Η Πόλη Unplugged: Η νύχτα της Αθήνας όπως τη θέλουμε, αναπάντεχη
Μια immersive εμπειρία με φωτογραφίες που ζωντανεύουν, επαυξημένη πραγματικότητα και VR εγκαταστάσεις μετατρέπει τη νυχτερινή Αθήνα σε ένα ζωντανό, απρόβλεπτο σκηνικό γεμάτο αντιθέσεις, εκπλήξεις και αστική μαγεία.
Δεν είχα ιδέα τι ακριβώς θα δω στην έκθεση Athens: AM Extended. Ήξερα βέβαια ότι δεν θα είναι μια κλασική φωτογραφική παρουσίαση όπου μπαίνεις, κοιτάς έργα και φεύγεις με δυο-τρεις ωραίες εικόνες στο κινητό. Θα είναι περισσότερο μια βουτιά στην αθηναϊκή νύχτα, σ’ αυτή την αλλόκοτη, αντιφατική, κουρασμένη αλλά και ζωντανή ενέργεια που κάνει την Αθήνα να μοιάζει διαφορετική μετά τα μεσάνυχτα.
Φτάνοντας στη Γερανίου, εκεί όπου στεγάζονται οι METACOSMOI, η πρώτη έκπληξη ήρθε ήδη από την είσοδο. Ένα tech showroom μέσα στο αστικό, κάπως υποβαθμισμένο περιβάλλον ενός στενού δρόμου γύρω από την Ομόνοια. Από έξω η πόλη με τη γνώριμη σκληρότητά της και μέσα, στον 1ο όροφο μιας παλιάς πολυκατοικίας, ένας χώρος γεμάτος οθόνες, projections, VR εγκαταστάσεις και ψηφιακά layers που μοιάζουν να συνομιλούν με την Αθήνα του δρόμου αντί να προσπαθούν να την εξωραΐσουν.
Η έκθεση, που παρουσιάζεται στο πλαίσιο του This is Athens City Festival, μετατρέπει 88 ασπρόμαυρες φωτογραφίες της Αθήνας σε μια ζωντανή, διαδραστική εγκατάσταση. Με βάση του την καταγραφή της μεταμεσονύχτιας πόλης μέσα από το φακό του Θανάση Καρατζά, ο σκηνοθέτης και δημιουργός πολυμεσικών εμπειριών Βύρων Νικολόπουλος έχει χτίσει μια εμπειρία επαυξημένης πραγματικότητας. Ο επισκέπτης δεν βλέπει απλώς εικόνες της νυχτερινής Αθήνας, τις ενεργοποιεί. Σκανάρει QR codes, χρησιμοποιεί tablet ή κινητό και ξαφνικά οι φωτογραφίες αποκτούν δεύτερη ζωή. Βλέπεις δηλαδή την πόλη να ξεγλιστρά από το κάδρο και να κινείται.
«Η νύχτα έχει το απρόβλεπτο»
Ο Βύρων Νικολόπουλος μου εξηγεί τη λογική πίσω από αυτό το δημιουργικό εγχείρημα: «Εδώ είναι μια έκθεση μαυρόασπρων φωτογραφιών του Θανάση Καρατζά που απεικονίζουν την Αθηναϊκή νύχτα. Εγώ και οι metacosmoi είμαστε το extended, το έξτρα κομμάτι. Οι φωτογραφίες του Θανάση είναι δυνατές, αληθινές. Όταν τις πρωτοείδα σε μια παλιότερη έκθεση του αμέσως τον προσέγγισα και του είπα, είμαι σκηνοθέτης, φτιάχνω ιστορίες και χρησιμοποιώ τα νέα μέσα για να τις πω. Ο Θανάσης μου έδωσε το ελεύθερο να επέμβω στα έργα του και το έκανα φτιάχνοντας ένα δεύτερο layer επαυξημένης πραγματικότητας».
Διαβάστε επίσης
Ο ίδιος σαν άνθρωπος βρίσκει ότι όλα είναι μια παράσταση και έχουν μια αστεία πλευρά: «Το πώς θέλουμε να πλασαριζόμαστε και να παρουσιάζουμε τη δουλειά μας έχει μια βαρύτητα επίπλαστη. Εγώ τα τρολάρω λίγο τα πράγματα στη ζωή μου, θέλοντας όμως να πω κάτι. Είμαι παιδί της νύχτας, ζω τη νύχτα και τη γνωρίζω καλά και πάντα με εκπλήσσει. Αυτό ήθελα να βάλω και στις φωτογραφίες του Θανάση, το απρόβλεπτο, την έκπληξη που συστηματικά προσπαθούμε να αποφύγουμε στη ζωή μας. Ακόμα και για το πού θα πάμε ρωτάμε, για τις επιλογές μας ρωτάμε, βάζουμε άλλους να αποφασίσουν προσπαθώντας να αποφύγουμε το απρόβλεπτο. Όταν βγαίνει κάποιος τη νύχτα, το απρόβλεπτο καλό περιμένει. Στολίζεσαι και βγαίνεις για οου τύχει κάτι που δεν είναι προγραμματισμένο».
Αυτό το στοιχείο της έκπληξης είναι παντού στην έκθεση. Στις φιγούρες που καπνίζουν έξω από μπαρ, στις παρέες που μοιάζουν να βρίσκονται ανάμεσα στην εξάντληση και την ευφορία, στα φώτα που κάνουν την Αθήνα να δείχνει κινηματογραφική και ταυτόχρονα ωμά αληθινή. Δεν υπάρχει ίχνος του εξιδανικευμένου city branding που συχνά συνοδεύει τις αφηγήσεις για την πόλη. Εδώ η Αθήνα είναι θορυβώδης, μπερδεμένη, αψυχολόγητη, ξενυχτισμένη αλλά γεμάτη ζωή.
Η πόλη που δεν κοιμάται ποτέ
Ο φωτογράφος Θανάσης Καρατζάς μετακόμισε στην Αθήνα το 2005. Όπως λέει, η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της πόλης για εκείνον είναι το κέντρο της, όπου όλες οι αποστάσεις μπορούν να γίνουν με τα πόδια. Άρχισε να εξερευνά την πόλη παρέα με μια φωτογραφική μηχανή: «Πρώτο ποτό στην πλατεία Καρύτση. Κάθε μέρα διέσχιζα διαφορετικό δρόμο. Άρχισα να την μαθαίνω. Καθώς το φως της ημέρας αποχωρεί η Αθήνα γυαλίζει. Το βράδυ όλα μεταλλάσσονται στη ζεστή ατμόσφαιρα. Και δημιουργείται εσωστρέφεια. Αναίσθητοι και ευαίσθητοι στα ίδια μπαρ. Με ξεχειλωμένα ωράρια, σαν να μετριούνται σε εύκαμπτα ρολόγια. Ενδώσαμε. Βάζαμε στην τσέπη μας και γυαλιά ηλίου πριν βγούμε, σε περίπτωση που μας έπιανε η μέρα στο δρόμο. Αγόρασα μια μηχανή με φλας που την είχα συνεχώς μαζί μου Σαν ημερολόγιο ανθρωπολογίας, σε εικονογραφημένη παράσταση. Όπου με έβγαζε η πόλη. Ο ήχος της. Τα στέκια. Οι άνθρωποι που την αγαπούν. Ήταν αυτό, ένα καθημερινό ταξίδι μέσα σε μεγάλη νύχτα».
Ο Βύρων Νικολόπουλος πάλι θεωρεί ότι η Αθήνα είναι μια τρομερή πόλη, με φοβερή ζωή: «Είναι συγκλονιστικό το πώς μετά την πανδημία, ενώ είχε μαραθεί η νυχτερινή ζωή ξαφνικά άνθισε πάλι και πολλαπλασιάστηκε. Δεν νομίζω ότι υπάρχει ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που να έχει τέτοια ποικιλία. Ας πούμε η μουσική, αυτή η πόλη έχει από παγκόσμια εμβέλειας μέγαρα για συναυλίες, ρεμπέτικο, ανατολίτικα, χιλιάδες live σχήματα, σκυλάδικα, μπαρ, κουτούκια, τζαζ κλαμπ κτλ»
Η άσχημη ομορφιά της Αθήνας
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη στην έκθεση που μένει μαζί σου όταν φύγεις και είναι η αίσθηση ότι η Αθήνα δεν παρουσιάζεται ως καρτ ποστάλ αλλά ως σώμα που αλλάζει, φθείρεται, επιβιώνει. Αυτό φαίνεται έντονα και στις υπόλοιπες εγκαταστάσεις του χώρου. Εδώ και δεκαπέντε χρόνια ο Βύρωνας φωτογραφίζει τα κτίρια της Αθήνας που γκρεμίζονται και έχει φτιάξει μια συλλογή που την ονομάζει Υπόλοιπο Αποχαιρετάμε. Με τον συνεταίρο του και σκηνοθέτη Χρήστο Σταύρου και την στυλίστρια Σοφία Σουβατζόγλου δημιούργησαν ένα installation με κουτιά όπου εναλλάσσονται εικόνες από τα σπίτια που χάνουμε μέσα στην πόλη, πάνω σ’ ένα καροτσάκι σούπερ μάρκετ με υλικά από το δρόμο, πράγματα που κάποιος τα έχει μαζέψει όπως κάνουν οι ρακοσυλλέκτες. Για τον Βύρωνα αυτή η σύνθεση είναι το πιο αληθινό κομμάτι της πόλης.
Το VR είναι και πάλι φωτογραφίες γκράφιτι που τραβάει ο Βύρωνας στην πόλη εδώ και πολλά χρόνια. Φοράς γυαλιά και βρίσκεσαι σ’ έναν εικονικό χώρο, βιομηχανικό, στον οποίο υπάρχουν αληθινές φωτογραφίες από γκράφιτι της πόλης. Κάποια υπάρχουν ακόμα, κάποια άλλα όχι: «Είναι μια εφήμερη τέχνη, κάποιος γράφει κάτι από πάνω σύντομα ή ο τοίχος γκρεμίζεται. Έχω καταγράψει την αθηναϊκή τέχνη στους τοίχους. Και το γκράφιτι είναι νυχτερινή διαδικασία, το πρωί δεν γίνεται συνήθως. Στην έκθεση έχουμε προσπαθήσει να ενσωματώσουμε όλη την αναρχία της Αθήνας, αυτή την άσχημη ομορφιά της, τις αντιθέσεις» αναφέρει ο Βύρων.
Διαβάστε επίσης
Πάντως, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του Athens AM Extended είναι ότι δεν προσπαθεί να εξηγήσει την Αθήνα. Προσπαθεί να σε βάλει μέσα της, να σε κάνει να θυμηθείς πώς είναι να περπατάς μετά τις δύο το πρωί στο κέντρο, όταν η πόλη μοιάζει ταυτόχρονα επικίνδυνη, τρυφερή, βρόμικη, ερωτική και ανοιχτή σε κάθε πιθανότητα. Σαν να μπορεί ακόμη να συμβεί κάτι απρόβλεπτο.
Όπως λέει ο Βύρων: «Θέλαμε να φτιάξουμε ένα σκηνικό που να αναπαράγει τη μαγεία της νύχτας. Θα ήθελα ο επισκέπτης, ερχόμενος εδώ το βράδυ, γιατί είναι βραδινή η έκθεση, να πάρει την ατμόσφαιρα, τη χαρά, την ανατροπή και να πάει μετά έξω να το ζήσει».
«ATHENS: AM EXTENDED», METACOSMOI (Γερανίου 44, 1ος όροφος)
Διάρκεια έκθεσης: 05-20/05
Ώρες λειτουργίας: Καθημερινά 19:00-23:00
