Η ουδετερότητα του άσπρου και του μαύρου είναι placebo

Φωτό: Κική Παπαδοπούλου

Το ρούχο της Αντιγόνης Κουλουκάκου είναι από το Costumier

Η Χριστίνα Κωστέα, σκηνογράφος και ενδυματολόγος, έντυσε με απόλυτη επιτυχία το μαυροφορεμένο τάγμα των γυναικών της θεατρικής παράστασης «Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, σε μία προσπάθεια πειθαρχείας των απείθαρχων. H ανατροπή των κανόνων και η επιβεβαίωση της κυριαρχίας της εξαίρεσης αναδείχθηκε μέσα από την φωτογράφηση της ξεχωριστής Ανγκούστιας, a.k.a Αντιγόνης Κουλουκάκου, ντυμένη στο απόλυτο λευκό.

-Ποια ήταν η κεντρική ιδέα, το concept, πίσω από την έμπνευσή σου για τα κοστούμια στο θεατρικό έργο το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα;

Θέλησα να δημιουργήσω μια ομοιογένεια στα κοστούμια που συνειρμικά να παραπέμπει σε ομάδα/πειθαρχία. Το μαύρο χρώμα ως βασική επιλογή, σύμβολο πένθους, θανάτου, σύμβολο επίσης κύρους, αισθησιασμού, εμπλουτισμένο με αναφορές στην Ισπανία και την θρησκεία. Είναι σαν να στοιχειώνει να τυλίγει αυτές τις έγκλειστες γυναίκες στερώντας τους την λάμψη και το χάδι της ελεύθερης ύπαρξης. Ένα «τάγμα» γυναικών εγκλωβισμένων και καταπιεσμένων από συντηρητικές πρακτικές και προκαταλήψεις, ασφυκτικά κοινωνικά στερεότυπα. Με ακραία συναισθήματα να υποβόσκουν και τελικά να εκφράζονται σε μια ατμόσφαιρα όπου επίσης παραμονεύει σιωπηλά ο ερωτισμός. Κάθε μια από τις μαυροφορεμένες ηρωίδες διαφοροποιείται ελαφρά από την άλλη με βάση τη φόρμα του κοστουμιού της.

-Πόσες αποχρώσεις έχει το μαύρο. Το ρωτάω αυτό γιατί παρόλο που τα κοστούμια ήταν όλα κατάμαυρα, ήταν τελείως διαφορετικά μεταξύ τους

Αμέτρητες. Το μαύρο είναι το πιο δυνατό από τα ουδέτερα χρώματα, έχει μεγάλο βάθος και σημειολογικά έχει πολλαπλές αναφορές. Από το χρώμα του πένθους ή του κλήρου, σε χρώμα της εξουσίας, της δύναμης , του μυστηρίου, της σεξουαλικότητας καθώς και της κομψότητας. Η κωδικοποίηση αυτή του μαύρου σε συνδυασμό με την δυναμική δυνατότητα διαφορετικών υλικών και υφασμάτων δημιουργεί εναλλαγές στην αντίληψη / αίσθηση του χρώματος. Κεντρικός δημιουργικός άξονας σε ότι αφορά τα κοστούμια της παράστασης ήταν η αποκλειστική χρήση μαύρων υφασμάτων με διαφορετικές υφές, υφάνσεις, βάρος, ποιότητες. Έτσι υπήρχαν βελούδα, ταφτάδες, δαντέλες, διαφάνειες κλπ όλα μαύρα φυσικά. Το ζητούμενο ήταν να πετύχω χρωματικό κορεσμό μόνο με το μαύρο χρώμα.

-Ποια από τις ηρωίδες της παράστασης σε παίδεψε περισσότερο ως προς το στάιλινγκ και γιατί;

Από την πρώτη στιγμή είχα μια πολύ ξεκάθαρη ιδέα σε ποια κατεύθυνση θα κινηθώ σχετικά με τα κοστούμια και η «επίλυση» ήρθε εύκολα. Η μοναδική μικρή διαφοροποίηση και «προδοσία» του μαύρου χρώματος αφορούσε την Πόνθια και την Υπηρέτρια. Θέλησα να έχουν παρόμοια εμφάνιση με διαφορετική φόρμα ρούχου και μια πινελιά χρώματος.

-Πες μου λίγα λόγια για σένα. Που γεννήθηκες; Που μεγάλωσες, τι σπούδασες, που ζεις κλπ

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο κέντρο της Αθήνας όπου και ζω. Αν και κρητικομανιάτισσα στην καταγωγή, πράγμα για το οποίο είμαι υπερήφανη, είμαι παιδί της πόλης. Σπούδασα οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ (χωρίς να ολοκληρώσω τις σπουδές) και παράλληλα τελείωσα την Σχολή Βακαλό με ειδίκευση στην Οπτική Επικοινωνία -Διαφήμιση. Εργάστηκα για μικρό χρονικό διάστημα ως γραφίστρια, κοντά στον εξαιρετικό Δημήτρη Αρβανίτη. Η πραγματική μου επιθυμία ήταν να ασχοληθώ με την Σκηνογραφία-Eνδυματολογία. Παρακολούθησα ένα σχετικό σεμινάριο με καθηγητές τον Μανόλη Παντελιδάκη, την Claire Bracewell και τον Μάνο Ποντικάκη και από εκεί τα πράγματα πήραν τον δρόμο τους. Βρέθηκα ως σπουδάστρια να κατασκευάζω μάσκες και ανδρείκελα για την παράσταση «Αγγέλα» στο Παγοποιείο του Φίξ, κατόπιν βοηθός των Μανόλη Παντελιδάκη, Απόστολου Βέττα, Καλλιόπης Κοπανίτσα σε διάφορες θεατρικές παραστάσεις μέχρι να βρεθώ τελικά στο Λονδίνο ως μεταπτυχιακή φοιτήτρια στην Slade School of Fine Art, στο UCL.

Με την επιστροφή μου ξεκίνησα να εργάζομαι σταθερά πάνω στο αντικείμενο της Σκηνογραφίας-Eνδυματολογίας.

-Ποια είναι η μέχρι τώρα επαγγελματική σου πορεία. Αν σου ζητούσα να μου την περιγράψεις με σταθμούς και σημαντικές στιγμές; 

Εδώ και είκοσι τρία χρόνια που δουλεύω έχω συνεργαστεί με πολλά θέατρα και πολλούς αξιόλογους σκηνοθέτες, ηθοποιούς και γενικότερα ανθρώπους του θεάτρου κατά κύριο λόγο.

Πολύ σημαντική θεωρώ την πρώτη δουλειά που έκανα μόλις επέστρεψα απο τις μεταπτυχιακές μου σπουδές στο Λονδίνο. Πρόκειται για το «Καπέλο απο Ψάθα Ιταλίας» μια κωμωδία του Εugene Labiche σε σκηνοθεσία Γ. Κακλέα στον Τεχνοχώρο. Είχα πολύ μεγάλη ελευθερία στο να σχεδιάσω τα κοστούμια όπως τα φανταζόμουν και χάρηκα πολύ για το αποτέλεσμα. Επίσης σε σκηνοθεσία του ίδιου το «Μαγειρεύοντας με τον Έλβις» Αυτή ήταν και η πρώτη μου σκηνογραφία στην Ελλάδα. Κάποιες από τις αγαπημένες μου θεατρικές στιγμές είναι Το «Μεγάλο και Μικρό» του Β. Strauss στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης σε σκηνοθεσία Θ. Γράμψα με την υπέροχη Κάτια Γέρου, Το ‘Εις Μήνιν’ και το «Με τη σιωπή» σε σκηνοθεσία Ν. Καραγέωργου με την Μίρκα Παπακωνσταντίνου, Ἠ επίσκεψη της Γηραιάς Κυρίας᾽ σε σκηνοθεσία Α. Κοέν με την Μίρκα Παπακωνσταντίνου και Δημήτρη Πιατά. Το «Hysteria» σε σκηνοθεσία Κ. Αρβανιτάκη, «Ο Συμβολαιογράφος» σε σκηνοθεσία Γ. Καραμίχου. Επίσης το «Ροβινσώνας και Κρούσος» σε σκηνοθεσία Lilo Baur στο θέατρο Πόρτα στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών το 2007 όπου με εντυπωσίασε για ακόμα μια φορά η δύναμη της παιδικής φαντασίας. Το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» σε σκηνοθεσία Ε. Φεζολλάρι συμπεριλαμβάνεται πλέον σε μια ακόμα όμορφη θεατρική ανάμνηση. Θα ήθελα να αναφερθώ και σε πολύ ιδιαίτερες συνεργασίες που είχα με χορευτικές ομάδες όπως της Πέρσας Σταματοπούλου και την Ομάδα Χορού Αμάλγαμα όπου ο σχεδιασμός κουστουμιών για παραστάσεις σύγχρονου χορού έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις. Στην διάρκεια τη επαγγελματικής μου πορείας βρέθηκα να σκηνογραφώ και για τηλεοπτικές παραγωγές. Συνηθισμένη στην θεατρική σκηνογραφία, η δημιουργία ενός πλατό που φιλοξενεί κάποια σειρά ή ψυχαγωγική εκπομπή προϋποθέτει μια διαφορετική προσέγγιση του χώρου και του τι είναι ορατό στην τηλεοπτική οθόνη πράγμα που ήταν για μένα μια καινούργια πρόκληση. Στο επάγγελμα που ασκώ, σημαντικές στιγμές βρίσκονται σε πολύ διαφορετικά πράγματα, όπως στον καλλιτεχνικό διάλογο με διαφορετικούς κάθε φορά συνδημιουργούς είτε σκηνοθέτες είτε ηθοποιούς, στις πρόβες όπου φανερώνονται συναισθήματα και συγκινήσεις από την ενσάρκωση του κειμένου που ίσως να μην είχες προσέξει αρχικά, από δημιουργικές διαφορές και στιγμές παραγωγικής έντασης.

-Δώσε μου τον δικό σου ορισμό για το στυλ. 

Είναι η ανεπιτήδευτη αυθεντικότητα.

-Γιατί η εμφάνιση, η αισθητική δηλαδή, συνδέεται άμεσα με την ηθική;

Καθαρά ζήτημα φιλοσοφικής προσέγγισης για το οποίο η απάντηση δεν μπορεί να είναι στεγανή και τελεσίδικη αλλά ανοιχτή και συνεχώς σε κατάσταση επανεκτίμησης. Συνδέονται μεταξύ τους αισθητικές αξίες όπως η καθαρότητα της μορφής ή η ακεραιότητά της ; Είναι ισότιμες ή υπάρχει κάποια ιεράρχηση μεταξύ τους; Τα κριτήρια, βάσει των οποίων ένα έργο τέχνης ή ένα αντικείμενο όπως πχ το φόρεμα που επιλέγουμε να φορέσουμε κρίνεται αξιόλογο από αισθητική άποψη, είναι αντικειμενικά, είναι ισότιμα ή υπαγορεύονται από άλλες αξίες όπως πχ θρησκευτικές η στην προκειμένη περίπτωση ηθικές ; Ερώτηση που για ιστορικούς και κοινωνικούς λόγους μένει παραδοσιακά ανοιχτή. 

-Πιστεύεις στη ρήση “τα ράσα κάνουν τον παπά”; 

Στα διευρυμένα και ασαφή όρια του σήμερα τα ράσα σαφώς δεν κάνουν τον παπά.

-Πόσο σε επηρεάζει στη δουλειά σου η προσωπικότητα του κάθε ηθοποιού; Είναι πιο σημαντική από το ρόλο ενδεχομένως; 

Βεβαίως λαμβάνω υπόψη μου τον ηθοποιό ως προσωπικότητα. Ο κύριος άξονας όμως είναι το να σχεδιάσω ένα κοστούμι λειτουργικό για τον ίδιο και ταυτόχρονα αρμονικό και συνεπές ως προς την υπόσταση του ρόλου που υποδύεται αλλά και την συνολική αισθητική μου πρόταση.

-Από που προμηθεύεσαι τα ρούχα για τα κοστούμια; Έχεις και δικό σου βεστιάριο; Κάνεις και ιδιόχειρες κατασκευές; 

Ανάλογα με την εκάστοτε παραγωγή είτε σχεδιάζοντας εξαρχής κάτι που απολαμβάνω ιδιαίτερα, και στην συνέχεια συνεργαζόμενη με μοδίστρες για την υλοποίηση. Είτε από βεστιάρια εξειδικευμένα όπου μπορώ να επιλέξω και στην συνέχεια να κάνω μετατροπές ή και προσθήκες, είτε από εταιρείες ρούχων αν πρόκειται για κάποιο σύγχρονο έργο είτε συνεργαζόμενη με γνωστούς σχεδιαστές των οποίων η δουλειά θεωρώ ότι δένει με την αισθητική της παράστασης που επιμελούμαι. Δεν διαθέτω προσωπικό βεστιάριο αλλά απολαμβάνω να σχεδιάζω και να φτιάχνω και μόνη μου ρούχα, αξεσουάρ ή ειδικές κατασκευές

-Ντύσε μου νοητά την Ελλάδα του καλοκαιριού 2015. 

Μου έρχεται στο μυαλό η εικόνα της μαντηλοφορεμένης Μαρινέλλας από την ταινία «Γοργόνες και Μάγκες» να τραγουδάει το «Άνοιξε πέτρα» (LOL).

-Συμπλήρωσε τη φράση «το ντύσιμο μιας γυναίκας…………..»

….…είναι ενίοτε γρίφος για δυνατού λύτες

Info: Η θεατρική παράσταση «Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» θα συνεχιστεί στο Βρυσάκι για όλο τον Σεπτέμβριο.