Γωγώ Μαστροκώστα: Τα πρώτα γενέθλια που δεν θα γιορτάσει
Η 26η Αυγούστου επιστρέφει φέτος διαφορετική. Είναι η πρώτη φορά που η ημερομηνία της γέννησης της Γωγώς Μαστροκώστα έρχεται χωρίς εκείνη. Χωρίς κεράκια, χωρίς ευχές, χωρίς ένα ακόμη «χρόνια πολλά».
Περιεχόμενα
Μένει μόνο η μνήμη μιας γυναίκας που γνώρισε πολύ νωρίς πόσο εύθραυστη είναι η ζωή και, ίσως γι’ αυτό, πάλεψε τόσο πολύ για να την κρατήσει. Μια ιστορία για τον φόβο, τη μητρότητα, τον χρόνο και εκείνη την αθόρυβη δύναμη που δεν φαίνεται στις φωτογραφίες.
Υπάρχουν ημερομηνίες που δεν ξέρουν ότι οι άνθρωποι φεύγουν.
Έρχονται ξανά και ξανά, με την ίδια ακρίβεια, σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Το ημερολόγιο γυρίζει στην ίδια σελίδα, ο μήνας φτάνει στην ίδια μέρα, μόνο που κάποτε λείπει εκείνος που περίμενε να τη γιορτάσει.
Η 26η Αυγούστου ήταν η ημέρα της Γωγώς Μαστροκώστα.
Φέτος ήρθε χωρίς εκείνη.
Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο σκληρά παιχνίδια του χρόνου: οι ημερομηνίες μένουν, ενώ οι άνθρωποι όχι.
Κάποτε αυτή η ημέρα θα άρχιζε με ένα τηλέφωνο. Μετά ένα δεύτερο. Μηνύματα, λουλούδια, φίλους, μια τούρτα, ένα «να τα εκατοστήσεις» ειπωμένο σχεδόν μηχανικά, όπως λέμε τις ευχές όταν πιστεύουμε ακόμη πως τα χρόνια είναι ανεξάντλητα.
Σήμερα δεν υπάρχουν χρόνια για να προστεθούν.
Υπάρχουν μόνο εκείνα που έζησε.
Και ίσως αυτός να είναι ο λόγος που η σημερινή ημέρα δεν πρέπει να γίνει μια ιστορία για τον θάνατο της Γωγώς Μαστροκώστα.
Πρέπει να γίνει μια ιστορία για το πόσο πολύ θέλησε να ζήσει.
Πριν η ζωή αποκτήσει ένα «πριν» και ένα «μετά»
Υπήρξε μια εποχή που η Γωγώ Μαστροκώστα έμοιαζε να ανήκει στους ανθρώπους που η ζωή είχε αποφασίσει να ευνοήσει.
Ήταν νέα, όμορφη, αθλητική, αναγνωρίσιμη. Η τηλεόραση την αγάπησε και ο φωτογραφικός φακός ακόμη περισσότερο. Στη δεκαετία του ’90, όταν η ιδιωτική τηλεόραση κατασκεύαζε τα καινούργια της είδωλα, εκείνη έγινε γρήγορα ένα από τα πρόσωπα μιας ολόκληρης εποχής.
Υπήρχε πάντα γύρω της μια αίσθηση καλοκαιριού.
Ένα χαμόγελο, ένα δυνατό σώμα, μια γυναίκα που έμοιαζε γεμάτη ζωή.
Κι όμως, οι φωτογραφίες έχουν ένα μεγάλο ελάττωμα.
Δεν γνωρίζουν το μέλλον.
Κοιτάζεις μια παλιά φωτογραφία και βλέπεις έναν άνθρωπο να χαμογελά, ενώ εσύ γνωρίζεις όσα εκείνος εκείνη τη στιγμή αγνοούσε.
Γνωρίζεις ποιο τηλεφώνημα θα έρθει.
Ποια πόρτα νοσοκομείου θα χρειαστεί να περάσει.
Ποια λέξη θα ακούσει.
Και πόσο διαφορετικά θα κοιτάξει ύστερα τη ζωή.
Για τη Γωγώ Μαστροκώστα αυτή η λέξη ήταν «καρκίνος».
Διαβάστε επίσης
Ένα παιδί στην αγκαλιά και ένας φόβος που δεν χωρούσε πουθενά
Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού ήρθε σε μια στιγμή που η ζωή θα έπρεπε κανονικά να της μιλά μόνο για αρχές.
Είχε γίνει μητέρα.
Και υπάρχει κάτι σχεδόν αβάσταχτο στην εικόνα μιας γυναίκας που κρατά ένα μωρό στην αγκαλιά της και, την ίδια περίοδο, αναγκάζεται να αναμετρηθεί με την πιθανότητα της απώλειας.
Μέχρι να αποκτήσεις παιδί, ο χρόνος σου ανήκει.
Μετά τη μητρότητα, όχι πια.
Το αύριο δεν είναι απλώς δικό σου. Είναι τα πρώτα βήματα κάποιου άλλου. Η πρώτη σχολική τσάντα. Μια γιορτή. Ένα καλοκαίρι. Ένα χτυπημένο γόνατο. Ένα βράδυ που το παιδί σου θα γυρίσει αργά και θα περιμένεις να ακούσεις το κλειδί στην πόρτα.
Είναι όλες εκείνες οι ασήμαντες στιγμές που πριν δεν ήξερες ότι θα γίνουν τα σημαντικότερα πράγματα στον κόσμο.
Κι όταν έρχεται μια σοβαρή διάγνωση, δεν φοβάσαι μόνο ότι μπορεί να χάσεις τη ζωή.
Φοβάσαι ότι μπορεί να χάσεις τη συνέχεια.
Να μην είσαι εκεί.
Ίσως εκεί να γεννήθηκε και η μεγαλύτερη δύναμή της.
Όχι επειδή ξαφνικά έπαψε να φοβάται.
Αλλά επειδή απέκτησε έναν λόγο να θέλει ακόμη περισσότερο να μείνει.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η γενναιότητα δεν κάνει θόρυβο
Έχουμε μια περίεργη εικόνα για τους δυνατούς ανθρώπους.
Τους φανταζόμαστε ακλόνητους. Να μην κλαίνε, να μη φοβούνται, να μη ρωτούν ποτέ «γιατί;».
Δεν είναι έτσι.
Η πραγματική δύναμη είναι πολύ λιγότερο θεαματική.
Μπορεί να είναι ένα πρωινό που σηκώνεσαι από το κρεβάτι ενώ δεν θέλεις.
Ένας διάδρομος νοσοκομείου.
Ένα αποτέλεσμα που περιμένεις με τα χέρια παγωμένα.
Μια θεραπεία.
Μια νύχτα που φοβάσαι και δεν το λες σε κανέναν.
Και μετά, την επόμενη ημέρα, φτιάχνεις πρωινό στο παιδί σου.
Αυτή είναι η πλευρά μιας ασθένειας που δεν φωτογραφίζεται.
Δεν χωρά σε εξώφυλλα.
Δεν έχει χειροκρότημα.
Υπάρχει μόνο ένας άνθρωπος που προσπαθεί να κερδίσει άλλη μία συνηθισμένη ημέρα.
Και κάποιες φορές η μεγαλύτερη νίκη είναι ακριβώς αυτή: μια συνηθισμένη ημέρα.
Τα χρόνια που έγιναν δώρο
Μετά από μια σοβαρή ασθένεια ο χρόνος δεν είναι ποτέ ξανά ο ίδιος.
Οι υπόλοιποι λέμε «πέρασε άλλος ένας χρόνος».
Εκείνος που κάποτε φοβήθηκε ότι μπορεί να μην τον έχει, λέει μέσα του κάτι διαφορετικό:
«Μου δόθηκε άλλος ένας χρόνος».
Ίσως γι’ αυτό τα γενέθλια της Γωγώς Μαστροκώστα να είχαν, χωρίς να το γνωρίζουμε εμείς, μια διαφορετική σημασία.
Κάθε κερί δεν μετρούσε απλώς ηλικία.
Μετρούσε χρόνο.
Χρόνο με την κόρη της.
Χρόνο με τον άνθρωπό της.
Χρόνο με φίλους.
Άλλα Χριστούγεννα. Άλλο ένα καλοκαίρι. Άλλη μια θάλασσα.
Μια καθημερινότητα που για τους περισσότερους είναι δεδομένη, αλλά για εκείνον που έχει κοιτάξει κάποτε τον φόβο κατάματα γίνεται πολυτέλεια.
Και η Γωγώ κέρδισε πολλά τέτοια χρόνια.
Είδε το μωρό της να μεγαλώνει.
Είδε το παιδί να γίνεται κορίτσι.
Έζησε όλα εκείνα τα μικρά «μετά» που κάποτε ίσως φοβήθηκε ότι δεν θα προλάβει.
Δεν γνωρίζουμε τι σκεφτόταν κάθε φορά που κοιτούσε την κόρη της. Ούτε έχουμε δικαίωμα να το επινοήσουμε.
Διαβάστε επίσης
Μπορούμε όμως να καταλάβουμε κάτι απλό:
ότι ο χρόνος δίπλα στους ανθρώπους που αγαπάμε είναι ίσως η μοναδική περιουσία που έχει πραγματική αξία.
Πίσω από το χαμόγελο
Για χρόνια η δημόσια εικόνα της παρέμενε φωτεινή.
Και αυτό έχει κάτι σχεδόν συμβολικό σήμερα.
Γιατί μεγαλώνοντας μαθαίνουμε πως το χαμόγελο ενός ανθρώπου δεν αποτελεί απόδειξη μιας εύκολης ζωής.
Μερικές φορές είναι ακριβώς το αντίθετο.
Οι άνθρωποι χαμογελούν ενώ φοβούνται.
Ντύνονται όμορφα ενώ έχουν δύσκολες εξετάσεις μπροστά τους.
Πηγαίνουν σε ένα οικογενειακό τραπέζι έχοντας περάσει τη νύχτα άυπνοι.
Κάνουν σχέδια ενώ γνωρίζουν καλύτερα από όλους ότι τα σχέδια δεν είναι συμβόλαια με τη ζωή.
Ίσως γι’ αυτό, κοιτάζοντας σήμερα τις παλιές φωτογραφίες της, βλέπουμε κάτι διαφορετικό από αυτό που βλέπαμε τότε.
Δεν βλέπουμε μόνο μια όμορφη γυναίκα.
Βλέπουμε τον χρόνο που πέρασε.
Και γνωρίζουμε πλέον πόσο πολύτιμος ήταν.
Η σιωπή των τελευταίων χρόνων
Όσο περνούσαν τα χρόνια, η Γωγώ Μαστροκώστα απομακρυνόταν περισσότερο από τη δημόσια έκθεση.
Ίσως κάποια στιγμή στη ζωή να συμβαίνει αυτό.
Όταν έχεις ζήσει αρκετά, αρχίζεις να ξεχωρίζεις εκείνα που αξίζει να δείχνεις από εκείνα που αξίζει να προστατεύεις.
Δεν χρειάζεται κάθε δύσκολη στιγμή να γίνεται δημόσια εξομολόγηση.
Ούτε κάθε μάχη να έχει θεατές.
Υπάρχουν πόνοι που χρειάζονται σιωπή.
Ένα σπίτι.
Μερικούς ανθρώπους.
Ένα χέρι που κρατά το δικό σου.
Και μια πόρτα κλειστή απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο.
Ίσως τελικά η αξιοπρέπεια να είναι και αυτό: να γνωρίζεις πότε δεν χρειάζεται να εξηγήσεις τίποτα.
Μέχρι που ο χρόνος σταμάτησε
Για πολλά χρόνια η ζωή συνέχισε να της χαρίζει «μετά».
Μετά τη διάγνωση.
Μετά τον φόβο.
Μετά τις θεραπείες.
Μετά τις δύσκολες ημέρες.
Υπήρχε πάντα ένα επόμενο πρωί.
Μέχρι που δεν υπήρξε.
Τον περασμένο Μάιο η Γωγώ Μαστροκώστα έφυγε από τη ζωή.
Και μαζί της σταμάτησε ένας προσωπικός χρόνος που για όλους εμάς τους υπόλοιπους συνέχισε κανονικά.
Αυτό είναι ίσως το πιο παράλογο στοιχείο του θανάτου.
Κάποιος φεύγει και την επόμενη ημέρα ξημερώνει.
Τα αυτοκίνητα περνούν στους δρόμους.
Οι άνθρωποι πηγαίνουν στη δουλειά.
Τα παιδιά γελούν.
Ο ήλιος δύει στην ίδια θάλασσα.
Ο κόσμος δεν γνωρίζει ότι για κάποιους ανθρώπους όλα έχουν αλλάξει.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η 26η Αυγούστου χωρίς εκείνη
Και τώρα ήρθε η πρώτη 26η Αυγούστου.
Χωρίς εκείνη.
Ίσως σε κάποιο κινητό να υπάρχει ακόμη η υπενθύμιση των γενεθλίων της.
Ίσως κάποιος φίλος να κοίταξε σήμερα την ημερομηνία και, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, να σκέφτηκε ότι πρέπει να τηλεφωνήσει.
Η μνήμη κάνει τέτοια λάθη.
Ξεχνά για μια στιγμή τον θάνατο.
Και ύστερα θυμάται.
Σήμερα δεν θα σβήσει κεράκια.
Δεν θα ανοίξει δώρα.
Δεν θα ακούσει «χρόνια πολλά».
Αλλά ίσως τα γενέθλια των ανθρώπων που έχουν φύγει να μην παύουν ποτέ πραγματικά να υπάρχουν.
Απλώς αλλάζουν ιδιοκτήτη.
Δεν ανήκουν πια σε εκείνους.
Ανήκουν σε όσους τους θυμούνται.
Γίνονται ημέρες όπου ανοίγεις ένα παλιό άλμπουμ. Βρίσκεις μια φωτογραφία. Θυμάσαι μια φωνή. Ένα γέλιο. Μια φράση. Ένα καλοκαίρι που κάποτε έμοιαζε ατελείωτο.
Και τότε καταλαβαίνεις ότι η ζωή ενός ανθρώπου δεν μετριέται τελικά από την τελευταία ημέρα του.
Μετριέται από όλες τις προηγούμενες.
Διαβάστε επίσης
Δεν μετράμε πια τα χρόνια
Σήμερα η Γωγώ Μαστροκώστα δεν μεγαλώνει κατά έναν χρόνο.
Για πρώτη φορά, η ηλικία σταμάτησε.
Όμως ίσως σήμερα να μπορούμε να μετρήσουμε κάτι άλλο.
Όχι πόσα χρόνια έζησε.
Αλλά πόσο πολύ προσπάθησε να τα ζήσει.
Και αυτό είναι μια εντελώς διαφορετική αριθμητική.
Μετριέται σε αγκαλιές.
Σε ανθρώπους.
Σε δεύτερες ευκαιρίες.
Σε πρωινά που κάποτε δεν ήξερες αν θα έρθουν.
Σε γενέθλια που πρόλαβες να γιορτάσεις.
Σε ένα παιδί που μεγάλωσε μπροστά στα μάτια σου.
Σε όλες εκείνες τις φορές που φοβήθηκες και παρ’ όλα αυτά είπες «αύριο».
Ίσως αυτή να είναι η κληρονομιά της δικής της ιστορίας.
Όχι ότι νίκησε τον φόβο.
Αλλά ότι δεν του παρέδωσε τη ζωή της.
Σήμερα, λοιπόν, δεν χρειάζεται να θυμόμαστε μόνο τη Γωγώ Μαστροκώστα της τηλεόρασης. Τη νέα γυναίκα των εξωφύλλων, το δυνατό σώμα, το μεγάλο χαμόγελο.
Ας θυμηθούμε τη γυναίκα που υπήρξε όταν έκλειναν οι κάμερες.
Τη μητέρα.
Τη σύντροφο.
Τον άνθρωπο που κάποτε έμαθε ότι το αύριο δεν είναι υπόσχεση και παρ’ όλα αυτά συνέχισε να κάνει σχέδια γι’ αυτό.
Διαβάστε επίσης
Τα πρώτα γενέθλια που δεν θα γιορτάσει
Τα πρώτα γενέθλια που δεν θα γιορτάσει έφτασαν.
Η τούρτα λείπει.
Τα κεράκια λείπουν.
Η ευχή «να τα εκατοστήσεις» δεν μπορεί πια να ειπωθεί.
Μένει όμως κάτι που ίσως είναι μεγαλύτερο από μια ευχή.
Η ανάμνηση ενός ανθρώπου που, όταν η ζωή τού έδειξε πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί, την αγάπησε ακόμη περισσότερο.
Γιατί ίσως αυτή να είναι τελικά η παράξενη δικαιοσύνη της μνήμης: δεν μπορεί να κρατήσει έναν άνθρωπο εδώ, μπορεί όμως να αρνηθεί να τον αφήσει να χαθεί ολοκληρωτικά.
Όσο υπάρχει κάποιος που θυμάται ένα γέλιο, μια κουβέντα, μια κίνηση, μια στιγμή, υπάρχει ένα μικρό κομμάτι ζωής που εξακολουθεί να κινείται μέσα στον χρόνο.
Οι άνθρωποι που αγαπήθηκαν δεν εξαφανίζονται την ημέρα που φεύγουν.
Μένουν στις συνήθειες των άλλων.
Στις ιστορίες που επαναλαμβάνονται στα οικογενειακά τραπέζια.
Σε μια φωτογραφία που κανείς δεν θέλει να διαγράψει.
Σε ένα όνομα αποθηκευμένο ακόμη σε κάποιο τηλέφωνο.
Σε ένα τραγούδι που ξαφνικά αποκτά άλλη σημασία.
Σε ένα άδειο κάθισμα που κανείς δεν χρειάζεται να εξηγήσει σε ποιον ανήκε.
Και περισσότερο απ’ όλα, μένουν στους ανθρώπους που αφήνουν πίσω τους.
Γιατί ένα παιδί κουβαλά μέσα του κάτι από τη μητέρα του ακόμη κι όταν εκείνη δεν βρίσκεται πια δίπλα του. Έναν τρόπο να χαμογελά. Μια έκφραση. Μια κίνηση των χεριών. Μια λέξη που λέγεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Μικρές, ανεπαίσθητες κληρονομιές που δεν γράφονται σε καμία διαθήκη.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο ουσιαστική συνέχεια ενός ανθρώπου.
Όχι στη δημόσια εικόνα του.
Όχι στα εξώφυλλα.
Όχι στα αρχεία της τηλεόρασης.
Αλλά σε εκείνους που κάποτε αγάπησε και που θα συνεχίσουν τη ζωή έχοντας κάτι δικό του μέσα τους.
Η 26η Αυγούστου θα ξανάρθει.
Θα έρθει του χρόνου.
Και τον επόμενο.
Θα αλλάζουν οι εποχές, θα μεγαλώνουν οι άνθρωποι, θα ξεθωριάζουν ορισμένες φωτογραφίες και θα δημιουργούνται καινούργιες στις οποίες εκείνη δεν θα βρίσκεται.
Αυτό ίσως είναι το δυσκολότερο κομμάτι της απουσίας: ο κόσμος συνεχίζει να δημιουργεί αναμνήσεις χωρίς εκείνον που λείπει.
Όμως οι παλιές αναμνήσεις δεν χάνουν τη θέση τους επειδή γεννιούνται καινούργιες.
Κάθε 26η Αυγούστου θα υπάρχει κάπου η ανάμνηση μιας άλλης 26ης Αυγούστου.
Μιας τούρτας.
Ενός τηλεφωνήματος.
Ενός «χρόνια πολλά».
Ενός χαμόγελου μπροστά σε κεράκια που τότε μετρούσαν απλώς ηλικία και σήμερα μοιάζουν να μετρούν κάτι πολύ μεγαλύτερο: χρόνο που υπήρξε.
Και κάπως έτσι, μέσα στην παράξενη σιωπή μιας ημέρας που κάποτε ήταν γιορτή, η 26η Αυγούστου εξακολουθεί να της ανήκει.
Όχι γιατί σήμερα θα μεγάλωνε κατά έναν χρόνο.
Αλλά γιατί κάποτε, αυτή ακριβώς την ημέρα, άρχισε η ζωή για την οποία αργότερα θα πάλευε τόσο πολύ.
