Γιατί όλος ο κόσμος μιλάει σήμερα για την PJ Harvey και τα «χαμένα παιδιά» της;

Όποια ιστοσελίδα κι αν ανοίξεις σήμερα, είτε αυτή αφορά την εγχώρια επικαιρότητα, είτε την εκτός συνόρων, ένα είναι σίγουρο: Αποκλείεται να μην πέσεις πάνω στην PJ Harvey. Όχι γιατί επιστρέφει φέτος την άνοιξη στα μουσικά δρώμενα, ύστερα από πέντε χρόνια απουσίας, με την κυκλοφορία του νέου δίσκου της, «The Hope Six Demolition Project» στις 15 Απριλίου. Αλλά γιατί η Βρετανή τραγουδίστρια, από τις σημαντικότερες παρουσίες στο χώρο της ροκ και εναλλακτικής μουσικής, τόλμησε να πράξει αυτό που δεν έπραξαν ούτε καν οι δικοί μας καλλιτέχνες… Γύρισε το βίντεο κλιπ του ολοκαίνουργιου τραγουδιού της, «The Wheel» στην Ειδομένη, καθώς και στα Σκόπια, αλλά κυρίως στο Κόσσοβο, αναδεικνύοντας το προσφυγικό ζήτημα και τα μεγαλύτερα θύματά του, τα παιδιά.

«Μικρά παιδιά μην εξαφανίζεστε… Μην χάνεστε πάνω σε ένα περιστρεφόμενο τροχό… Τώρα τα βλέπεις, τώρα τα χάνεις… Παιδιά γίνονται καπνός πίσω από ένα αυτοκίνητο… Τώρα τα βλέπεις, τώρα τα χάνεις…»

Οι στίχοι του «The Wheel» είναι εμπνευσμένοι από τις ιστορίες των κατοίκων στα σύνορα της Ελλάδας με τα Σκόπια και τη Σερβία, έτσι όπως η ίδια η 46χρονη τραγουδίστρια τις κατέγραψε στο οδοιπορικό της στα «τραυματισμένα» Βαλκάνια με τον συνεργάτη της, τον φωτογράφο και σκηνοθέτη Seamus Murphy.

Το ταξίδι τους διήρκησε από το 2011 μέχρι και το 2015, διάστημα κατά το οποίο οι δυο τους βρέθηκαν και στο Αφγανιστάν, εκτός από το Κόσσοβο. «Ήθελα να μυρίσω τον αέρα, να αισθανθώ το χώμα και να συναντήσω τους ανθρώπους από τις ταλαιπωρημένες αυτές χώρες. Να ταξιδέψω σε όλα εκείνα τα μέρη, να συναντήσω τους ανθρώπους της προσφυγιάς και να διηγηθώ την ιστορία τους», είχε δηλώσει πρόσφατα η PJ σε συνέντευξή της στο Noisey του Vice, με τον Murphy να εξηγεί σχετικά με το πώς επέλεξαν τον τίτλο του κομματιού, «The Wheel», ελληνιστί ο τροχός:

«Πρόκειται για ένα τραγούδι που επικεντρώνεται στο Κοσσυφοπέδιο και σημείο αναφοράς του είναι αυτός ο περιστρεφόμενος τροχός αυτής της ρόδας λούνα παρκ, στην περιοχή Fushe Kosove του Κοσσόβου, κοντά στην πρωτεύουσα Πρίστινα. Θυμάμαι ακόμη και την ημερομηνία που κάναμε το γύρισμα εκεί, 4 Αυγούστου του 2011 και περπατούσαμε τον δρόμο μέχρι εκεί που είχαμε αφήσει το αμάξι πλάι στον σιδηροδρομικό σταθμό. Παρατηρούσα περαστικός μία καθημερινή εικόνα, μία από τις πολλές εκείνης της ημέρας… Η ιδέα του κύκλου, της ρόδας, του τροχού και της επανάληψης έμοιαζε αναγκαία να υιοθετηθεί για να απεικονίσει σε ένα βίντεο το τεράστιο θέμα της μεταναστευτικής κρίσης στην Ευρώπη, που κατακλύζει τα δελτία ειδήσεων εδώ και μήνες». 

Παρακολουθώντας το βίντεο κλιπ του «The Wheel», νομίζεις πως έχεις μπροστά σου ένα μικρό μικρούς μήκους ντοκιμαντέρ για τη φρίκη του πολέμου και τα συντρίμμια, υλικά, αλλά κυρίως «ανθρώπινα» που αφήνει πίσω του, οδηγώντας σε πολιτικά και κοινωνικά αδιέξοδα.

Οι εικόνες και τα συναισθήματα αλλάζουν ανά δευτερόλεπτο. Από τα γλέντια με τον 78χρονο Nesim Kryeziu να χορεύει με ένα ποτήρι νερό στο κεφάλι του σε ένα παραδοσιακό γάμο στο Κόσσοβο –ο Kryeziu πέθανε φέτος- στις… ασπίδες των αστυνομικών και στους μετανάστες που υποβάλλονται σε έλεγχο των χαρτιών τους και από τα παιχνίδια των παιδιών στις… άδειες, «στραπατσαρισμένες» κούνιες και στα απομεινάρια μιας σχολικής αίθουσας.

Και κάπου εκεί βλέπεις την PJ Harvey, που είχες να την δεις πέντε χρόνια… Να περπατάει στους δρόμους ενός χωριού, να φαίνεται να αναζητά κάτι στα ερείπια ενός σπιτιού και να δημιουργεί τέχνη που μιλάει για την εποχή της και τις μάστιγές της, για τους ανθρώπους «που τώρα τους βλέπεις και τώρα τους χάνεις», για τα «χαμένα» παιδιά. Εκείνη που υποστηρίζει ότι είναι «ένα πολύ ήσυχο άτομο, που δεν βγαίνει πολύ και δεν μιλά στους ανθρώπους». Ίσως, γιατί όταν θα βγει και όταν θα μιλήσει θα είναι επειδή έχει κάτι ουσιαστικό να πει.

Ακολουθούν οι στίχοι του «The Wheel»:

A revolving wheel of metal chairs Hung on chains, squealing Four little children flying out A blind man sings in Arabic

Hey little children don’t disappear (I heard it was 28,000) Lost upon a revolving wheel (I heard it was 28,000)

Now you see them, now you don’t Children vanish ‘hind vehicle Now you see them, now you don’t Faces, limbs, a bouncing skull

Hey little children don’t disappear (I heard it was 28,000) All that’s left after a year (I heard it was 28,000) A faded face, the trace of an ear (I heard it was 28,000)

A tableau of the missing Tied to the government building 8,000 sun-bleached photographs Faded with the roses

Hey little children don’t disappear (I heard it was 28,000) Lost upon a revolving wheel (I heard it was 28,000) All that’s left after a year (I heard it was 28,000) A faded face, the trace of an ear (I heard it was 28,000)

And watch them fade out And watch them fade out And watch them fade out…