Παύλος Σιδηρόπουλος: 67 χρόνια από τη γέννηση του Πρίγκιπα της Ροκ

Σαν σήμερα πριν από 67 χρόνια γεννήθηκε ο  Παύλος Σιδηρόπουλος. Ο πρίγκιπας της ροκ, που επηρέασε γενιές και γενιές γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Με πολύπλευρες πολιτισμικές καταβολές – δισέγγονος του θρυλικού Αλέξη Ζορμπά και ανιψιός της ποιήτριας Έλλης Αλεξίου– δεν γινόταν να μην ακολουθήσει το δρόμο της τέχνης. Αν και ξεκίνησε να σπουδάζει στο μαθηματικό της Θεσσαλονίκης με συγκάτοικο το Βαγγέλη Γερμανό, τα παράτησε σύντομα κατεβαίνοντας στην Αθήνα. 

Η πρώτη επιτυχία του ήρθε στην ηλικία των 30 ετών με το άλμπουμ Φλου με τους ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ, το οποίο επηρέασε όλη τη μετέπειτα ροκ κουλτούρα, ενώ το Εν λευκώ –με δάνεια από την ποιήτρια και τότε σύντροφό του, Γιόλα Αναγνωστοπούλου- τον καθιέρωσε στην ελληνική ροκ σκηνή. 

Ο Παύλος Σιδηρόπουλος  λάτρης της φιλοσοφίας και του αποκρυφισμού,  παρομοίαζε τον εαυτό του με «Voodoo child», με μια μαγική κούκλα, που απορροφούσε όλες τις απαγορευμένες εμπειρίες ώστε να μπορέσει να μεταδώσει κάποια απόκρυφη γνώση. Το τίμημα της «γνώσης» βαρύ, πνίγοντάς τον στην εξάρτηση και πεθαίνοντας από υπερβολική δόση ναρκωτικών στις 6 Δεκεμβρίου του 1990. 

Η συμβολή του στην ελληνική ροκ μουσική

Ο Πρίγκιπας, όπως αποκαλούν ακόμα, δεν αποτέλεσε ένα διάττοντα αστέρα, που θα εξαφανιζόταν σε μία νύχτα, ακριβώς όπως εμφανίστηκε. Ο Παύλος Σιδηρόπουλος δημιούργησε άθελα του έναν μύθο. Όπως σε κάθε μύθο, έτσι και εδώ το ανθρώπινο στοιχείο χάνεται και γίνεται μέρος εκμετάλλευσης. Ο Σιδηρόπουλος δεν ήταν απλά ένας καλλιτέχνης, που πέθανε από ναρκωτικά, όπως πολλοί θα πουν. Συμμέτοχος στη δημιουργία πολιτικών και μουσικών ρευμάτων  από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 έως τις ημέρες μας και μιλώντας με την σκληρή γλώσσα της πραγματικότητας είναι η απόδειξη πως οι «πρίγκιπες» δεν πεθαίνουν. 

Το ρεύμα της ψυχεδέλειας (1960 -1973)

Το ψυχεδελικό παράδοξο ξεκίνησε από τα τέλη της δεκαετίας του ΄60, την στιγμή που τα περισσότερα συγκροτήματα είχαν μία αποστροφή για τη σύνθεση τραγουδιών με ελληνικό στίχο. Με πρωτοστάτες των Δημήτρη Πουλικάκο, Διονύση Σαβόπουλο, Γιώργο Ρωμανό και Παύλο Σιδηρόπουλο, τα ελληνικά τραγούδια μπήκαν και πάλι στην ελληνική ροκ και συνδέθηκαν άμεσα με την ιδεολογία.

 Το ρεύμα του ανταρτοροκ (1974-1976)

Τις αγκαλιές και τα αθώα βλέμματα στις συναυλίες των Θεοδωράκη, Ξυλούρη και Φαραντούρη υπό τον ήχο συνθημάτων «Λαέ θυμήσου το Νοέμβρη» διαδέχτηκε η καχυποψία και ο διχασμός. Από το 1974 ξεκινάει το ανταρτορόκ, ένα ρεύμα άκρως πολιτικοποιημένο, στο οποίο οι καλλιτεχνικές ευαισθησίες, όταν δεν είναι στρατευμένες, θεωρούνται ως αντιδραστικές. 

Η ροκ αναζωπύρωση (1976-1980)

Το  1976 ξεκινάει σταδιακά η πτώση των πολιτικών καφενείων και η επάνοδος των ψυχεδελικών κύκλων. Το Αλδεβαράν και ο Ασυμβίβαστος (σε πρωταγωνιστικό ρόλο ο Σιδηρόπουλος)  του Ανδρέα Θωμόπουλου και ο δίσκος ΦΛΟΥ του Παύλου Σιδηρόπουλου αποτελούν τα χαρακτηριστικά δείγματα της εποχής.  Το ΦΛΟΥ είναι ένα γοητευτικό μυστήριο. Κανείς δε γνωρίζει πότε γράφτηκαν τα τραγούδια και σε ποιον αναφέρονται. Όπως σε κάθε μυστήριο έτσι και εδώ μύθοι διαδίδονται ακόμα και σήμερα, ζωντανεύοντας το όνομα του Σιδηρόπουλου. Πολλοί λένε πως έχει δανειστεί στίχους από τον Νίκο Τζοναχάκή ή ακόμα και από την Γιόλα Αναγνωστοπούλου, όμως όπως έλεγε και ο ίδιος: «Αυτά δεν είναι κλοπές, αλλά θεμιτές διαδικασίες στη δημιουργία μιας προσωπικότητας, που έμπαινε αποφασισμένη σαν τον Αναστενάρη να περπατήσει στα κάρβουνα και να ανακαλύψει τη δρόσο του Αη- Γιάννη». 

Ο Παύλος Σιδηρόπουλος συνέχισε τον ρεύμα της ροκ αναζωπύρωσης με τα συγκροτήματα ΜΠΟΥΡΜΠΟΥΛΙΑ, ΔΑΜΩΝ και ΦΙΝΤΙΑΣ, με τον Γιάννη Μαρκόπουλο και αργότερα ως σόλο καριέρα με αρωγούς τους ΑΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΟΥΣ. 

Η ιδεολογία της drug culture 

Η αναφορά στον κόσμο των ναρκωτικών είναι πρόδηλη σ΄όλους τους δίσκους του. Έχοντας ζήσει στον κόσμο της «πρέζας» και έχοντας δραπετεύσει από αυτόν αρκετές φορές συνήθιζε να παίρνει ρόλο δασκάλου, διδάσκοντας τι ΔΕΝ πρέπει να κάνει κανείς. Με τρόπο νουθετικό και όχι στρατιωτικό περιγράφει την εμπειρία του σαν «voodoo child» στην «Ηρωίνη» και καταλήγει με το δραματικό τόνο στην «Ύστατη στιγμή» την «Ώρα του stuff». 

Το εντυπωσιακότερο συμπέρασμα των μελετητών του Σιδηρόπουλου είναι πώς ξεκίνησε η εμπλοκή του με τα ναρκωτικά. Στα  32 του χρόνια, όντας «καθαρός» παρά τις «εξαρτημένες» παρέες του, η Γιόλα Αναγνωστοπούλου, η μεγαλύτερη αγάπη της ζωής του, εμπλεκόμενη στο ρεύμα των «background» στο Παρίσι, τον εισάγει στο ρουπέλ της άσπρης σκόνης για να ελευθερωθεί το πνεύμα του.

Το ρεύμα του κίτρινου σούρουπου (1980-1990)

Την δεκαετία της μελαγχολικής μουσικής, ο Παύλος Σιδηρόπουλος μαζί με την Κατερίνα Γώγου ίσως είναι οι μεγαλύτεροι εκφραστές της. Η ομάδα του κίτρινου σούρουπου παίρνει το όνομα της από το τραγούδι του Σιδηρόπουλου, «η ώρα του stuff»: Κίτρινο το σούρουπο/ η ώρα έξι και μιση/ πες μου κάτι μίλησε/ δεν αντέχω στην σιωπή. Το ομώνυμο τραγούδι εκφράζει δύο δεκαετίες, δύο ρεύματα: από την ελιτίστικη κουλτούρα των ναρκωτικών στη μελαγχολική δεκαετία με την εγκατάλειψη της ελπίδας για επιβίωση.  Για όλους τους εμπλεκόμενους των οπιούχων, «δεν υπάρχει γιατί, πότε και πως», υπάρχει μόνο  «αργός θάνατος». Η ομάδα του κίτρινου σούρουπο έχοντας βιώσει ως το μεδούλι την ιδεολογία των ναρκωτικών, τώρα επιδιώκει να τραυματιστεί όσο περισσότερο γίνεται για να φτάσει μοιραία στο ξύλινο παλτό, όπως αναφέρει η Κατερίνα Γώγου, δηλαδή το φέρετρο. 

«Η ώρα του stuff» κρύβει δύο μυστικά: Την πρόβλεψη του Παύλου Σιδηρόπουλου για το τέλος του και τη μυστική συμμετοχή στα φωνητικά της Δήμητρας Γαλάνη, η οποία στα πρώτα της βήματα ηχογραφούσε στο διπλανό studio και την ζήτησε. 

Το τέλος και η μυστική κληρονομιά

Το μοιραίο τέλος του Παύλου Σιδηρόπουλου ήρθε στις 6 Δεκεμβρίου του 1990 από υπερβολική δόση ναρκωτικών, λίγο μετά το θάνατο της μητέρας του. Όπως για κάθε πρίγκιπα, έτσι και εδώ οι εκδοχές για το τέλος του πολλές. Εάν το τέλος του ήταν σε ένα δωμάτιο ή σε ένα παγκάκι, δεν μας αφορά. Η πολιτισμική κληρονομιά, που άφησε, είναι σημαντική ακόμα  και για τις ημέρες μας, που η ελληνική ροκ έχει πεθάνει.

Ένα χρόνο μετά το θάνατο του «Ασυμβίβαστού», φίλοι και συνεργάτες πραγματοποίησαν την τελευταία του επιθυμία, την κυκλοφορία ενός εναλλακτικού δίσκου, το πάντρεμα της ροκ και της ρεμπέτικης μουσικής. Ο δίσκος «Τα μπλουζ του Πρίγκιπα» είναι η πρώτη ηχογράφηση των τραγουδιών του χωρίς καμία επεξεργασία. Τιμητής της ιδέας πως το ρεμπέτικο είναι το πρώτο ροκ, θέλησε να «ενώσει την οικογένεια» μουσικά.  Το αποτέλεσμα πραγματικά εκπληκτικό, αποτέλεσε προπομπό των νέων μουσικών ρευμάτων έως τώρα.

Φωτογραφικό υλικό από την συλλογή του Μ. Νταλούκα