Φραγκοσυριανή: το σπουδαιότερο και γνωστότερο τραγούδι του Μάρκου Βαμβακάρη…
Ο Πατριάρχης του Ρεμπέτικου έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, στις 8 Φεβρουαρίου του 1972.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Στο άκουσμα της λέξης “ρεμπέτικο τραγούδι” δεν μπορεί παρά να έρθει στο μυαλό μου εκείνος ο σπουδαίος Έλληνας μουσικός που έγραψε τη δική του μεγάλη ιστορία στη μουσική. Ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο οποίος ήρθε στον κόσμο σαν σήμερα, στην Σύρο, στις 8 Φεβρουαρίου του 1972.
Ήταν αρκετά μικρός όταν άρχισε να έρχεται σε επαφή με τη μουσική, καθώς ο πατέρας του έπαιζε πίπιζα κι ο παππούς του έγραφε τραγούδια. Του άρεσε να τους ακολουθεί σε διάφορα πανηγύρια παίζοντας ο ίδιος νταούλι. Στα 12 του χρόνια, όμως, προκάλεσε ένα ατύχημα που τον ανάγκασε να φύγει για τον Πειραιά. Μια μέρα, παίζοντας έσπρωξε ένα μεγάλο βράχο, ο οποίος κύλησε κι έπεσε πάνω σε ένα σπίτι. Όταν άρχισε να τον ψάχνει η αστυνομία, ο μικρός Μάρκος τρόμαξε πολύ και έτσι μπήκε λαθρεπιβάτης σε ένα πλοίο με προορισμό τον Πειραιά. Σύντομα τον ακολούθησε και η οικογένειά του.
Στον Πειραιά ο Βαμβακάρης άρχισε να ασχολείται με διάφορες δουλειές, χωρίς όμως να βρει κάποια που να του αρέσει ιδιαίτερα. Εκείνη την εποχή γνώρισε και παντρεύτηκε την Ζιγκοάλα – με την οποία αργότερα χωρίζει. Τότε άρχισε να γράφει τραγούδια. Δημιούργησε μαζί με το Γιώργο Μπάτη, τον Ανέστη Δελιά και το Στράτο Παγιουμτζή το πρωτοποριακό σχήμα “Η τετράς η ξακουστή της Πειραιώς”. Ο δρόμος για να γίνει ευρέως γνωστός είχε ήδη ανοίξει…
Τα δισκογραφημένα τραγούδια του είχαν τεράστια επιτυχία κι αυτό βοήθησε να γίνει το ρεμπέτικο περισσότερο γνωστό. Γι`αυτό το λόγο θεωρείται ο “Πατριάρχης” του ρεμπέτικου. Ο Βαμβακάρης καθιέρωσε την ορχήστρα με μπουζούκια και μπαγλαμάδες, παραμερίζοντας την προηγούμενη λαική ορχήστρα των σαντουροβιολιών.
Ένα από τα σπουδαίτερα και γνωστότερα τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη είναι ένα ρεμπέτικο, η Φραγκοσυριανή. Γράφτηκε και φωνογραφήθηκε από τον ίδιο, το 1935 και μέχρι σήμερα έχει έχει ηχογραφηθεί και επανεκτελεστεί από πολλούς γνωστούς Έλληνες καλλιτέχνες. Η πιο γνωστή διασκευή θεωρείται εκείνη του Γρηγόρη Μπιθικώτση, το 1960, η οποία συνετέλεσε να γίνει πιο γνωστό.
Φραγκοσυριανή…
Μία φούντωση, μια φλόγα έχω μέσα στην καρδιά λες και μάγια μου `χεις κάνει Φραγκοσυριανή γλυκιά λες και μάγια μου `χεις κάνει Φραγκοσυριανή γλυκιά
Θα `ρθω να σε ανταμώσω κάτω στην ακρογιαλιά Θα ήθελα να σε χορτάσω όλο χάδια και φιλιά Θα ήθελα να σε χορτάσω όλο χάδια και φιλιά
Θα σε πάρω να γυρίσω Φοίνικα, Παρακοπή Γαλησσά και Nτελαγκράτσια και ας μου `ρθει συγκοπή Γαλησσά και Nτελαγκράτσια και ας μου `ρθει συγκοπή
Στο Πατέλι, στο Nυχώρι φίνα στην Αληθινή και στο Πισκοπιό ρομάντζα γλυκιά μου Φραγκοσυριανή και στο Πισκοπιό ρομάντζα γλυκιά μου Φραγκοσυριανή
«Όλος ο κόσμος της Σύρου μ` αγαπούσε πολύ, διότι κι εγώ ήμουν Συριανός και το είχαν καμάρι οι Συριανοί. Κάθε καλοκαιράκι με περίμεναν να πάω στη Σύρα να παίξω και να γλεντήσει όλη η Σύρα μαζί μου. Το 1935 πήρα μαζί μου τον Μπάτη, τον αδερφό μου τον μικρό και τον πιανίστα Ροβερτάκη και πήγα για πρώτη φορά στη Σύρο, σχεδόν είκοσι χρόνια αφ` ότου έφυγα από το νησί. Πρωτόπαιξα, λοιπόν, σ` ένα μαγαζί στην παραλία, μαζεύτηκε όλος ο κόσμος. Κάθε βράδυ γέμιζε ο κόσμος το μαγαζί κι έκατσα περίπου δύο μήνες. Εγώ, όταν έπαιζα και τραγουδούσα, κοίταζα πάντα κάτω, αδύνατο να κοιτάξω τον κόσμο, τα έχανα. Εκεί όμως που έπαιζα, σηκώνω μια στιγμή το κεφάλι και βλέπω μια ωραία κοπέλα. Τα μάτια της ήταν μαύρα. Δεν ξανασήκωσα το κεφάλι, μόνο το βράδυ την σκεφτόμουν, την σκεφτόμουν… Πήρα, λοιπόν, μολύβι κι έγραψα πρόχειρα:
Μία φούντωση, μια φλόγα έχω μέσα στην καρδιά Λες και μάγια μου `χεις κάνει Φραγκοσυριανή γλυκιά…
Ούτε και ξέρω πώς την λέγανε ούτε κι εκείνη ξέρει πως γι ` αυτήν μιλάει το τραγούδι. Όταν γύρισα στον Πειραιά, έγραψα τη Φραγκοσυριανή».
Στους ερωτικούς στίχους δεν αναφέρεται στο όνομα της γυναίκας, παρά μόνο ότι είναι Φραγκοσυριανή. Ο έρωτας που ζει ο ήρωας του τραγουδιού ζωντανεύει σε 8 περιοχές της Σύρου: Φοίνικα, Παρακοπή, Γαλησσά, Ντελαγκράτσια (ή Ποσειδωνία), Πατέλι, Νιχώρι, Αληθινή, Πισκοπιό.
Eκτός όμως από τις διασκευές, αναφορές στη Φραγκοσυριανή έχουν γίνει σε ταινίες αλλά και σε άλλα τραγούδια μερικές αναφορές για το κομμάτι. Όπως στη γερμανική ταινία Soul Kitchen του Φατίχ Ακίν. Αναφορά στο τραγούδι γίνεται και σε ένα νοσταλγικό τραγούδι του ελληνικού χιπ χοπ Στίχοιμα, με συμμετοχή Χρήστου Θηβαίου, το Λευκό πανί.”Θέλω να πάω σε ένα κουτούκι μια μέρα και ξάφνου να βρω τον Μάρκο Βαμβακάρη να παίζει με το κοινό (…) μία φορά ν’ ακούσω έστω τη Φραγκοσυριανή”
