Η Πόλη Uplugged: Το πιάνο στο Σύνταγμα τα σπάει

Δεν ξέρω γιατί, αλλά μόλις άκουσα ότι στο μετρό στο Σύνταγμα έχει τοποθετηθεί ένα πιάνο χαμογέλασα. Ένα χαμόγελο γλυκό, από εκείνα που έχουμε ξεχάσει, γιατί έρχονται σπάνια οι αφορμές για να τα έχουμε. Μέσα σ’ αυτή την τέρμα κουραστική καθημερινότητα που ζούμε, μερικά πράγματα λειτουργούν σαν αγχολυτικό χάπι. Θα πείτε, σιγά, ένα πιάνο σε μετρό είναι. Θα σας απαντήσω, εντάξει, αν το δεις στεγνά, αυτό είναι. Δεν αλλάζει τη ζωή σου. Αλλάζει όμως τη στιγμή σου.

Ακούς τις μελωδίες των άλλων και είναι σαν να γνωρίζεις έναν άγνωστο άνθρωπο μέσα από το τραγούδι που επιλέγει να παίξει. Άλλος διαλέγει κάτι κλασικό, άλλος μια κινηματογραφική μουσική, άλλος μια απλή μελωδία που θυμάται από παιδί. Ένας άνθρωπος ξένος σου συστήνεται χωρίς να μιλήσει.

Ουρά για ένα κομμάτι στο Σύνταγμα

Σάββατο βράδυ πέρασα από το Σύνταγμα και ο ένας καθόταν μετά τον άλλο μπροστά στα πλήκτρα. Ειλικρινά, δεν το πίστευα ότι τόσος κόσμος ξέρει να παίζει τόσο καλά πιάνο (έχουμε μεγαλώσει με γαλλικά και πιάνο, και ιδού η απόδειξη). Γύρω τους υπήρχε ένα κοινό που συνεχώς άλλαζε. Κάποιοι έμεναν για ένα λεπτό, άλλοι περισσότερο. Κάποιοι τραβούσαν βίντεο και όλοι χαμογελούσαμε. Ένα ετερόκλητο κοινό περαστικών που για μια στιγμή μοιραζόμασταν κάτι όμορφο χωρίς να το έχουμε προγραμματίσει.

Το πιάνο τοποθετήθηκε πριν από λίγες ημέρες στον σταθμό του Συντάγματος και είναι ελεύθερα διαθέσιμο για το κοινό. Η λογική είναι απλή: όποιος θέλει μπορεί να καθίσει και να παίξει. Δεν χρειάζεται άδεια, δεν χρειάζεται να είναι επαγγελματίας μουσικός, αρκεί να θέλει να μοιραστεί λίγη μουσική με τους περαστικούς. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, η πρωτοβουλία στοχεύει στο να δώσει μια διαφορετική νότα στις καθημερινές μετακινήσεις και να μετατρέψει για λίγο έναν χώρο διέλευσης σε χώρο εμπειρίας.

Δεν είναι καθόλου τυχαία ιδέα

Ανά τον κόσμο, αντίστοιχες δράσεις έχουν γνωρίσει τεράστια επιτυχία. Η πιο γνωστή είναι το διεθνές πρότζεκτ «Play Me, I’m Yours», που ξεκίνησε το 2008 από τον Βρετανό καλλιτέχνη Luke Jerram. Στο πλαίσιο αυτής της ιδέας έχουν τοποθετηθεί περισσότερα από 2.000 δημόσια πιάνα σε πάνω από 70 πόλεις του κόσμου, από το Τόκιο μέχρι τη Νέα Υόρκη. Το μόνο μήνυμα πάνω τους είναι μια απλή πρόσκληση: «Παίξε με, είμαι δικό σου».

Κάπως έτσι, σιδηροδρομικοί σταθμοί, πλατείες, πάρκα και αεροδρόμια γέμισαν μουσική από ανθρώπους που μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν απλώς περαστικοί. Άγνωστοι έγιναν κοινό. Άλλοι έγιναν φίλοι και πολλοί βρήκαν το θάρρος να παίξουν μπροστά σε κόσμο για πρώτη φορά στη ζωή τους.

Η Αθήνα, βέβαια, τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως αναπτύσσει μια ιδιαίτερη σχέση με το πιάνο. Το φεστιβάλ Piano City Athens έχει ήδη καθιερωθεί στην πόλη, γεμίζοντας δρόμους, πλατείες, δημόσιους χώρους και απρόσμενα σημεία με μουσικές εκδηλώσεις. Η φιλοσοφία του είναι ακριβώς αυτή, να βγει η μουσική από τις αίθουσες και να συναντήσει τον κόσμο εκεί που ζει και κινείται καθημερινά.

Ίσως γι’ αυτό το πιάνο στο Σύνταγμα μοιάζει να ταιριάζει τόσο φυσικά στο τοπίο, σαν κάτι που έλειπε. Και μέσα σε μια εποχή που όλοι μιλάμε για αποξένωση, για οθόνες και για ανθρώπους που δεν κοιτάζουν καν ο ένας τον άλλον, ένα μουσικό όργανο στο δημόσιο χώρο μας καταφέρνει να κάνει το ακριβώς αντίθετο. Δημιουργεί μια μικρή κοινότητα λίγων λεπτών.

Βέβαια, ως γνήσιοι Έλληνες, μαζί με τον ενθουσιασμό εμφανίστηκε και η γνωστή απορία: «Πόσο θα αντέξει;». Στα social media δεν ήταν λίγοι εκείνοι που εξέφρασαν τον φόβο μήπως βανδαλιστεί. Ευτυχώς είναι μέσα στο μετρό και είναι προστατευμένο και διαρκώς επιτηρούμενο, αλλιώς υποπτεύομαι ότι θα είχε την τύχη του γλυπτού Καβάφη στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, όπου μόλις σ’ έναν μήνα του έσπασαν τα γυαλιά.

Τέλος πάντως, η ελπίδα για πολιτισμένη συμπεριφορά πεθαίνει τελευταία.

Θα κλείσω λέγοντας ότι όση ώρα στεκόμουν εκεί, με έτρωγε να κάτσω κι εγώ στο σκαμπό και να παίξω κάτι στο πιάνο, αλλά ντράπηκα λίγο. Γιατί οι άλλοι έπαιζαν Βιβάλντι, Σοπέν και κάτι απίστευτα κομμάτια που έκαναν τον σταθμό να μοιάζει με μικρή αίθουσα συναυλιών. Εγώ θα έπαιζα τα κάλαντα. Μόνο αυτά θυμάμαι. Και μεταξύ μας, δεν ήμουν καθόλου σίγουρη ότι το Σύνταγμα ήταν έτοιμο για Χριστούγεννα από τον Μάιο.

ΥΓ. Βγαίνοντας από το μετρό στο Σύνταγμα συνάντησα και αυτό και δεν γίνεται να μην σας το δείξω.