Tuiyo: Ο τοίχος είχε τη δική του Ιστορία
Ένας από τους πιο γνωστούς καλλιτέχνες graffiti, ο Tuiyo μας λέει για την περιπέτεια του να ζωγραφίζεις σε τοίχους.-Από την Έλενα Φάκου
Πρίν πολλά πολλά χρόνια ένας πιτσιρικάς με τη φωτογραφική μηχανή του πατέρα του γούσταρε να τραβάει φωτογραφίες τα graffiti που έβλεπε να κάνουν οι μεγάλοι. Ήταν μια εποχή που η τέχνη του δρόμου ήταν γνωστή και κατανοητή σε λίγους, αυτούς τους ωραίους τρελούς που έβαφαν άσχημους τοίχους μεταμορφώνοντας το γκρι και μουντό τσιμεντένιο τοπίο σε μια urban χρωματιστή gallery κυνηγημένοι και παρεξηγημένοι από την κοινωνία.
Ο πιτσιρικάς μεγάλωσε και έγινε ένας από τους γνωστότερους Writers, μάζεψε τις αναμνήσεις του, συγκέντρωσε τις φωτογραφίες του, συνέλεξε ιστορίες και συνεντεύξεις από τους καλλιτέχνες του δρόμου και τις έκανε βιβλίο. Μια πραγματικά τεράστια προσφορά σε μια τέχνη που είναι τόσο μα τόσο όμορφη και τόσο μα τόσο αχαρτογράφητη. Τουλάχιστον μέχρι τώρα που κυκλοφόρησε η Ιστορία της. Είναι ο Tuiyo. Και αυτή είναι η εξομολόγησή του για τη μεγάλη του αγάπη, το Graffiti:
-Αρχικά θα ήθελα να μου μιλήσεις για την ιδέα σου. Ένα παιδί που από μικρό απαθανάτιζε με την φωτογραφική του μηχανή τις φάσεις του δρόμου. Είχες καταλάβει τί έκανες;
-Από την ηλικία των 12 ετών που πήγαινα στο Γυμνάσιο ξεκίνησα να φωτογραφίζω graffitiμε τη φωτογραφική μηχανή του πατέρα μου γιατί μου άρεσαν πολύ. Περνούσα συνέχεια από το Θησείο, γιατί εκεί είχε πραγματοποιηθεί το 1998 ένα πολύ μεγάλο φεστιβάλ και όσοι το έζησαν συμφωνούν ότι δεν έχει ξαναγίνει κάτι τόσο μεγάλο και τόσο επιτυχημένο στην Ελλάδα.
Φωτογράφιζα τα πάντα. Δεν ξέρω ακριβώς το γιατί. Μου άρεσαν πολύ και ήθελα να κάνω μια συλλογή. Τελικά, μετά από τόσα χρόνια κατάλαβα ποιος ήταν ο σκοπός αυτής της παιδικής μου απασχόλησης. Η ιδέα του να γίνει ένα βιβλίο μου ήρθε το 2009 όταν θέλησα να δείξω τον τεράστιο όγκο υλικού που υπήρχε πριν το 2000 σε νεότερους writers αλλά και να θυμηθούν οι παλαιότεροι. Σήμερα νιώθω πολύ τυχερός που έχω πάνω από 30 000 φωτογραφίες οι οποίες ουσιαστικά αποτελούν την ιστορία του graffiti στην Ελλάδα.
-Αν και έβαφαν από πολύ παλαιότερα, η φάση εκτινάχθηκε στα 90s όπου οι FFC και οι TXC έκαναν το μεγάλο μπαμ. Σε τί φάση βρισκόσουν εσύ τότε;
-Το μεγάλο μπαμ του graffiti στη χώρα μας έγινε το 1995, τότε ήταν που διοργανώθηκαν και τα πρώτα meetings γκραφιτάδων σε ομαδικά βαψίματα όπως στον Ιππόδρομο, Τζιτζιφιές αλλά και στη Θεσσαλονίκη. Έτσι οι γκραφιτάδες γνωρίστηκαν, αντάλλαζαν φωτογραφίες, εξέλιξαν το στυλ τους.
Οι ΤΧC μιλούσαν για graffiti μέσα από τα τραγούδια τους. Ο Αρτέμης δήλωνε 50%-50% rap και graffiti και με τα videoclip τους απλώθηκε παντού τόσο η φήμη του graffiti όσο και του hiphop. O επόμενος τόμος της ιστορίας θα είναι το 1995 μόνο του, καθώς είναι 200 σελίδες υλικό. Εγώ το 1995 ήμουν πολύ μικρός και δεν καταλάβαινα ακριβώς τι έβλεπα, όμως μου άρεσε. Έτσι από το 1997 και μετά, άρχισα να κάνω συλλογή με graffiti και να αρχίζω να ψάχνω, να ρωτάω και να γράφω στο θρανίο μου και στους δρόμους.
-Mε ποιά Crew ξεκίνησες εσύ να βάφεις, ποιός ήταν το μέντοράς σου , πού σύχναζες και πόσο δύσκολα έβρισκες τα πρώτα σου spray;
-Μετά από την καθοδήγηση του καλού μου φίλου με τον οποίο είμαστε κολλητοί μέχρι σήμερα του Δημήτρη ( τότε υπέγραφε ως Skerbi και έκανε από τα πρώτα graffiti στην Καλλιθέα) , το 1999 έκανα τα πρώτα μου ολοκληρωμένα graffiti.
Aυτός ήταν που με έβαλε στη φάση , με συμβούλευε και μου έδειχνε τι και πως. Μαζί με τον αδερφό του το Βαγγέλη και έναν συμμαθητή μας στο Γυμνάσιο το Φίλιππο, ξεκινήσαμε να κάνουμε διάφορες απόπειρες και πήραμε την πρώτη άδεια από το σχολείο μας (8ο Γυμνάσιο Καλλιθέας) να κάνουμε graffiti. Bάψαμε όλο το σχολείο, νιώθαμε ευτυχισμένοι ! Ήδη ένιωθα το μικρόβιο να έχει μπει μέσα μου και ήταν κάτι που ήξερα ότι θα έχει μεγάλη συνέχεια.
Τα δυο πρώτα χρόνια έβαφα ασταμάτητα με spray που ήταν για βαφές αυτοκινήτων. Αργότερα βγήκαν τα Kosmosgraffiti που ήταν κάπως καλύτερα από τα υπόλοιπα. Τα Sparvar που ανακαλύψαμε ήταν πολύ καλύτερα και τα Montana, ήταν τα καλύτερα απ όλα εκείνη την εποχή. Σήμερα έχουν βγει τα πάντα και εξελίσσονται συνέχεια. Τα πρώτα μου spray τα αγόρασα από ένα χρωματοπωλείο. Ακόμα θυμάμαι το Skerbi να μου λέει : “ Θα πάρεις τα Kosmos, αλλά θα πάρεις αυτά που γράφουν Kosmosgraffiti !”
-Η φάση με την αστυνομία; Πόσο σας κυνηγούσαν, πως προσέχατε, υπήρχαν κάποιοι που σας κάρφωναν;
H φάση με την αστυνομία ήταν πολύ πιο ζόρικη απ ότι σήμερα. Δεν ήταν ακόμη διαδεδομένο το graffiti ως τέχνη του δρόμου που είναι σήμερα. Ήταν που θα πέσεις και πως θα το εξηγήσεις και ήταν στο χέρι του εκάστοτε αστυνομικού αν θα σε πήγαινε μέσα ή αν θα σε έδιωχνε.
Οι γείτονες ακόμα κοίταζαν με καχυποψία τα graffiti καθώς δεν καταλάβαιναν ακριβώς τι κάναμε και τι έβλεπαν. Δεν είναι όπως σήμερα που όλοι γνωρίζουν τι είναι το graffiti και το ξεχωρίζουν από άλλα συνθήματα. Τότε όποιος έκανε κάτι με spray 99 % ήταν ένας αλήτης που μάλλον λέρωνε ή στην καλύτερη περίπτωση έκανε κάτι εντελώς ακαταλαβίστικο. Έτσι το έβλεπε η γειτονιά.
Με πολύ κόπο και ιδρώτα πήραμε τις πρώτες μας άδειες από το σχολείο και γίναμε φίλοι με κάποιους γείτονες που γουστάρανε και σιγά σιγά εξελίχθηκε αυτή η σχέση στο βαθμό που να μας λένε « άντε πότε θα ξαναέρθετε να κάνετε graffiti; Σα να έχουν χαλάσει τα παλιά και πρέπει να κάνετε καινούργια!»
-Ποιά είναι τα αγαπημένα σου σχέδια; Έχεις ή είχες παλαιότερα κάποιον προσανατολισμό σε ότι έβαφες; Πότε απέκτησες τη δική σου ταγκιά και πώς αυτή προέκυψε;
Μου άρεσαν πάντα τα στρογγυλά ογκώδη χρωματιστά γράμματα που περιείχαν και μια φατσούλα…αυτά που τα λέμε ζαχαρωτά ή καραμέλες. Τέτοια έκαναν οι FSB που αργότερα έγιναν Heroes και είναι από τα αγαπημένα μου crew ακόμα και σήμερα.
Προσπαθούσα να βάφω κάθε τι δημόσιο και άχρωμο καθώς και να βάφω τις διαδρομές που περνούσα με το λεωφορείο…πχ στη διαδρομή από το σπίτι μου για το σπίτι της γιαγιάς μου, τη διαδρομή από το σπίτι στο σχολείο κλπ…
Το 2001 κατέληξα στο Tuiyo. Ήθελα να ξεκινάει από T να τελειώνει σε Ο και να έχει 5 γράμματα. Στη μέση να έχει το πιο απλό γράμμα που είναι το I. Το U κόλλησε μετά το Τ. Kαι έλειπε ένα γράμμα πριν το τέλος που θα ήθελα να είναι κάπως παράξενο. Κάπως έτσι γεννήθηκε το Tuiyo.
Aργότερα έμαθα ότι σημαίνει εσύ κι εγώ στα Ισπανικά και μου άρεσε ακόμα περισσότερο. Αν και γράφεται αλλιώς προφέρεται το ίδιο. Από τότε έχω κρατήσει αυτό το tag.
-Ποιός ο ρόλος των γυναικών σε όλη αυτή την πορεία που έχεις δει εσύ στο graffiti; Υπήρχαν γυναίκες street artists; Αν ναι ποιες ;
-Aπό πολύ παλιά υπήρχαν γυναίκες στο χώρο του graffiti αλλά ήταν ελάχιστες.
Η Elia από τους NBW η οποία έβαφε από τα μέσα των 90sκαι η Zelda που έκανε από legal μέχρι και παράνομα την ίδια εποχή. Αργότερα η Norjin, η Morfi στη Θεσσαλονίκη, η Des, η Εstel. Mετά το 2000, ακόμα περισσότερες γυναίκες μπαίνουν στο χώρο. Ξεχωρίζουν η Tsoup και η Dart στα μέσα των 00s και σήμερα υπάρχουν ακόμη περισσότερες. Η Tsoup είναι ακόμη ενεργή και ίσως η πιο active γυναίκα στην Ελλάδα. Επίσης η Nikoue, η Mayra, η Εt, η Gravy, η Funky,η Peis, η Diti, η Fostin, η Ant και άλλες πολλές.
Το spray είναι πιο βαρύ αντικείμενο από ότι είναι ένα πινέλο και ο δρόμος είναι κάτι πιο επικίνδυνο από μια gallery, δικαιολογημένα λοιπόν ο χώρος να είναι ανδροκρατούμενος στην πλειοψηφία του χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δε μπορεί μια γυναίκα να ξεκινήσει να κάνει graffiti και να τα καταφέρει εξίσου καλά. Aυτό το έχουν αποδείξει όλες οι παραπάνω και άλλες που ίσως να μη γνωρίζω.
-Ο Βanksy εχει γίνει παγκοσμίως γνωστός με τα πολιτικά νοήματα που περνάει μέσα απο τα Γκραφιτι του. Ποιά η γνώμη σου για κείνον; Eσύ ποιόν καλλιτέχνη προτιμάς και ποιανού την τέχνη θαυμάζεις ή έστω εκτιμάς ιδιαίτερα;
-O Bansky έγινε γνωστός σε όλο τον κόσμο και έκανε κυρίως graffiti που ήταν κατανοητά σε όλο τον κόσμο. Έκανε πολύ ακριβά concept και η είσοδος του στις gallery με παράνομο τρόπο και η τοποθέτηση των έργων του σε αυτές τον έκανε θρύλο για την τότε εποχή. Νομίζω ότι ήταν αυτός ήταν που έκανε γνωστή τη streetart και από τότε επηρέασε πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να βγουν και να κολλήσουν αφίσες, να κάνουν stencils και να ασχολούνται γενικότερα με την τέχνη του δρόμου. Επηρέασε πάρα πολύ κόσμο και τον θεωρώ κορυφαίο σε αυτό που έκανε.
Εγώ θαυμάζω το κάθε τι συνήθως σαν πράξη και όχι σαν αποτέλεσμα. Θέλω να διακρίνω συναισθήματα σε ότι βλέπω και αυτό είναι τελείως υποκειμενικό και προσωπικό. Από Έλληνες θαυμάζω πολύ του Αλέξανδρου Βασμουλάκη και τον Στέλιου Φαϊτάκη που είναι ζωγράφοι αλλά ξεκίνησαν από το graffiti και σχεδόν το τερμάτισαν.
Οι Heroes πάντα με ενέπνεαν και πάντα κρυφοκοίταζα τις ιδέες τους και κάποιες από αυτές τις κολλούσα κι εγώ στα δικά μου κομμάτια καθώς τα αγαπημένα μου είναι τα απλά γράμματα με έξυπνες ιδέες δεμένα μεταξύ τους που στο τέλος έμοιαζαν με ζαχαρωτά και λιωμένα παγωτά. Γενικώς πάντως θαυμάζω την κάθε προσπάθεια για έκφραση για τέχνη, για αποτέλεσμα κι όλο αυτό μου το βγάζουν λίγοι μεν αλλά σε μεγάλο βαθμό δε.
-Aν γυρνούσες πίσω το χρόνο ποια στιγμή θα ήθελες να ξαναζήσεις όσον αφορά την τέχνη του δρόμου και ποιά είναι η χειρότερη ανάμνηση ;
-Θα ήθελα να είχα προλάβει ενεργός το 1995 αλλά δεν πειράζει. Από αυτά που έζησα θα ήθελα να γυρνούσα πίσω στο 2002. Ήταν η χρονιά που έβαφα συνέχεια και ανέμελα. Δεν είχα ούτε ίντερνετ, ούτε κινητό τηλέφωνο, πήγαινα σχολείο, έπαιζα ποδόσφαιρο, άκουγα ραδιόφωνο και μέρα παρά μέρα έκανα graffiti. Ήμασταν 16 χρονών.
Οι καλύτερες στιγμές ήταν αυτές με το Crew. Ακραίες πάντα και σε χαρές και σε λύπες. Ευτυχώς οι χαρές είναι άπειρες και οι λύπες ελάχιστες. Οι καλύτερες αναμνήσεις είναι αυτές που βάφαμε και μετά πηγαίναμε και τα πίναμε για να γιορτάσουμε τη χαρά μας…και μετά χαιρόμασταν ακόμα πιο πολύ κι έπρεπε να το ξαναγιορτάσουμε πηγαίνοντας για βάψιμο πλημμυρισμένοι από χαρά. Κι όλα αυτά το ίδιο βράδυ.
Ακόμα κάνουμε τέτοιες βραδιές οπότε δε μπορώ να πω ότι θα ήθελα να γυρίσω πίσω στο χρόνο καθώς έτσι είναι το παρόν μου. Η μέρα που έχω τη χειρότερη ανάμνηση είναι εκείνη που χάσαμε ένα φίλο μας, το Μάκη. Έγραφε σαν toner και μας λείπει πολύ.
-Tι θα συμβούλευες τα νέα παιδιά που ασχολούνται ή θέλουν να ασχοληθούν με την τέχνη του γκραφιτι;
-Θα τα συμβούλευα να πειραματιστούν, να δοκιμάσουν πράγματα, να μάθουν και να μελετήσουν την ιστορία του graffiti στην Ελλάδα, να έχουν σεβασμό σε ότι κάνουν και στους υπόλοιπους που το κάνουν, να προσέχουν, να φοράνε μάσκες και γάντια και να μη εγκαταλείπουν…
-Δώσε μου όλες τις πληροφορίες που αφορούν στο βιβλίο: Που μπορεί να το βρει κανείς, τιμή, εκδόσεις κλπ.
Η Ιστορία του Graffiti στην Ελλάδα
“Η Ιστορία του Γκραφίτι στην Ελλάδα”. 160 σελίδες. 1984-1994. Η αρχή.
Πρώτος Τόμος, 160 έγχρωμες σελίδες.
Καλύπτει την αρχή του graffiti στην Ελλάδα, έχει κείμενα , συνεντεύξεις από τους συμμετέχοντες και είναι στα ελληνικά και στα αγγλικά. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Futura. Όποιος επιθυμεί να το βρει μπορεί να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή τιμή στο Fat Cat Spray Store στο Μοναστηράκι καθώς και να το παραγγείλει σε οποιοδήποτε βιβλιοπωλείο.
Η σελίδα μας στο Facebook:
