Ο Τόνι Σερβίλο είναι το «Μεγαλείο» στη νέα ταινία του Πάολο Σορεντίνο

Ο ισόβιος υπερασπιστής της ιταλικής φινέτσας Πάολο Σορεντίνο ενώνει τις δυνάμεις του για τέταρτη φορά με τον πιο αγαπημένο πρωταγωνιστή του Τόνι Σερβίλο, στο ελεγειακό «Μεγαλείο». Για όσους φίλους της στατιστικής διαβάζουν ακόμη, αυτή είναι η τρίτη συνεργασία μεταξύ των δύο αντρών που περιστρέφεται γύρω από μια πολιτική περσόνα, μόνο που αυτήν τη φορά στο προσκήνιο τη θέση της ίντριγκας παίρνει ένας χαμηλότονος και στιλάτος υπαρξισμός.

Τόσο καλός άνθρωπος, με τόσο μεγάλο δράμα

Συνήθως, οι ήρωες του Ιταλού σκηνοθέτη κουβαλούν ένα μεγάλο φορτίο θλίψης. Το καβαφικών ποιοτήτων άλγος τους συνδέεται με τη συνειδητοποίηση του περάσματος του χρόνου, η οποία έρχεται μόλις εκδηλωθεί ένα Μεγάλο Γεγονός. Στην περίπτωση του Μαριάνο, του προχωρημένης ηλικίας Προέδρου της Ιταλικής Δημοκρατίας που ενσαρκώνει ο Σερβίλο, αυτό παίρνει τη μορφή ενός συμβολικού τέλους που απηχεί, ωστόσο, το φόβο για την έλευση του πραγματικού. Σε μερικούς μήνες η θητεία του ολοκληρώνεται και μαζί, μοιάζει σα να διαγράφεται κάθε άλλη ιδιότητα ενός άνδρα συνυφασμένου με την οξυδέρκεια, την τελειομανία, την αριστεία – την κανονική, μην πάει αλλού ο νους σας.

Στο «Μεγαλείο» η τρίτη ηλικία αναπαρίσταται μέσω των αντιφάσεών της. Ο Μαριάνο, για παράδειγμα, δεν πιστεύει πως η εικόνα του ανταποκρίνεται με το πώς νιώθει εσωτερικά. «Φαίνομαι και εγώ τόσο γέρος;» αναρωτιέται σε μια από τις πιο αστείες σκηνές της ταινίας, καθώς παρατηρεί σε αργή κίνηση τον συνομήλικό του Πορτογάλο πρόεδρο να χάνει την ισορροπία του υπό βροχή, ενώ προσπαθεί απλώς να προσεγγίσει το μέγαρο. Λίγο αργότερα ομολογεί ένα αθώο αμάρτημα: «Όταν προσεύχομαι, αποκοιμιέμαι». Όσο και εάν δε θέλει να το πιστέψει, δεν είναι ο ίδιος που ήταν παλαιότερα. Ωστόσο, προλαβαίνει στον καιρό που του απομένει να βεβαιωθεί πως αφήνει πίσω του μια άξια παρακαταθήκη;

Πολιτική σαν τέχνη

Η ικανότητα του Σορεντίνο να κάνει αυθεντικά γοητευτικό σινεμά δεν προδίδεται μόνο από το πώς κινηματογραφεί το ωραίο, αλλά και από τον τρόπο που οι ήρωές του αναδύουν έναν αγνό ρομαντισμό. Εν προκειμένω, ο πρόεδρος ασκεί πολιτική σα να είναι ένας καλλιτέχνης. Ένας δημιουργός ο οποίος δε βιάζεται να πάρει μια καλλιτεχνική απόφαση, αλλά αφήνει το χρόνο να περάσει και την έμπνευση να εμφανιστεί την κατάλληλη στιγμή. Μοιάζει παράδοξο όταν στο πλαίσιο του «Μεγαλείου» η αντίστοιχη συζήτηση αφορά την απόδοση χάριτος σε κάποιον ισοβίτη, μεταξύ άλλων. Εδώ τα διακυβεύματα έχουν πραγματικές συνέπειες και τα λάθη κοστίζουν. Ωστόσο, χάρη σε αυτήν την ενδοσκοπική προσέγγιση κατακτιέται μια διαύγεια που σπανίζει σε έναν κόσμο αδρεναλίνης και γρήγορης ευχαρίστησης.

Κατά συνέπεια, ο Μαριάνο ενθαρρύνει μια προσβασιμότητα παρά το γεγονός πως πρόκειται για το είδος ανθρώπου που σπανίως συναντά κανείς στη ζωή του. Καθοριστική, φυσικά, η βραβευμένη στο φεστιβάλ Βενετίας ερμηνεία του Σερβίλο, ο οποίος ξέρει να παίζει στα δάχτυλα την ισορροπία ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό. Το ύφος του ηθοποιού είναι ικανό να καθορίσει ολόκληρη την ατμόσφαιρα μιας σκηνής, αν και μοιάζει περιττό να εκθειάζουμε έναν από τους καλύτερους πρωταγωνιστές της γενιάς του. Μεταξύ σοβαρού και αστείου, αν στο σινεμά χρειάζονταν ποτέ έναν πρόεδρο, ο Ιταλός θα ήταν άψογη επιλογή…

Πάντως, αν κάπου αδικείται το «Μεγαλείο», είναι από την τάση του Σορεντίνο να ανακυκλώνει το γνώριμο ύφος του. Οι θεματικές που εξερευνά είναι οικείες όπως και τα συμπεράσματα στα οποία οδηγείται, έτσι αρκεί να έχει δει κανείς την άψογη «Τέλεια Ομορφιά» για νιώσει πως βρίσκεται σε ένα μέρος που έχει επισκεφτεί ξανά. Από την άλλη, δεν είναι δεδομένη η τρυφερή εγκαρδιότητα ενός φιλμ που στοχάζεται πάνω στο εφήμερο και το αναπόφευκτο, προκρίνοντας την πολυτιμότητα των αλλαγών μέσα μας ακόμα και τις ώρες που μοιάζουν ύστατες. Ο χρόνος περνά ανεπιστρεπτί, η επίδραση των πράξεών μας όμως, όχι.

Η ταινία «Το Μεγαλείο» κυκλοφορεί στους κινηματογράφους από τη Rosebud.21 (26/2). Περισσότερες κριτικές ταινιών εδώ.