Η μεγάλη επιστροφή του ελληνικού κινηματογράφου

Η συζήτηση ήταν περίπου πανομοιότυπη και επαναλήφθηκε αρκετές φορές αυτές τις μέρες¨

-Είδες τον Παπακαλιάτη;

-Ναι.

-Ήταν καλή η ταινία;

-Ναι , καλή ήταν.

-Να πάμε να την δούμε;

-Ναι. Να πάτε να την δείτε.

Δεν ξέρω πόσους έστειλα φέτος να παρακολουθήσουν τον Άλλο Κόσμο του Χριστόφορου Παπακαλιάτη. Δεν ήταν το μεγάλο αριστούργημα όλων των εποχών. Είχε όμως κάτι άλλο. Ήταν κινηματογράφος. Κατάφερε να δημιουργήσει πιστευτούς χαρακτήρες, είχε μια ευρηματική ιδέα που απετέλεσε την βάση για το σενάριο και το κυριότερο, στα δέκα τελευταία λεπτά, έβγαλε πραγματική συγκίνηση. Αυτό είναι και το μεγάλο προσόν μιας οποιασδήποτε δραματουργίας, είτε πρόκειται για ταινία, είτε για θεατρικό έργο , είτε για βιβλίο. Η συγκίνηση.

Τον τελευταίο καιρό, μετά από μια πορεία ετών, είναι φανερό, ότι ο ελληνικός κινηματογράφος, βρίσκεται σε πορεία συνολικής σύνθεσης, που αρχίζει να αποκτά τα χαρακτηριστικά μιας βιομηχανίας, που μάλιστα  έχει και το βλέμμα στραμμένο στο εξωτερικό. Γιατί για να υπάρξει άνθηση ιδίως σε έναν τομέα, τόσο ευαίσθητο όπως είναι ο κινηματογράφος, υπάρχει ένα βασικό προαπαιτούμενο. Η εμπορική επιτυχία. Όσο κι αν μερικοί θέλουν να νομίζουν ότι είναι υπεράνω χρημάτων, κινηματογράφος χωρίς εισιτήρια δεν μπορεί να υπάρξει. Και τα εισιτήρια που έκοψε ο Παπακαλιάτης, στις δυο πρώτες βδομάδες της προβολής της ταινίας συναγωνίζονταν τα εισιτήρια του Πολέμου των Άστρων. Άλλο το ένα και άλλο το άλλο, αλλά επίσης τα εισιτήρια είναι εισιτήρια.

Τα τελευταία χρόνια είναι φανερό ότι κάτι έχει αλλάξει στον ελληνικό κινηματογράφο, που για δεκαετίες είχε τα χαρακτηριστικά μιας πονεμένης ιστορίας.

Η πρώτη μεγάλη άνθηση του ελληνικού κινηματογράφου, ήρθε στις δεκαετίες του πενήντα και του εξήντα, όταν  η ελληνική κοινωνία εύρισκε τις καινούργιες παραμέτρους της, μετά από έναν παγκόσμιο και έναν εμφύλιο πόλεμο. Έτσι είτε επρόκειτο για κωμωδίες ή για δράματα ήταν ένας κινηματογράφος δημιουργίας «προτύπων» σε κάθε τομέα. Ήταν η εποχή των μεγάλων κωμικών της εποχής, του Χατζηχρήστου, του Γκιωνάκη, του Βέγγου και πολλών άλλων, αλλά και της δημιουργίας ειδώλων και ανδρικών και γυναικείων προτύπων. Της Βουγιουκλάκη , της Καρέζη και της Λάσκαρη, του Κούρκουλου και του Αλεξανδράκη, αλλά και του Δημήτρη Χορν  της Έλλης Λαμπέτη και της Ειρήνης Παππά. Κοιτάζοντας με ψύχραιμο μάτι εκείνη την εποχή, θα βρούμε πολλά διαμάντια μεγάλου βεληνεκούς, που όμως ήταν περιορισμένα στην εγχώρια κατανάλωση. Για παράδειγμα ο Μπακαλόγατος και ο Ηλίας του 16^ου, ήταν κωμωδίες κλάσεως, που μπορούσαν όμως να γίνουν κατανοητές μόνο από το ελληνικό κοινό. Δεν έλειπαν όμως και οι παραγωγές που κοίταζαν προς τα έξω. Ο Ζορμπάς του Μιχάλη Κακογιάννη, είναι ένα κλασσικό αριστούργημα και το ίδιο ήταν  ο Δράκος του Νίκου Κούνδουρου και η Στέλλα όπως και οι περισσότερες ταινίες όπου εμφανιζόταν ο Δημήτρης Χορν και η Έλλη Λαμπέτη. Αλλά και οι ταινίες του «έλληνα» Ζυλ Ντασέν, Τα Παιδιά του Πειραιά και η Φαίδρα, είχαν αρχίσει να φτιάχνουν μια πορεία διεθνών προδιαγραφών.

Και τα εισιτήρια που έκοβαν τότε πολλές ταινίες, δημιουργούσαν τις διαστάσεις μιας κάποιας «βιομηχανίας». Η παρακμή του ελληνικού κινηματογράφου συνέπεσε νομοτελειακά με την εμφάνιση της τηλεόρασης. Σεν διεθνές επίπεδο η είσοδος της τηλεόρασης και το «δωρεάν» της έπληξε τον κινηματογράφο, που για να επιβιώσει, βρήκε νέους τρόπους εντυπωσιασμού, με «υπερπαραγωγές» που δεν μπορούσε να συναγωνιστεί η τηλεόραση. Η ελληνική κινηματογραφική βιομηχανία δεν κατάφερε να βρει το αντίδοτο και έτσι στις δεκαετίες του εβδομήντα και του ογδόντα, η ελληνική κινηματογραφική παραγωγή κόντεψε να εξαφανιστεί. Μεμονωμένες προσπάθειες, όπως αυτές του Αγγελόπουλου , του Βούλγαρη και άλλων δεν ήταν αρκετές, για να σηματοδοτήσουν την επιστροφή του ελληνικού κινηματογράφου, που έγινε το πεδίο για κάποιες ηρωικές προσπάθειες, σκηνοθετών και παραγωγών, που εξασφάλιζαν τα προς το ζην , από τις παραγωγές διαφημιστικών σποτ, όπως ο Πανουσόπουλος, ο Τσεμπερόπουλος, ο Νικολαΐδης και άλλοι.

 Παρ’ όλο που ίσως κανείς θα μπορούσε να έχει και διαφορετική γνώμη, η αναβίωση του ελληνικού κινηματογράφου, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις κωμωδίες του Νίκου Περάκη, όχι μόνοι γιατί ήταν διασκεδαστικές κωμωδίες, αλλά γιατί μετά από χρόνια κατάφεραν να κάνουν αυτό που έλειπε.  Να κόψουν εισιτήρια. Αυτό ήταν αρκετό για να κάνει εμφανές κάτι άλλο. Το ότι κοινό δυνητικά υπήρχε, αν μπορούσε να βρει κανείς τον τρόπο να το προσελκύσει. Κάπως έτσι αρχίζει πάντα η δημιουργική αναζήτηση, όπου τα υπόγεια ρεύματα, αρχίζουν να έχουν προεκτάσεις. Η σκέψη γύρω από τον ελληνικό κινηματογράφο, άρχισε σε βαθμό υπόγειο ακόμα, να προσελκύει και το άλλο απαραίτητο συστατικό. Το χρήμα. Ήταν δυο μεμονωμένες περιπτώσεις που άρχισαν να δίνουν σάρκα και οστά σ΄ αυτό που γεννιόταν. Η προσπάθεια του Γιάννη Σμαραγδή, να βρει χρηματοδότες για να κάνει το σενάριο του για τον Ελ Γκρέκο πραγματικότητα, αλλά και απόφαση της Village να χρηματοδοτήσει την Πολίτικη Κουζίνα του Τάσου Μπουλμέτη. Αλλά και συγρόνως ένα άλλο ανεξάρτητο ρεύμα που γεννιόταν, αυτό που έχει πάρει πια την ονομασία WeirdCinemaμε κύριο εκφραστή τον Γιώργο Λάνθιμο. Συγχρόνως ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης, έκανε επιτυχίες με τηλεοπτικά σήριαλ, που του έδωσαν μια χρήσιμη εμπειρία, που εκφράστηκε με το κινηματογραφικό Αν.

Στη φετινή χρονιά, τα υπόγεια ρεύματα βγήκαν ταυτόχρονα στην επιφάνεια. Ο Γιώργος Λάνθιμος έκανε το μεγάλο τόλμημα να ανοιχτεί κατ’ ευθείαν στα βαθειά με τον Αστακό του και με ένα διεθνές καστ, που τελικά του βγήκε αποφέροντας ένα σωρό διακρίσεις. Ο Παπακαλιάτης επέστρεψε με τον Άλλο Κόσμο του, ενώ αυτές τις μέρες επιστρέφει και ο Τάσος Μπουλμέτης με τον Νοτιά.

Για πρώτη φορά ο ελληνικός κινηματογράφος αποκτά τα χαρακτηριστικά μιας αξιοπρεπούς βιομηχανίας, καθώς ήδη προσελκύει επενδυτές. Αυτή τη φορά δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά για «ρεύμα» που δημιουργεί αποτελέσματα.

Αλλά επίσης δημιουργεί και κάτι άλλο, που θα γίνει σε λίγο πιο εμφανές.

 Ο δρόμος για να φύγει η Ελλάδα από την κρίση βρίσκεται στην δημιουργία.