Εσύ τι θα ήθελες να μάθεις στο γεμάτο από χίλια μπαλόνια σχολείο της Candy Chang;

Αν είχες την ευκαιρία να πας ξανά σχολείο και να ζήσεις την εμπειρία μιας διαφορετικής σχολικής αίθουσας, χωρίς δασκάλους, μαθητές, θρανία και βιβλία, αλλά με χίλια μεγάλα κόκκινα μπαλόνια, μία σχολική έδρα και ένα σημειωματάριο πάνω της, τι θα ήθελες να μάθεις; Ίσως πώς να αγαπάς με όλη σου την καρδιά; Πώς να είσαι ο εαυτός σου; Πώς να μην αφήνεις κανέναν και τίποτα να σε εμποδίσει από το να καταφέρεις αυτό που λατρεύεις; Πώς να διαχειρίζεσαι το άγχος σου; Πώς να περνάς καλά χωρίς την ταμπλέτα σου; Πώς να μην φοβάσαι τα έντομα;

Ποτέ δεν είναι αργά να το ανακαλύψεις κι ας έχουν περάσει χρόνια ολόκληρα από τότε που κουβαλούσες την σχολική τσάντα στην πλάτη σου. Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι να περάσεις μια βόλτα από τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση και να αφήσεις την Candy Chang να σου παραδώσει ένα μάθημα ζωής στο «Σχολείο του Μέλλοντος».

Η διάσημη Αμερικανή εικαστικός, με καταγωγή από την Ταϊβάν και μόνιμη κατοικία της τη Νέα Ορλεάνη, έρχεται στη χώρα μας για να παρουσιάσει στη Στέγη, τόσο στον εκθεσιακό χώρο της όσο και εκτός του ιδρύματος, τρεις site-specific εγκαταστάσεις. Τρία έργα της, που ενθαρρύνουν τον κόσμο να έρθει σε αλληλεπιδράσει με το δημόσιο χώρο, σε επιμέλεια της Αφροδίτης Παναγιωτάκου και συντονισμό των Κωνσταντίνας Σουλιώτη και Ελισάβετ Πανταζή.

Η μία εκ των τριών εγκαταστάσεων εγκαινιάστηκε μόλις χθες, Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου και τιτλοφορείται «School of the Future». Πρόκειται για μια διαφορετική ερμηνεία της σχολικής αίθουσας, που διερευνά το ρόλο του σχολείου στη διαμόρφωση των αξιών μας. Δεν έχει δασκάλους, βιβλία και μαθητές. Οι επισκέπτες βρίσκονται σε ένα χώρο με μια σχολική έδρα στο βάθος, περικυκλωμένοι από χίλια μεγάλα κόκκινα μπαλόνια, που συμβολίζουν το παιχνίδι και την παιδική ηλικία. Καλούνται να σημειώσουν σε ένα σημειωματάριο πάνω στην έδρα το δικό τους μάθημα ζωής. Τι θα ήθελαν να έχουν μάθει στο σχολείο. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, γίνονται ταυτόχρονα δάσκαλοι και μαθητές: μπορούν να διδάξουν, αλλά και να διδαχτούν, συμμετέχοντας σε ένα μεγάλο σχολείο συλλογικής εμπειρίας, όπου την κοινή εγκυκλοπαίδεια γνώσεων διαμορφώνουν οι ατομικές τους εμπειρίες.

Στο χώρο της έκθεσης οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν βίντεο της Chang, όπου η ίδια μιλά για τη συνεργασία της με τη Στέγη και την αξία των δημοσίων χώρων στην κατανόηση της έννοιας της κοινότητας αλλά και της ίδιας της ζωής μας. (έως 6 Μαρτίου, Εκθεσιακός χώρος, Δευτέρα – Κυριακή 12:00-21:00, είσοδος ελεύθερη με δελτία εισόδου)

Λίγους μήνες μετά, τον προσεχή Μάιο θα παρουσιάσει εκτός Στέγης το «Before I die». Το ίσως πιο γνωστό της έργο παγκοσμίως, στο οποίο η τέχνη συναντά τον κοινωνικό διάλογο και την ανανέωση του αστικού χώρου. Η Chang ξεκίνησε αυτό το installation ως τοπικό πείραμα το 2011, σε ένα εγκαταλειμμένο σπίτι της γειτονιάς της, στη Νέα Ορλεάνη. Κατέλαβε κυριολεκτικά το κτίριο, βάφοντας τους εξωτερικούς τοίχους του στα χρώματα του σχολικού μαυροπίνακα, όπου με λευκά stencil γράμματα έγραψε πολλές φορές τη φράση «Πριν πεθάνω, θέλω να…». Οι περαστικοί καλούνταν να αποτελειώσουν τη φράση, γράφοντας με κιμωλία τις μελλοντικές επιθυμίες τους. Μέχρι σήμερα, περισσότεροι από χίλιοι τοίχοι «Πριν πεθάνω» έχουν δημιουργηθεί σε 70 και πλέον χώρες, ανάμεσά τους στο Καζακστάν, το Ιράκ, την Αϊτή, την Κίνα, την Ουκρανία, την Πορτογαλία, την Ιαπωνία, τη Δανία, την Αργεντινή και τη Νότια Αφρική.

Τον ίδιο μήνα θα εκθέσει στη Στέγη το επίσης δημοφιλές έργο της, «Confessions». Πρόκειται για ανώνυμες και μυστικές εξομολογήσεις που έχουν γραφτεί σε έναν ιδιωτικό θάλαμο, πάνω σε μικρά ξύλινα πλακίδια, και οι οποίες αναρτώνται στο δημόσιο χώρο, σε ένα πολύπτυχο εξομολογητήριο. Οι ατομικές εξομολογήσεις του καθενός δημιουργούν ένα ιδιότυπο installation –σαν τοίχο προσευχής– για να μας υπενθυμίσουν πως δεν είμαστε μόνοι.

«Μέσα από μια σειρά μεγάλης κλίμακας projects, που συνδυάζουν την εικαστική εγκατάσταση με τον ακτιβισμό, η Τσανγκ ενθαρρύνει τον κόσμο να έρθει σε διάδραση με το δημόσιο χώρο για να ακουστεί η φωνή του», είχε δηλώσει η γκουρού των αμερικανικών talk shows, Oprah Winfrey για την Candy Chang.

Έχοντας πειράξει ό,τι νοείται ως δημόσιος χώρος, από το Χονγκ Κονγκ έως το Λας Βέγκας και κουβαλώντας στο DNA της διαφορετικές κουλτούρες, η οξυδερκής εικαστικός επιχειρεί μέσα από τις δημιουργίες της να θολώσει τα όρια ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό, να δώσει την ευκαιρία στον κόσμο να συμμετάσχουν αυθόρμητα σε αυτές, να προβληματιστούν και, τελικά, να τις χρησιμοποιήσουν ως όχημα για την επανάκτηση του χώρου γύρω και εντός τους.