Βιβλία της πάνας, βιβλία μιας χρήσης: PR πακέτα που προμηνύουν εκδοτική κρίση
Ερώτηση: έχετε κάποια αληθινή σχέση με το βιβλίο και την έννοιά του; Τόσο πολύ έχει χαθεί η μπάλα μεταξύ εμπορίου και πολιτισμού, συρμού και αποβάθρας;
Ανοίγω τα μάτια μου Παρασκευή πρωί, ανοίγω το παράθυρο (δεν βρέχει), ανοίγω κινητό, μπαίνω ίνσταγκραμ, βλέπω ένα βιβλίο σε πάνα. Ονειρεύομαι, ίσως φταίει και το φεγγάρι που είδα στον μετα-πανσεληνιακό πρωινό ουρανό, μπορεί να μην υπήρξε ποτέ. Τρίβω τα μάτια μου και το ξανακοιτάω: ένα στόρι μιας δημοσιογράφου που γράφει «ρε παιδιά, εκεί στον πολύ-προχώ-εκδοτικό, πόσο μπροστά είστε; Έχετε πάει το marketing σε άλλο» (άλλο τι; επίπεδο; παρτέρι; μπουζούκι; Κανείς δεν ξέρει). Το βιβλίο ανήκει στην κατηγορία self-help (και όχι σε αυτήν των βρεφικών), και έχει στον τίτλο του τη λέξη «γονιός», με συγγραφέα έναν από τους άπειρους ψυχολόγους του ίνσταγκραμ που δηλώνει πως έχει και ντοκτορά (από ιδιωτικό εξ αποστάσεως πανεπιστήμιο της Ισπανίας, έχοντας πιο πριν εντρυφήσει στην επιστήμη της ψυχολογίας μέσα από το Αμερικανικό Κολλέγιο της Ελλάδος). Ο εκδοτικός τον επέλεξε αυστηρά με το κριτήριο των ακολούθων (έχει γύρω στους 85.000), και τώρα εκδίδει τα επιστημονικά βιβλία του ινφλουένσερ ψυχολόγου. Ακούγεται μια πολύ έμπιστη πορεία.
Πες πως εκεί έξω κυκλοφορούν άπειρα βιβλία αμφιβόλου ποιότητας. Πως είναι στο κριτήριο του εκάστοτε αναγνώστη να διαλέξει αυτό που ορίζει ως ποιοτικό, ως ωφέλιμο για τη ζωή και τον ελεύθερο χρόνο του. Για τη βελτίωση της ζωής του ή της εικόνας του στα social (μετράει άπειρα και αυτό, όταν έχεις ενεργό bookstagram / booktok λογαριασμό). Πες πως κάθε βιβλίο που διαβάζει κανείς, για καλό είναι, καλύτερα από το να μην διαβάζεις. Το να είσαι εκδοτικός οίκος όμως, και να έχεις την επίγνωση του τι εκδίδεις, και να το προωθείς αναλόγως και τοιουτοτρόπως και να θέλεις να πληρωθείς για αυτό από αναγνώστες, φτάνει «σε άλλο» επίπεδο ανηθικότητας, πέραν του μάρκετινγκ.
Έχω φτιάξει με τα χέρια μου άπειρα κουτιά εκδοτικών για ινφλουένσερς, κανονικούς και wanna-be, με κορδελίτσες και πομ πομ, με χρυσόσκονες και αλυσιδίτσες από το Temu (τι νομίζετε, ότι καταξοδεύονται οι εκδοτικοί για τα κουτιά σας; Δωρεάν προϊόν λαμβάνετε, κάπως πρέπει να βγει το κοστολόγιο). Η λογική είναι η εξής: θέλω να πουλήσω βιβλίο με δράκους; Στο πακέτο για ινφλουένσερς τοποθετώ μια αλυσίδα με δράκους, κανένα φωτάκι για διάβασμα, και κεράκι για ατμόσφαιρα. Άρτιο. Υπάρχουν ακόμη οι εκδοτικοί που πορεύονται ανυποψίαστοι για τον χώρο των σόσιαλ μίντια (βλέπε Πόλις, Κίχλη κλπ). Υπάρχουν και εκείνοι που έχουν ολόκληρα τμήματα αφιερωμένα στο ψηφιακό μάρκετινγκ, τα σόσιαλ μίντια και τους ινφλουένσερς. Αυτό δείχνει κατ’ επέκταση και την κατεύθυνση του εκδοτικού τμήματος πλέον.
Τα αιτήματα για έκδοση βιβλίων από τους αναγνώστες κατατίθενται σχεδόν αποκλειστικά μέσω σόσιαλ μίντια. Πάνε οι εποχές που η Κατακουζίνα ζητούσε Σάκη Ρουβά δια τηλεφώνου: ο RhysandmyLove95 και Yarrosbaby04 ζητούν κάτω από δημοσιεύσεις του εκδοτικού (ή στα dms του). Τα σόσιαλ μίντια αναδεικνύουν τάσεις, και σχεδόν πάντα, το επόμενο μπεστ σέλερ.
Και πολύ σοφά απευθύνονται οι υποψιασμένοι εκδοτικοί σε ινφλουένσερς, με συγκεκριμένα βιβλία, προς συγκεκριμένους ανθρώπους με συγκεκριμένο (μεγάλο) κοινό. Γιατί έτσι, βιβλία με δυνατότητες, μπορούν να έχουν την απήχηση που τους αρμόζει, μπορούν να φωλιάσουν στις αρχικές σελίδες μας, μέσα από τις σελίδες ατόμων που εμπιστευτήκαμε για τον χ, ψ λόγο να «ακολουθήσουμε».
Δεν γίνεται να είσαι σίγουρος για την άριστη ποιότητα του βιβλίου σου όμως και να το βάζεις μέσα σε μια πάνα. Αυτό, είτε ως αυτο-ειρωνικό μπορείς να το λάβεις, είτε ως εννοιολογικό φροϋδικό ολίσθημα. Γιατί αποκλείεται – ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ να μην έκανε κανείς εκεί μέσα, στον αυτοπροσδιοριζόμενο ως εκδοτικό, τον συσχετισμό του βιβλίου με περιττώματα. Αποκλείεται να είσαι υπεύθυνος μάρκετινγκ και να θεώρησες ότι ένα τέτοιο πακέτο δημιουργεί την εικόνα της ποιότητας και της εμπιστοσύνης για ένα βιβλίο «προσωπικής ανάπτυξης». Ξέρεις. Ξέρεις πολύ καλά περί τίνος πρόκειται και για αυτό το ρίχνεις έτσι, του δίνεις αυτό που αξίζει, δεν αντιλέγω. Και μπράβο για το θάρρος.
Αλλά στην πολύ ισχνή περίπτωση του να μην έγινε ειρωνικά όλο αυτό, συγγνώμη. Ερώτηση: έχετε κάποια αληθινή σχέση με το βιβλίο και την έννοιά του; Τόσο πολύ έχει χαθεί η μπάλα μεταξύ εμπορίου και πολιτισμού, συρμού και αποβάθρας; Και στο κάτω κάτω, ντροπή υπάρχει, (Ολίβια);
Αν υπήρχε, θα απορρίφθηκε με την πάνα, υποθέτω.
