτοκίνητα. Ήταν στο δέκα το πρωί. Η δολοφονία του Κένεντι άλλαξε τον κόσμο και τελείωσε την εποχή της αθωότητας, που διανύαμε τότε.

Η εποχή θα άλλαζε πάλι μερικά χρόνια μετά. Όταν ο πρώτος άνθρωπος, μάλλον οι πρώτοι δύο, θα πατούσαν το πόδι τους στη Σελήνη.

Για την πρώτη προσελήνωση ανθρώπων όμως είμασταν όλοι -ή οι περισσότεροι – μπροστά στις ασπρόμαυρες οθόνες της τηλεόρασης μας, εκείνο το απόγευμα.

Έτσι εγώ με την κοπέλα μου είδαμε την πρώτη πρ0οσελήνωση, την μέρα και την ώρα που γινόταν σε live μετάδοση, με ένα φιλικό ζευγάρι στο σπίτι τους. Έτσι είδαμε τον Νηλ Άρμστρονγκ να κατεβαίνει την σκάλα και να πατάει για πρώτη φορά στο έδαφος του δορυφόρου της Γης, εκείνο το απόγευμα, λέγοντας την ιστορική φράση: “Ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα γιγαντιαίο άλμα για την ανθρωπότητα” και φυσικά τον Μπαζ Όλντριν που ακολούθησε. Αν και λίγοι θυμούνται το όνομά του, υποθέτω…

Υπήρξαν τα επόμενα χρόνια και άλλες 5 .προσεληνώσεις. Δεν γνωρίζω πόσοι τις είδαν, αλλά κάθε φορά ήταν και λιγότεροι. Συνηθίζουμε γρήγορα και προφανώς μόνο η πρωτιά μετράει. Ελάχιστοι γνωρίζουν ποιοί ήταν οιν επόμενοι 10 αστρονάυτες – όλοι Αμερικανοί – που πάτησαν το πόδι τους στην Σελήνη.

Για την Ιστορία ο τελευταίος άνθρωπος που περπάτησε στη Σελήνη ήταν ο Eugene Cernan το 1972.

Το πρόγραμμα της NASA διεκόπη τότε λόγω υπέρογκου κόστους, αλλά και ελάχιστης προσδοκόμενης απόδοσης εκείνη την εποχή. Τα στρατηγικά πλάνα των ΗΠΑ είχαν αλλάξει και για την ώρα η τοποθέτηση δορυφόρων σε τροχιά – κάτι που άλλαξε τον κόσμο – έγινε η πρώτη προτεραιότητα

Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά τα τελευταία βήματα ανθρώπου στη Σελήνη, η ανθρωπότητα ετοιμάζεται να επιστρέψει.

Όχι πια για να αποδείξει ότι μπορεί να φτάσει εκεί, αλλά για να αποδείξει ότι μπορεί να μείνει.

Η αποστολή Artemis II δεν είναι απλώς ένα ακόμη διαστημικό ταξίδι. Είναι ένα πέρασμα από το γνώριμο στο άγνωστο. Ένα βήμα πέρα από τα όρια που είχε θέσει η εποχή του Ψυχρού Πολέμου και μια δοκιμή για το αν η ανθρωπότητα μπορεί να μετατραπεί από επισκέπτη του Διαστήματος σε κάτοικο του.

Αλλά κάθε μεγάλο βήμα έχει το τίμημά του.

Το πιο τολμηρό ταξίδι μετά το Απόλλων

Η τελευταία φορά που άνθρωπος πέταξε γύρω από τη Σελήνη ήταν το 1972, όπως είπαμε. Από τότε, η Σελήνη παρέμεινε σιωπηλή. Ένας κοντινός κόσμος που όμως έμοιαζε μακρινός.

Σήμερα, με την Artemis II, τέσσερις αστροναύτες θα επιχειρήσουν κάτι που δεν έχει γίνει εδώ και μισό αιώνα: να εγκαταλείψουν την ασφάλεια της χαμηλής γήινης τροχιάς και να κινηθούν βαθιά μέσα στο Διάστημα.

Το όχημα που θα τους μεταφέρει, το Orion, δεν είναι απλώς ένα σκάφος. Είναι ένα νέο «σπίτι» για τον άνθρωπο εκτός Γης. Ένα κλειστό οικοσύστημα, μέσα στο οποίο τέσσερις άνθρωποι θα ζήσουν, θα εργαστούν, θα φάνε και θα κοιμηθούν για δέκα ημέρες — σε έναν χώρο μικρότερο από ένα μίνι λεωφορείο.

Είναι μια υπενθύμιση ότι η εξερεύνηση δεν είναι μόνο τεχνολογία. Είναι και αντοχή.

Η εκτόξευση: το πρώτο και πιο επικίνδυνο βήμα

Το ταξίδι ξεκινά με τον Space Launch System, τον ισχυρότερο πύραυλο που έχει κατασκευάσει ποτέ η NASA.

Μια μηχανή ύψους σχεδόν 100 μέτρων, γεμάτη με εκατομμύρια λίτρα καυσίμου, που μετατρέπει τη χημεία σε δύναμη ικανή να ξεφύγει από τη βαρύτητα της Γης.

Αλλά η εκτόξευση παραμένει το πιο επικίνδυνο στάδιο.

Όπως το περιγράφουν οι ίδιοι οι αστροναύτες, είναι μια στιγμή που συνδυάζει τον ενθουσιασμό με τον φόβο. Μια στιγμή που οι οικογένειες κοιτούν τον ουρανό γνωρίζοντας ότι όλα εξαρτώνται από την τελειότητα.

Στο Διάστημα δεν υπάρχει περιθώριο λάθους.

Ζώντας μέσα σε ένα «κουτί» στο άπειρο

Η καθημερινότητα μέσα στο Orion είναι μια άσκηση πειθαρχίας.

Χωρίς βαρύτητα, χωρίς ιδιωτικότητα, χωρίς απόσταση από τους άλλους.

Οι αστροναύτες θα γυμνάζονται καθημερινά για να διατηρήσουν τη μυϊκή τους μάζα, θα τρώνε αφυδατωμένες τροφές, θα πίνουν νερό από ειδικά συστήματα και θα χρησιμοποιούν μια τουαλέτα που θυμίζει περισσότερο μηχανική λύση παρά ανθρώπινη άνεση.

Και όμως, αυτός ο περιορισμός είναι απαραίτητος.

Γιατί το Διάστημα δεν συγχωρεί πολυτέλειες.

Το πραγματικό ταξίδι αρχίζει όταν δεν υπάρχει επιστροφή

Το κρίσιμο σημείο της αποστολής δεν είναι η εκτόξευση. Είναι η στιγμή που το Orion θα ενεργοποιήσει τον κινητήρα του για να ξεφύγει από τη βαρύτητα της Γης.

Εκεί, όλα αλλάζουν.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η επιστροφή είναι εφικτή. Μετά, όχι.

Οι αστροναύτες δεσμεύονται σε ένα ταξίδι χωρίς άμεση έξοδο κινδύνου. Σε μια πορεία που τους οδηγεί 70.000 χιλιόμετρα μακριά από τη Γη — πολύ πέρα από κάθε προηγούμενη επανδρωμένη αποστολή.

Είναι η στιγμή που η τεχνολογία μετατρέπεται σε εμπιστοσύνη.

Οι αόρατοι κίνδυνοι

Το Διάστημα δεν είναι απλώς κενό. Είναι ένα περιβάλλον γεμάτο κινδύνους που δεν φαίνονται.

Η ακτινοβολία είναι ένας από τους μεγαλύτερους.

Χωρίς την προστασία της ατμόσφαιρας της Γης, οι αστροναύτες εκτίθενται σε σωματίδια υψηλής ενέργειας που μπορούν να επηρεάσουν το σώμα τους σε βάθος.

Μια ηλιακή καταιγίδα μπορεί να μετατρέψει το ταξίδι σε αγώνα επιβίωσης.

Για αυτό υπάρχει καταφύγιο ακτινοβολίας μέσα στο σκάφος. Ένας μικρός χώρος που μπορεί να γίνει το πιο σημαντικό σημείο του Orion αν κάτι πάει στραβά.

Ο άνθρωπος ως «πειραματόζωο»

Σε αυτή την αποστολή, οι αστροναύτες δεν είναι μόνο εξερευνητές. Είναι και αντικείμενα μελέτης.

Το σώμα τους θα παρακολουθείται συνεχώς:

• το ανοσοποιητικό τους σύστημα
• η ισορροπία
• η μυϊκή απόδοση
• ακόμη και το μικροβίωμα τους.

Το Διάστημα αλλάζει τον άνθρωπο.

Και για να μπορέσει η ανθρωπότητα να ταξιδέψει πιο μακριά — ίσως στον Άρη — πρέπει πρώτα να καταλάβει πώς αντέχει.

Η στιγμή που περιμένουμε 50 χρόνια

Όταν το Orion φτάσει στη Σελήνη, οι αστροναύτες θα αντικρίσουν κάτι που ελάχιστοι άνθρωποι έχουν δει.

Την αθέατη πλευρά της.

Για τρεις ώρες, θα έχουν την ευκαιρία να παρατηρήσουν έναν κόσμο που παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστος.

Και εκεί, ίσως συμβεί κάτι που δεν καταγράφεται σε επιστημονικά δεδομένα.

Η στιγμή της συνειδητοποίησης.

Ότι η Γη, από εκεί ψηλά, είναι απλώς μια μικρή σφαίρα στο σκοτάδι.

Η σιωπή

Καθώς το σκάφος περνά πίσω από τη Σελήνη, η επικοινωνία με τη Γη θα χαθεί.

Για 30 έως 50 λεπτά, οι τέσσερις αστροναύτες θα είναι μόνοι.

Χωρίς φωνές, χωρίς σήματα, χωρίς σύνδεση.

Είναι ίσως η πιο καθαρή στιγμή του ταξιδιού.

Η στιγμή που ο άνθρωπος βρίσκεται πραγματικά αποκομμένος από τον κόσμο που τον γέννησε.

Η επιστροφή: η πιο βίαιη στιγμή

Η επιστροφή στη Γη δεν είναι απλώς επανείσοδος.

Είναι μια βίαιη σύγκρουση με την ατμόσφαιρα.

Με ταχύτητα 40.000 χιλιομέτρων την ώρα και θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 2.700 βαθμούς Κελσίου, το σκάφος πρέπει να αντέξει το αδιανόητο.

Η θερμική ασπίδα είναι το μόνο που στέκεται ανάμεσα στη ζωή και την καταστροφή.

Και αν όλα πάνε καλά, τρία αλεξίπτωτα θα ανοίξουν στον ουρανό.

Το πιο όμορφο θέαμα για όσους περιμένουν.

Κάτι περισσότερο από μια αποστολή

Η Artemis II δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό επίτευγμα.

Είναι μια δήλωση.

Ότι η ανθρωπότητα δεν έχει σταματήσει να ψάχνει.
Ότι δεν αρκείται στη Γη.
Ότι θέλει να πάει πιο μακριά.

Και ίσως, στο βάθος, δεν ψάχνει μόνο νέους κόσμους.

Ψάχνει να καταλάβει τον εαυτό της.

Το πραγματικό στοίχημα

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν θα φτάσουμε ξανά στη Σελήνη.

Είναι τι θα κάνουμε όταν φτάσουμε.

Θα είναι η αρχή μιας νέας εποχής εξερεύνησης;
Ή απλώς μια επανάληψη του παρελθόντος;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στους πυραύλους.

Βρίσκεται στον άνθρωπο.