Η Πρωτομαγιά δεν είναι μόνο λουλούδια. Αλλά είναι και λουλούδια
Βρίσκω πάντα το δέσιμο των λουλουδιών και των διεκδικήσεών βαθιά συμβολικό.
Η ιστορία της εργατικής πρωτομαγιάς είναι νομίζω γνωστή. Τον Μάιο του 1886 τα εργατικά συνδικάτα των ΗΠΑ όρισαν την ημέρα ως ημέρα διεκδίκησης σε όλες τις πολιτείες. Στις σχετικές διαδηλώσεις πήραν μέρος πάνω από 600 χιλιάδες άνθρωποι, βιομηχανικοί εργάτες κυρίως που ξεσηκώθηκαν διεκδικώντας οκτάωρο ωράριο εργασίας και είχαν ως βασικό σύνθημα «οκτώ ώρες δουλειά, οκτώ ώρες ζωή και οκτώ ώρες ύπνο». Είναι λιγότερο γνωστό ότι είχε υπάρξει ανάλογη διεκδίκηση και στον Καναδά κάποια χρόνια πριν: εκεί οι εργάτες τα κατάφεραν και ο Καναδάς έγινε η πρώτη χώρα στην οποία θεσμοθετήθηκε το οκτάωρο ήδη από το 1872 – στο Τορόντο είχε γίνει η μεγάλη διαδήλωση διεκδίκησης αλλά αυτή δεν πέρασε στην ιστορία παρά το επιτυχημένο της αποτέλεσμα. Στις ΗΠΑ δεν υπήρξε αρχικά τουλάχιστον νίκη. Κυρίως γιατί το βιομηχανικό Σικάγο τα πράγματα ξέφυγαν. Ήταν Σάββατο, τότε εργάσιμη μέρα. Ήταν περίπου 80 χιλιάδες αυτοί που θέλησαν να διαδηλώσουν στην πλατεία Haymarket. Αλλά τριγύρω είχαν παραταχθεί αστυνομικές δυνάμεις, οπλισμένα με οπλοπολυβόλα και περίστροφα. Και χρειαζόταν απλά να ανάψει κάποιος το φυτίλι. Λέγεται ότι μια χειροβομβίδα (!) εκτοξεύτηκε από την πλευρά των διαδηλωτών εναντίον των ένστολων και ότι επί τόπου σκοτώθηκαν 7 αστυνομικοί: για το πως άρχισαν όλα υπάρχουν πάντα αντιρρήσεις. Όχι για όσα ακολούθησαν. Έγινε μακελειό κι ο αριθμός των θυμάτων παραμένει αδιευκρίνιστος καθώς πολλοί τραυματισμένοι κατέληξαν τις επόμενες ημέρες. Η ιστορία μεγάλωσε ακόμα πιο πολύ στη συνέχεια. Συνελήφθησαν όλοι κι όλοι οκτώ διαδηλωτές και δικάστηκαν. Τέσσερις εξ αυτών καταδικάστηκαν σε θάνατο και άλλος ένας αφαίρεσε μόνος του τη ζωή του στη φυλακή. Η διεθνής προβολή αυτής της δίκης, κι όχι τόσο η διαδήλωση, δημιούργησε την Εργατικής Πρωτομαγιά ως την μια και μόνο εργατική Γιορτή. Και ίσως την πρώτη παγκόσμια μέρα στην ιστορία.
Στο γεγονός βρίσκω ενδιαφέρον και κάτι άλλο: το πόσο χρόνο χρειάστηκε η καθιέρωσή της. Είμαστε στο 1886. Δεν υπάρχουν τηλεόραση και Social Media. Ο Τύπος της εποχής είναι δυνατός, αλλά όχι τόσο ώστε να δώσει παγκόσμιες διαστάσεις σε ένα τέτοιο γεγονός. Κι όμως το πράγμα φουντώνει. Γιατί; Γιατί οι σοσιαλιστές της εποχής είναι οι πρώτοι που καταλαβαίνουν την αξία της συκοφαντημένης παγκοσμιοποίησης. Μόλις δυο χρόνια μετά έχουμε κανονική εργατική πρωτομαγιά στην Αγγλία – με διαδηλώσεις, αιτήματα, καταστολή. Την ίδια χρονιά έχουμε την πρώτη απεργία στον ελλαδικό μας χώρο: στην υπό οθωμανική ακόμα διοίκηση Δράμα την Πρωτομαγιά του 1888 έχουμε απεργία των καπνεργατών που έχουν ως βασικό αίτημα τις δέκα ώρες εργασίας! Το 1891 στην Αθήνα και στην Πλατεία Συντάγματος πραγματοποιείται η πρώτη οργανωμένη γιορτή της Πρωτομαγιάς και μιλώντας στον κόσμο ο διοργανωτής της Σταύρος Καλλέργης αναφέρεται και στα γεγονότα του Σικάγου εκτός από το σύνολο των διεκδικήσεων.
Η πρωτομαγιά ήταν παραδοσιακά και μέρα των λουλουδιών: ως μέρα των λουλουδιών καταγράφεται πριν περάσει στο θυμικό όλων ως παγκόσμια απεργία. Βρίσκω πάντα το δέσιμο των λουλουδιών και των διεκδικήσεών βαθιά συμβολικό. Οι διεκδίκηση είναι κάτι σαν λουλούδι. Προκύπτει, ανθίζει, ομορφαίνει τον κόσμο. Κι αν η Πρωτομαγιά δεν θα είναι ποτέ αργία αλλά απεργία είναι γιατί οι διεκδικήσεις δεν πρέπει να σταματάνε. Κι αν δεν θυμόμαστε ή δεν ξέρουμε πως άρχισαν σημασία έχει να μην ξεχνάμε ότι πρέπει να υπάρχουν. Όπως τα λουλούδια δηλαδή.
