Ήταν πάντα τόσο βαρετοί οι U2;

Τις τελευταίες ημέρες το μυαλό μου γυρνάει γύρω από τους U2 για δύο λόγους. Από τη μία γιατί τον Φεβρουάριο που μας πέρασε επέστρεψαν στη δισκογραφία με νέο EP με τίτλο Days of Ash και από την άλλη γιατί Μάρτιο του 1987 κυκλοφόρησε το εξαιρετικό The Joshua Tree.

Με αφορμή αυτά τα δύο γεγονότα σκεφτόμουν πώς ένα συγκρότημα μπορεί να πέσει από τα ψηλά στα χαμηλά· πώς από εκεί που κάποτε έβγαζε δισκάρες σήμερα κυκλοφορεί τραγούδια που δεν παλεύονται, όσο καλή διάθεση κι αν έχεις.

Από τη μία υπάρχει το αδιάφορο σημερινό πολιτικό μοιρολόι με τίτλο American Obituary, αφιερωμένο σε μια γυναίκα από τη Μινεάπολη, τη Renée Good, μητέρα τριών παιδιών, που σκοτώθηκε σε επεισόδιο με την ICE.

Από την άλλη έχεις τα With or Without You, Where the Streets Have No Name και I Still Haven’t Found What I’m Looking For, με τη μαεστρική παραγωγή των Brian Eno και Daniel Lanois.

Βέβαια, για να είμαστε τίμιοι, οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι οι U2 δεν άρχισαν να κυκλοφορούν μαλακίες το 2026, αλλά σταδιακά και σταθερά μετά το 1991 και το Achtung Baby, που παραμένει για πολλούς το απόλυτο highlight της καριέρας τους, όταν επανεφηύραν τον εαυτό τους, εγκαταλείποντας τον αμερικανικό ρομαντισμό του The Joshua Tree και υιοθετώντας έναν πιο σκοτεινό, βιομηχανικό ήχο.

Μια μικρή αναδρομή στο παρελθόν

Κάποτε υπήρχε ένα τετραμελές ροκ συγκρότημα από την Ιρλανδία που ονομαζόταν The Hype. Ίσως να μην ήταν το πιο τεχνικά άρτιο συγκρότημα στον κόσμο, όμως κινούνταν από το πνεύμα του do-it-yourself του πανκ και από το χάρισμα του τραγουδιστή τους, Paul Hewson.

Κανείς όμως δεν τον αποκαλούσε Paul. Μετά από μια σειρά παιδικών παρατσουκλιών, εκείνο που τελικά επικράτησε ήταν το Bono. Συντομογραφία του «Bono Vox», που ήταν το όνομα ενός καταστήματος ακουστικών βαρηκοΐας στην Ιρλανδία, ενώ στα λατινικά bono vox σημαίνει «καλή φωνή».

Το όνομα The Hype επίσης δεν έμελλε να διαρκέσει. Το 1978, μόλις έναν χρόνο αφότου το είχαν υιοθετήσει, το συγκρότημα αποφάσισε να αλλάξει όνομα σε U2. Ένα όνομα που, καλώς ή κακώς, θα γινόταν γνωστό σε ολόκληρο τον κόσμο όταν η μπάντα εδραιώθηκε ως ένας από τους γίγαντες της ροκ μουσικής.

Οι U2 ήταν ένα από τα μεγαλύτερα συγκροτήματα της δεκαετίας του 1980 και παραμένουν μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα στην ιστορία της μουσικής. Από ένα εναλλακτικό συγκρότημα που υποστήριζαν ιρλανδικές εφημερίδες και το περιοδικό Trouser Press —η «βίβλος της alternative rock»— η φήμη τους εκτοξεύθηκε μετά την ιστορική εμφάνισή τους στο Live Aid το 1985.

Σε εκείνη τη συναυλία έδωσαν μια εξαιρετική ερμηνεία του Bad, ενώ κάποια στιγμή ο Bono κατέβηκε στο κοινό των 72.000 ανθρώπων και τράβηξε μερικούς θαυμαστές για να χορέψουν μαζί του. Η στιγμή αυτή καταγράφηκε από την Guardian ως ένα από τα 50 σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία της ροκ και ήταν το σημείο όπου οι U2 αναγνωρίστηκαν ως πραγματικοί σταρ.

Σήμερα οι U2 έχουν κυκλοφορήσει 14 στούντιο άλμπουμ και έχουν πουλήσει περίπου 150–170 εκατομμύρια δίσκους παγκοσμίως. Τα τραγούδια τους αποτελούν βασικό στοιχείο των ραδιοφώνων adult και classic ροκ και αναγνωρίζονται αμέσως από τον χαρακτηριστικό, ήχο κιθάρας του Edge.

Παρά το «ένδοξο» παρελθόν και τα ιστορικά λάιβ, σήμερα μοιάζει σχεδόν άβολο να παραδεχτεί κανείς ότι του αρέσουν οι U2. Τι πήγε στραβά; Ποια είναι τα turning points;

Η εποχή του Rattle and Hum

Μετά την τεράστια επιτυχία του The Joshua Tree, οι U2 κυκλοφόρησαν το 1988 το Rattle and Hum, ένα υβρίδιο στούντιο ηχογράφησης και ζωντανού άλμπουμ. Την ίδια περίοδο κυκλοφόρησε και ένα ντοκιμαντέρ για το συγκρότημα σε σκηνοθεσία Phil Joanou.

Το άλμπουμ θεωρήθηκε αποτυχία. Το συγκρότημα φαινόταν αυτάρεσκο και πομπώδες, καθώς και υπερβολικά αλαζονικό αφού προσπάθησε να αυτοτοποθετηθεί στο πάνθεον των μεγάλων αμερικανών καλλιτεχνών.

Πολλοί θεωρούν ότι τα πρώτα δευτερόλεπτα της ταινίας είναι από τις χειρότερες στιγμές της.

Παρουσιάζοντας το τραγούδι των Beatles Helter Skelter, ο Bono λέει στο κοινό:«Αυτό το τραγούδι ο Charles Manson το έκλεψε από τους Beatles. Τώρα το παίρνουμε πίσω».

Στιγμές σαν κι αυτή —μαζί με εικόνες του Martin Luther King Jr. να προβάλλονται πάνω στο πρόσωπο του Bono κατά τη διάρκεια του τραγουδιού MLK— έκαναν το συγκρότημα να μοιάζει γελοίο.

Το φιάσκο του iTunes

Πηδάμε σχεδόν τρεις δεκαετίες μπροστά, στο 2014, όταν οι U2 κυκλοφόρησαν το δέκατο τρίτο στούντιο άλμπουμ τους, Songs of Innocence. Η Apple σε ένα special event ανακοίνωσε ότι το άλμπουμ θα προστεθεί αυτόματα —και δωρεάν— στις βιβλιοθήκες όλων των χρηστών iTunes, φτάνοντας περίπου 33 εκατομμύρια ανθρώπους μέσα στην πρώτη εβδομάδα.

Η αντίδραση ήταν άμεση. Πολλοί εξοργίστηκαν επειδή το άλμπουμ εμφανίστηκε στη βιβλιοθήκη τους χωρίς να το θέλουν, ενώ ήταν και μανούρα για να το διαγράψεις καθώς κάθε φορά που έκανες update τη βιβλιοθήκη σου, αυτό ξαναεμφανίζονταν.

Η Apple αναγκάστηκε τελικά να δημιουργήσει ειδικό εργαλείο για να αφαιρείται. Το περιστατικό θεωρείται σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα PR φιάσκα στη σύγχρονη μουσική βιομηχανία.

Ο παράγοντας Bono

Και τώρα φτάνουμε στον πιο κρίσιμο παράγοντα: τον επονομαζόμενο «Saint Bono».

Ο Bono εμφανίζεται ως αυτόκλητος σχολιαστής σχεδόν σε κάθε μεγάλο διεθνές ζήτημα: φτώχεια, δημόσιο χρέος κάποιας άγνωστης χώρας, κλιματική αλλαγή, πολεμικές κρίσεις, δολοφονίες και πάει λέγοντας.

Παρεμβαίνει συχνά με ύφος που θυμίζει κήρυγμα, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του πολιτικού σχολιαστή, ενίοτε και του ηθικού καθοδηγητή.

Για αρκετούς αυτό κουράζει. Το πλούσιο lifestyle ενός παγκόσμιου rock star και η δημόσια ρητορική για τη φτώχεια και τις ανισότητες μοιάζουν συχνά ασύμβατες έννοιες.

Κοινώς, ο celebrity ακτιβισμός του είναι περισσότερο συμβολικός και αυτάρεσκος, παρά ουσιαστικός.

Είναι τελικά τόσο καλή η μουσική τους;

Οι U2 είναι ένα από τα πιο εμπορικά συγκροτήματα στην ιστορία της μουσικής. Έχουν κερδίσει περισσότερα Grammy από οποιοδήποτε άλλο συγκρότημα και έχουν εμφανιστεί σε αμέτρητες λίστες με τα καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών.

Ωστόσο, δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε ότι πολλά τραγούδια τους έχουν παρόμοιο ήχο, κυρίως λόγω του χαρακτηριστικού ήχου κιθάρας του Edge, όπως επίσης ότι έχουν να κυκλοφορήσουν κάτι πραγματικά ενδιαφέρον εδώ και δεκαετίες.

Υπάρχει όμως κάτι που δύσκολα αμφισβητείται: οι U2 είναι μια εξαιρετική live μπάντα. Το διαπιστώσαμε και στην Αθήνα όταν έπαιξαν στο ΟΑΚΑ.

Στην πραγματικότητα, οι U2 θα μπορούσαν να είχαν αποσυρθεί εδώ και δεκαετίες χωρίς να ανοίξει μύτη. Δεν το έκαναν — και αυτό στην τελική αποδυναμώνει το legacy τους.

Αν το καλοσκεφτείς όμως, οι U2 είναι σαν μια σοκολάτα: στην αρχή τη βρίσκεις απολαυστική, αλλά αν συνεχίσεις να τρως χωρίς σταματημό, κάποια στιγμή τη βαριέσαι και αρχίζεις να θέλεις κάτι διαφορετικό.

Και αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει σήμερα με τους U2. Ο κόσμος απλώς χόρτασε. Και κάποια στιγμή άρχισε να θέλει κάτι διαφορετικό. Κάτι πιο φρέσκο, πιο ουσιαστικό, πιο ενδιαφέρον και όχι τόσο τετριμμένο και βαρετό.