Όταν έφυγε ο Άιρτον Σένα…

Υπάρχουμε κι εμείς που την Πρωτομαγιά θυμόμαστε πάντα τον Άιρτον Σένα. Δεν ξέρω πόσες φορές το έχω γράψει πριν ή μετά την Πρωτομαγιά. Όχι από υποχρέωση. Αλλά γιατί είναι αλήθεια.

Ήμουν στην Ιταλία το 1994 όταν έφυγε από την ζωή ο κατά γενική ομολογία μεγαλύτερος οδηγός που έχει τρέξει με αγωνιστικό αυτοκίνητο στις πίστες της F1. Tην Κυριακή 1η Μαΐου του 1994, θα γινόταν το Γκραν Πρι του Σαν Μαρίνο στην ιστορική πίστα της Ίμολα, μια από τις πιο γρήγορες αλλά και τις πιο επικίνδυνες. Εκείνη την σεζόν είχε αποφασιστεί τα μονοθέσια να γίνουν πιο ελαφρά ώστε οι πιλότοι να μπορεί να αναπτύξουν μεγαλύτερες ταχύτητες στις πίστες, οι προσπεράσεις να γίνουν πιο εύκολες, το ταλέντο να μετρά πιο πολύ από την σταθερότητα του αυτοκινήτου. Θεωρητικά όλα αυτά βόλευαν πολύ τον Σένα και την επιθετική του οδήγηση. Αλλά αποδείχτηκε ότι δεν ήταν ακριβώς έτσι. Γιατί ο Σένα, ακόμα κι αν υποθέσουμε πως μπορούσε να πατήσει λίγο φρένο και να κατεβάσει τις στροφές του κινητήρα, ήταν μάλλον αδύνατο να φρενάρει την ίδια την αγάπη του για το ρίσκο. Στην Ίμολα όλοι καταλαβαίναμε πως θα βλέπαμε πράγματα έξω από τα συνηθισμένα. Κι έτσι έγινε. Τις δύο μέρες που προηγήθηκαν του Γκραν πρι είχαν συμβεί δυο σοβαρά ατυχήματα: το πρώτο την Παρασκευή με πρωταγωνιστή τον νεαρό τότε Ρούμπενς Μπαρικέλο ο όποιος έφυγε από την πίστα και τραυματίστηκε σοβαρά. Το Σάββατο δεν είχαμε ατύχημα αλλά δυστύχημα. Θύμα ο Ρόλαντ Ράτζενμπεργκερ Αυστριακός οδηγός της Βρετανικής Simtek Ford που μόλις στα 34 του είχε αξιωθεί να βρει μια θέση στο παγκόσμιο τσίρκο της F1: έμπειρος και άπειρος συγχρόνως δεν είχε την τύχη του Μπαρικέλο και βρήκε ακαριαίο θάνατο στην πίστα, καθώς έπειτα από σφοδρή σύγκρουση κι ενώ έτρεχε με πάνω από 300 χλμ./ώρα, τραυματίστηκε σοβαρά στον αυχένα. Ο Σένα πήγε στο σημείο που ο Αυστριακός έφυγε από την πίστα. Κούνησε το κεφάλι. Σαν να έβλεπε το μέλλον.

Δεν καταλάβαμε πως ο τραυματισμός του ήταν θανατηφόρος – γενικά δεν καταλάβαμε τίποτα. Υπάρχει μια στιγμή που μοιάζει να κουνάει το κεφάλι: το είδαμε όλοι γιατί όταν κάτι δεν θέλουμε να το πιστέψουμε είναι εύκολο να μας καταβάλει μια συνολική παραίσθηση. Θυμάμαι το αυτοκίνητο ασφαλείας, τους γιατρούς, και μια παράξενη σιγουριά πως δεν έγινε κάτι τρομερό: ο Σένα θα έχανε απλά την κούρσα, θα πήγαινε στο νοσοκομείο προληπτικά, θα γυρνούσε. Δεν υπήρχε δράμα – καλά καλά ούτε καν φόβος.

Το τι πραγματικά συνέβη το ανακάλυψα χρόνια αργότερα στο υπέροχο ντοκιμαντέρ του Ασίφ Καπάντια, το σενάριο του οποίου έχει επιμεληθεί ο Μανίς Πάντεϊ. Είναι μια παραγωγή του 2010 που κυκλοφόρησε μάλιστα στον καιρό της σε δυο εκδόσεις: η μία, η κινηματογραφική, έχει διάρκεια γύρω στις δυο ώρες, η δεύτερη που προοριζόταν τότε για τα dvd και τα βίντεο κλαμπ (και νομίζω πως υπάρχει ακόμα στο Netflix), έχει διάρκεια τρεις. Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ συναρπαστικό. Στρατευμένο, αφού ο Σένα αρχικά αγιογραφείται και στη συνέχεια σχεδόν μυθοποιείται, αλλά συναρπαστικό. Και δείχνει όσα εκείνα την Πρωτομαγιά συνέβησαν χωρίς να τα έχει καταλάβει σχεδόν κανείς από μας που τα παρακολουθούσαμε χωρίς να τα ζούμε. Είναι ένα ντοκιμαντέρ που ξεκινά για να μας μιλήσει για το πάθος ενός μικρού Βραζιλιάνου που έρχεται στην Ευρώπη για να γίνει οδηγός αγώνων στα καρτ και καταλήγει καταγράφοντας την αποθέωσή του. Ο Σένα μιλά για το Θεό και ο θεατής μένει με τη βεβαιότητα ότι ο μοναδικός Βραζιλιάνος πιλότος, μπορούσε και να συνομιλεί μαζί του. Ο Θεός που ψάχνει συνομιλητές τον πήρε, αλλά η αποθέωση του (κυριολεκτικά και μεταφορικά) τελικά μας τον στέρησε.

Εκείνο το απόγευμα στην Ίμολα έσβησε μέσα μου η λατρεία για την F1, που κρατούσε χρόνια. Όχι γιατί είδα την σταύρωση του Θεού της χωρίς να καταλάβω τι έγινε ακριβώς, αλλά γιατί δεν υπήρξε ανάσταση ποτέ. Έμεινε μόνο η ανάμνηση μιας Πρωτομαγιάς που δεν είχε καμία σχέση με τις άλλες.