«Η “Οδύσσεια” του Νόλαν θα φέρει πολλούς από εμάς πίσω στο Ομηρικό σύμπαν»
Ο Δρ. Αντώνης Μακρινός, Αναπληρωτής Καθηγητής Κλασσικών Σπουδών στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο Λονδίνου, μιλά στο ΚΛΙΚ για την πιστότητα της ταινίας του Νόλαν στο έπος του Ομήρου και γιατί αυτό δεν είναι απαραίτητα πρόβλημα.
Περιεχόμενα
Κι ας έχουν περάσει ήδη δέκα μέρες από την κυκλοφορία της «Οδύσσειας» του Νόλαν, το σούσουρο γύρω από την ταινία και τις δραματουργικές επιλογές του σκηνοθέτη δεν λέει να κοπάσει. Από το χρώμα του δέρματος της Ωραίας Ελένης μέχρι τα επεισόδια που παραλείφθηκαν ή αλλάχτηκαν και από τα κοστούμια μέχρι την ανάπτυξη ή μη των επιμέρους χαρακτήρων, όσοι έχουν δει ήδη την ταινία του καλοκαιριού έχουν πολλά να πουν· το αξιοπερίεργο είναι πώς όσοι αρνούνται να τη δουν μιλούν ακόμα περισσότερο!
Ίσως ήρθε, όμως, η ώρα να δώσουμε τον λόγο στους ειδικούς, εν προκειμένω στον Δρ. Αντώνη Μακρινό, Αναπληρωτή Καθηγητή Κλασσικών Σπουδών στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο Λονδίνου (UCL), τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του οποίου είναι όχι απλώς ο Όμηρος, αλλά και οι σύγχρονες απεικονίσεις του στο σινεμά και την ποίηση. Επιπλέον, τα τελευταία έντεκα χρόνια διατελεί διευθυντής στο Summer School για τον Όμηρο, που πραγματοποιείται στο UCL, ενώ ήταν ο ακαδημαϊκός σύμβουλος για τις συλλογές κοσμημάτων «Virtuosity» και «Mythica» της Louis Vuitton.
Ποια είναι η οπτική του Νόλαν για την «Οδύσσεια»; Ποιες πλευρές του έπους φώτισε, ποιες αποσιώπησε και με ποιο σκοπό; Αυτές ήταν οι ερωτήσεις που του απευθύναμε για να εξακρίβωσουμε αν τελικά ο Κρίστοφερ Νόλαν αξίζει το εγχώριο hate ή αν πρέπει να δούμε τις επιλογές του με λίγο πιο ανοιχτό μυαλό.
«H “Οδύσσεια” θα κεντρίσει την περιέργεια καινούριων αναγνωστών παγκοσμίως να ξαναδιαβάσουν τον Όμηρο»
«H “Οδύσσεια” θα κεντρίσει την περιέργεια καινούριων αναγνωστών παγκοσμίως να ξαναδιαβάσουν τον Όμηρο»«Ο Νόλαν έχει δημιουργήσει μια καταπληκτική κινηματογραφική εμπειρία που σίγουρα θα αναζωογονήσει το ενδιαφέρον του κοινού για τα έργα των αρχαίων Ελλήνων και ιδιαίτερα για τα Ομηρικά έπη. H “Οδύσσεια” θα κεντρίσει την περιέργεια καινούριων αναγνωστών παγκοσμίως να ξαναδιαβάσουν τον Όμηρο. Η ταινία του μας δίνει την προσωπική του ανάγνωση της Οδύσσειας που σε καμία περίπτωση δεν χρειάζεται να είναι ίδια με αυτήν του Ομήρου. Διαφορετικές εκδοχές της ιστορίας τόσο του Τρωικού Πολέμου όσο και της ζωής του Οδυσσέα υπάρχουν πολλές ήδη από την αρχαιότητα. Η εκδοχή του Νόλαν μας δίνει μέσα από τη δημιουργικότητά του και μια άψογη κινηματογραφική παρουσίαση χρησιμοποιώντας κάμερες ΙΜΑΧ τις βασικές ιδέες του Ομηρικού έργου που σχετίζονται με το νόστο, την τραγωδία της ανθρώπινης ζωής, και την δύναμη του ανθρώπινου νου. Η ταινία χαρακτηρίζεται από δυνατά κινηματογραφικά μέσα που αποδίδουν τη συναισθηματική χροιά και τη σοβαρότητα του έπους (π.χ. η σκηνή με τον σκύλο του Οδυσσέα ή το τόξο του). Η δράση περιστοιχίζεται από περίτεχνες ερμηνείες, δυνατές μουσικές επενδύσεις και τέλεια κινηματογραφική αφήγηση. Η διήγηση της ιστορίας είναι μη γραμμική όπως στα Ομηρικά έπη με πολλά flashbacks και με λεπτομέρειες που θυμίζουν το Ομηρικό κείμενο (όπως το πώς ο Οδυσσέας τεντώνει το τόξο σαν να είναι λύρα).
Διαβάστε επίσης
Υπάρχουν βέβαια και πολλές διαφορές με τα Ομηρικά έπη, η κυριότερη εκ των οποίων είναι ότι ο Οδυσσέας του Νόλαν δεν είναι υπερήφανος για το τι έχει καταφέρει, μάλλον το αντίθετο. Είναι ένας τραυματισμένος συναισθηματικά επιζών του πολέμου που έχει τύψεις και ενοχές παρά ένας ήρωας που είναι υπερήφανος για τα κατορθώματά του (όπως παρουσιάζεται στον Όμηρο). Έτσι η ιδέα του ηρωισμού στον Νόλαν παρουσιάζεται διαφορετική. Η πλοκή παραλείπει πολλά επεισόδια (π.χ. το νησί των Φαιάκων, τη δοκιμασία της Πηνελόπης με το κρεβάτι του Οδυσσέα, τη συνάντηση με τη μητέρα του στον Άδη, την αναγνώριση με τον πατέρα του Λαέρτη κλπ.). Άλλα επεισόδια είναι αλλαγμένα (π.χ. ο Πολύφημος δεν μεθάει, ο Οδυσσέας δεν είναι ο Κανένας, η Καλυψώ και οι Λωτοφάγοι ενώνονται σε ένα, κλπ.) και οι θεοί απλά δεν υπάρχουν κινηματογραφικά (με εξαίρεση την Αθηνά που δεν είμαστε σίγουροι ότι όντως είναι η Αθηνά ή μια κακιά πολεμική ανάμνηση). Ο ρόλος των γυναικών υπερτονίζεται ίσως και υπό την επίδραση σύγχρονων μυθιστορημάτων (π.χ. η εξανθρωπισμένη Κίρκη που είναι επηρεασμένη από την «Κίρκη» της Μάντελιν Μίλερ). Η γλώσσα που χρησιμοποιείται στους διαλόγους είναι απλοποιημένη και καθημερινή, σίγουρα επηρεασμένη από την μετάφραση της Έμιλι Γουίλσον.
Η ταινία χαρακτηρίζεται από δυνατές ερμηνείες κυρίως στο δεύτερο μισό, ρεαλιστικές σκηνές που σοκάρουν, δυνατό σενάριο και καταπληκτική φωτογραφία και ήχο. Η ικανότητα του Νόλαν να μιμείται Ομηρικές τεχνικές απεικόνισης της ιστορίας και η έξυπνη επεξεργασία της πλοκής έχουν δημιουργήσει μια εκδοχή της ιστορίας που θα διασκεδάσει το κοινό, θα δημιουργήσει τεράστιο ενδιαφέρον για τον Κλασσικό Ελληνικό πολιτισμό και θα ξαναφέρει πολλούς από εμάς πίσω στο Ομηρικό σύμπαν».
