Who wants to live forever ?
Πριν από κάποια χρόνια συζητούσα με μια καλή φίλη που είχε κλείσει τα σαράντα, για τις αλλαγές που φέρνει η ηλικία στην βιολογία μας, αλλά και στην ψυχολογία και στυον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τη ζωή. Μου έλεγε λοιπόν με βάση τις εμπειρίες της της ότι η πιο σημαντική ηλικία για μια γυναίκα είναι τα σαράντα της χρόνια. Λογικό να το βλέπει έτσι. Στα σαράντα οι γυναίκες ζουν συχνά μια ηλικία εσωτερικής απελευθέρωσης, έτσι κι αλλιώς και ανεξά;ρτητα από τις συνθήκες της ζωής τους, στην συγκεκριμένη φάση. Είναι η ηλικία που καταλαβαίνουν όσα έμαθαν από τη ζωή τους και από τα νεανικά τους χρόνια και μπορούν πια να επιλέξουν, ποια από όσα έχουν ζήσει και από όσα τους επέτρεψε το γονεϊκό τους σύνδρομο να ζήσουν. Επίσης έχουν μεσολαβήσει μερικά από τα καθοριστικά για την προσωπική τους πορεία. Έχουν παντρευτεί ή δεν έχουν παντρευτεί. Έχουν κάνει παιδιά ή δεν έχουν κάνει παιδιά. Γεγονότα που τις διαμορφώνουν. Έχουν επίσης ζήσει και αφεθεί τις μεγάλες επιθυμίες τους, χωρίς ενοχές, αλλά και τις μεγάλες διαψεύσεις.
Της είχα πει τότε, ότι ειδικά για τις γυναίκες τα πενήντα, είναι ακόμη ένα πιο σημαντικό ορόσημο, που κάνει την ζωή τους να χωρίζεται σε δυομ μέρη. Στη ζωή πριν τα πενήντα και στη ζωή μετά τα πενήντα.
Για τους άνδρες, που ο χρόνος μετράει αλλιώτικά από τις γυναίκες, το σχετικό , αλλά όχι απόλυτο, ορόσημο, είναι συνήθως τα εξήντα, ανάλογα και με την βιολογική τους κατάσταση. Για τους άντρες που μέχρι τότε θεωρούν ότι είναι ακόμη έφηβοι, έρχεται η συνειδητοποίηση, ότι δεν είναι πια νεαροί όπως νόμιζαν.
Στα εβδομήντα αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε την ηλικία μας, όταν κατεβαίνουμε σκάλες. Δεν κατεβαίνουμε πια στο επόμενο σκαλοπάτι. Πέφτουμε στο επόμενο σκαλοπάτι.
Αυτό το είχε πάθει δυο τρεις φορές και ο Τζο Μπάιντεν στη διάρκεια της προεδρικής του θητείας, όταν θέλοντας να δείξει ότι είναι ακόμη νέος, ενώ είχε πιάσει ήδη τα ογδόντα, προσπάθησε δυο τρεις φορές να ανέβει περίπου τρέχοντας τα σκαλοπάτια, με αποτέλεσμα να κουτρουβαλιαστεί στις σκάλες δυο τρεις φορές τουλάχιστον.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, που από κάπου είχε μάθει το μάθημα του, έχει μάθει πως είναι καλύτερα να κρατιέται κατεβαίνοντας τις σκάλες του αεροπλάνου.
Ο Πούτιν συνειδητοποίησε μάλλον κάπως πιο επώδυνα, το ότι η ηλικία δεν είναι μόνο ένας αριθμός.
Έχοντας όπως και πολλοί άλλοι, αγκαλιάσει την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας, ο Πούτιν έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται, ότι ο καιρός που προσπαθούσε να εντυπωσιάσει τους Ρώσους αλλά και τον παγκόσμιο πληθυσμό, είτε κάνοντας γυμνόστηθος ιππασία, είτε κατατροπώνοντας αντιπάλους στις πολεμικιές τέχνες, έχει πια περάσει.
Αυτό φάνηκε καθαρά όταν πριν από μερικούς μήνες όταν σε μια επίσκεψη του στο Πεκίνο και μην ξέροντας ότι τα μικρόφωνα είχαν μείνει ανοιχτά στο διάστημα μιας βόλτας στον κήπο, ακούστηκε να λέει στονΣι Τζιπίνγκ, ότι όπως είχε διαβάσει, σε μερικά χρόνια, όλοι θα μπορούν να ζουν εύκολα, τουλάχιστον μέχρι τα 150 τους χρόνια, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη, θα κάνει εύκολες κάποιες έρευνες που ως τώρα θα απιτούσαν δεκαετίες.
Για τον Πούτιν, που όπως όλοι οι δικτάτορες φοβάται για τη ζωή του δεν είναι μόνο ο θάνατος που τον τρομάζει, αλλά και αδυναμία που φέρνει το γήραςε, καθώς γνωρίζει ότι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την μακροηνμέρευση του, δεν θα έρθουν από το εξωτερικό, αλλά από τον στενό κύκλο εκείνων που τον περιτριγυρίζουν.
Για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι αναζητούσαν την αθανασία σε ναούς, πυραμίδες και θρησκείες. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ταρίχευαν τους νεκρούς τους ελπίζοντας σε μια δεύτερη ζωή. Οι Κινέζοι αυτοκράτορες έστελναν αποστολές να βρουν το «ελιξίριο της αθανασίας». Οι αλχημιστές του Μεσαίωνα αναζητούσαν τη φιλοσοφική λίθο. Ακόμη και ο Μέγας Αλέξανδρος, σύμφωνα με τον θρύλο, έψαχνε την Πηγή της Αιώνιας Νεότητας. Σήμερα όμως η αναζήτηση αυτή έχει εγκαταλείψει τους μύθους και έχει περάσει στα εργαστήρια. Και ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν επενδύει 26 δισεκατομμύρια δολάρια στην καταπολέμηση της γήρανσης.
Είναι ότι δεν είναι ο μόνος. Τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται ένας αθόρυβος παγκόσμιος αγώνας δρόμου, στον οποίο συμμετέχουν κυβερνήσεις, πανεπιστήμια, φαρμακευτικοί κολοσσοί και δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας. Όλοι προσπαθούν να απαντήσουν στο ίδιο ερώτημα: Μπορεί ο άνθρωπος να νικήσει τον χρόνο; Το ρωσικό πρόγραμμα «Νέες Τεχνολογίες Διατήρησης της Υγείας» αποτελεί ίσως την πιο φιλόδοξη κρατική προσπάθεια. Βιοεκτύπωση οργάνων, γενετικές θεραπείες, ξενομεταμοσχεύσεις, κρυοβιολογία και τεχνητή αναγέννηση ιστών συνθέτουν ένα επιστημονικό μωσαϊκό που πριν από μερικές δεκαετίες θα θεωρούνταν καθαρή επιστημονική φαντασία.
Η ιδέα είναι απλή. Αν μπορούμε να αντικαθιστούμε ένα νεφρό, μια καρδιά ή ένα ήπαρ όπως αλλάζουμε ένα φθαρμένο εξάρτημα σε μια μηχανή, τότε γιατί να υπάρχει βιολογικό όριο στη διάρκεια της ζωής; Ακριβώς πάνω σε αυτή τη λογική βασίζονται τα πειράματα με τα γενετικά τροποποιημένα «μίνι γουρούνια», μέσα στα οποία επιχειρείται η ανάπτυξη ανθρώπινων οργάνων προς μεταμόσχευση.
Παράλληλα, η βιοεκτύπωση υπόσχεται την κατασκευή ιστών και οργάνων στρώση προς στρώση, όπως ένας τρισδιάστατος εκτυπωτής δημιουργεί ένα αντικείμενο. Το ερώτημα είναι αν όλα αυτά βρίσκονται πράγματι τόσο κοντά όσο παρουσιάζονται. Πολλοί επιστήμονες εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Υπενθυμίζουν ότι οι περισσότερες από τις εντυπωσιακές ανακοινώσεις δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί από εκτεταμένες δημοσιεύσεις και ανεξάρτητους ελέγχους. Στην επιστήμη η απόσταση ανάμεσα σε μια υπόσχεση και σε ένα πραγματικό αποτέλεσμα είναι συχνά μεγαλύτερη από όσο φαντάζεται το κοινό. Ωστόσο, ακόμη κι αν το ρωσικό πρόγραμμα δεν πετύχει όλους τους στόχους του, η γενική κατεύθυνση φαίνεται αναπόφευκτη. Η ανθρωπότητα δεν προσπαθεί πλέον απλώς να θεραπεύσει ασθένειες. Προσπαθεί να θεραπεύσει την ίδια τη γήρανση.
Και εδώ αρχίζουν τα πραγματικά δύσκολα ερωτήματα. Αν μια μέρα οι άνθρωποι μπορούν να ζουν 120 ή 150 χρόνια, ποιος θα έχει πρόσβαση σε αυτές τις τεχνολογίες; Όλοι ή μόνο οι πλούσιοι; Θα δημιουργηθεί μια νέα κοινωνική τάξη «βιολογικά αναβαθμισμένων» ανθρώπων; Τι θα συμβεί στις συντάξεις, στην εργασία, στις οικογένειες και στον πληθυσμό του πλανήτη; Και το σημαντικότερο: Θα γίνουμε πραγματικά πιο ευτυχισμένοι; Η ιστορία δείχνει ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική κατάκτηση λύνει κάποια προβλήματα αλλά δημιουργεί καινούργια. Η φωτιά, ο ηλεκτρισμός, τα αντιβιοτικά, το διαδίκτυο άλλαξαν τον κόσμο, αλλά δεν εξαφάνισαν την ανθρώπινη αγωνία. Ίσως το ίδιο συμβεί και με τη μακροζωία.
Ο Πούτιν μπορεί να βλέπει το πρόγραμμα ως εθνική ή προσωπική στρατηγική . Οι επιστήμονες ως τεχνολογική πρόκληση. Οι επενδυτές ως την επόμενη αγορά τρισεκατομμυρίων. Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για κάτι πολύ μεγαλύτερο. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ο άνθρωπος δεν προσπαθεί απλώς να κατανοήσει τη ζωή. Προσπαθεί να επανασχεδιάσει τη διάρκειά της. Και αν κάποτε καταφέρει να μετατρέψει τα 80 χρόνια σε 150, τότε η μεγαλύτερη επανάσταση δεν θα είναι βιολογική. Θα είναι φιλοσοφική.
Γιατί εκείνη τη στιγμή θα χρειαστεί να απαντήσουμε σε ένα ερώτημα που ούτε η γενετική ούτε η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να λύσουν: Τι ακριβώς θα κάνουμε με όλο αυτόν τον επιπλέον χρόνο; :::
