Θα έκανες γυμνός σάουνα μαζί με άλλους δέκα;
Η παρέα με μύησε σε μια αγαπημένη συνήθεια των Βόρειων Ευρωπαίων, να κάνουν σάουνα και σπα όπως τους γέννησε η μαμά τους.
Περιεχόμενα
«Θα πάμε σάουνα», μου είπαν. Ήμασταν στο Άουγκσμπουργκ για τον αγώνα της Εθνικής με τη Γερμανία.
«Δεν έχω μαγιό ή κάτι τέτοιο», είπα.
«Δεν το χρειάζεσαι», απάντησαν και γέλασαν μεταξύ τους.
Βρέθηκα λοιπόν με την παρέα μου σ’ ένα από τα πολλά κέντρα σάουνα-σπα της Γερμανίας, όπου τα ρούχα βγαίνουν στα αποδυτήρια, μπαίνουν στο locker και τα ξαναβρίσκεις όταν τελειώσεις. Αν είσαι αμύητη, όπως εγώ, μπορεί να τυλιχτείς με την πετσέτα, μέχρι να δεις μπροστά σου πέντε-έξι να περνάνε γυμνοί. Τότε εσύ, που δεν κρατάς την πετσέτα στο χέρι αλλά καλύπτεσαι μ’ αυτήν, αισθάνεσαι σαν τη μύγα μέσα στο γάλα, σαν να ντροπιάζεις κατά κάποιο τρόπο τους υπόλοιπους. Ξετυλίγεσαι, παίρνεις βαθιά ανάσα και προχωράς προς τη σάουνα όπως σε γέννησε η μαμά σου.
Πολύ γρήγορα, βέβαια, η ντροπή της γύμνιας εξαφανίζεται κι εκεί ακριβώς καταλαβαίνεις και πόσο τεχνητή είναι. Όχι επειδή ξαφνικά απέκτησες καινούργια σχέση με το σώμα σου, αλλά επειδή μέσα σε εκείνον τον χώρο κανείς δεν ενδιαφέρεται για το σώμα του άλλου, ή τουλάχιστον έχει μάθει να μην το δείχνει. Απουσιάζει εντελώς το βλέμμα που σε κάνει να νιώθεις εκτεθειμένος ή σου δημιουργεί κόμπλεξ για το πώς φαίνεσαι. Σε πολύ λίγο χρόνο προσαρμόζεσαι στο περιβάλλον και τότε συνειδητοποιείς ότι το πρόβλημα δεν είναι το γυμνό σώμα, αλλά το νόημα που του έχουμε δώσει.
Η κουλτούρα της σάουνας
Στη Γερμανία και στην Αυστρία η σάουνα είναι ολόκληρη κουλτούρα. Στους περισσότερους χώρους ευεξίας οι σάουνες είναι textil-free, δηλαδή χωρίς μαγιό. Η αυστριακή επίσημη τουριστική ενημέρωση εξηγεί μάλιστα ότι η απουσία ρούχων θεωρείται μέρος της παράδοσης και της υγιεινής της σάουνας. Η Γερμανία έχει δημιουργήσει ολόκληρες πόλεις ευεξίας γύρω από τη σάουνα. Το Therme Erding, για παράδειγμα, έξω από το Μόναχο, διαθέτει τεράστιο textil-free χώρο με 23 θεματικές σάουνες και ατμόλουτρα, ενώ το συνολικό συγκρότημα διαθέτει δεκάδες σάουνες, πισίνες και χώρους ευεξίας.
Στο Βερολίνο, το Vabali Spa είναι ένας άλλος μικρός παράδεισος με πολλαπλές σάουνες, πισίνες, κήπο, χώρους χαλάρωσης και τελετουργίες Aufguss, όπου ο υπεύθυνος της σάουνας ρίχνει νερό ή αρωματισμένα υλικά στις καυτές πέτρες και στη συνέχεια διοχετεύει τον θερμό αέρα στον χώρο. Αυτό το έζησα και στο κέντρο στο Άουγκσμπουργκ και αν διαβάσεις μέχρι το τέλος, θα σου το περιγράψω ακριβώς πώς είναι.
Στη Φινλανδία, η σάουνα είναι κομμάτι της εθνικής ταυτότητας. Η UNESCO την έχει εντάξει από το 2020 στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ανθρωπότητας, αναφέροντας ότι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής της πλειονότητας των Φινλανδών, με πάνω από 3,3 εκατομμύρια σάουνες σε μια χώρα 5,5 εκατομμυρίων ανθρώπων. Το πώς ρίζωσε αυτή η κουλτούρα εξηγείται από την ιστορία. Για πολλούς λαούς, η δημόσια σάουνα υπήρξε για αιώνες πρακτικός χώρος καθαριότητας, ιδιαίτερα σε εποχές που ένα ιδιωτικό μπάνιο δεν ήταν αυτονόητο.
Το γυμνό και το ξεγύμνωμα
Πάντως, μπαίνοντας σήμερα σ’ έναν τέτοιο χώρο, έτσι καταλαβαίνεις και τη διαφορά νοοτροπίας. Οι Βαλκάνιοι έχουμε μεγαλώσει με την ιδέα ότι το γυμνό σώμα είναι κάτι ιδιωτικό, ότι δεν πρέπει να το δει κανείς, εκτός από εμάς, τον σύντροφό μας, άντε και τον γιατρό μας. Όσο για την αντίδραση στη γύμνια του άλλου, κι αυτή στα μέρη μας παραμένει αδιάκριτη. Αν πεις δηλαδή στην κυρία Μαρία, τη γειτόνισσα σου στην Αθήνα, ότι έκανες γυμνή σάουνα στη Γερμανία, θα σε κοιτάξει λοξά. Ενώ η κυρία Μαρία στη Γερμανία μάλλον θα σε κοιτάξει λοξά αν της πεις ότι ντρέπεσαι να μπεις στη σάουνα με άλλους δεκαπέντε χωρίς ούτε το βρακάκι σου. Αυτή το κάνει κάθε Κυριακή.
Προχωρώντας γυμνός ανάμεσα σε γυμνούς, καταλαβαίνεις ότι η γύμνια λειτουργεί και ως ένα είδος κατάργησης των διακρίσεων. Χωρίς ρούχα, χωρίς μάρκες, χωρίς να φαίνεται ποιος έχει λεφτά και ποιος όχι, όλοι βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Μια πρόσφατη μελέτη για τις δημόσιες φιλανδικές σάουνες περιγράφει ακριβώς αυτό, ότι όταν τα ρούχα εξαφανίζονται, εξαφανίζονται μαζί τους και πολλά από τα εξωτερικά σημάδια κοινωνικής θέσης. Η σάουνα λειτουργεί έτσι ως ένας ιδιαίτερος κοινωνικός χώρος, με τους δικούς του άγραφους κανόνες σεβασμού.
Σήμερα, η παράδοση της γυμνής σάουνας επανέρχεται ως εμπειρία ευεξίας και κοινωνικοποίησης και είναι ιδιαίτερα προσφιλής. Στη Γερμανία, έρευνα του κλάδου wellness για το 2025 καταγράφει την άνοδο του λεγόμενου «Social Sauna», με τελετουργίες, οργανωμένα Aufguss, μουσική και εμπειρίες που μετατρέπουν την εμπειρία σε κοινωνικό γεγονός. Κάπως έτσι το βίωσα κι εγώ, στο μικρό κέντρο σπα που με πήγε η παρέα.
Το καλύτερό μου ήταν ένα δωμάτιο όπου από το ταβάνι έπεφτε αφρός από βιολογικό σαπούνι, που γέμιζε το χώρο μέχρι σχεδόν να σε σκεπάσει ολόκληρο. Εκείνο που δεν άντεξα για πολύ, ήταν η εμπειρία με τη διοχέτευση θερμού αέρα από τις καυτές πέτρες, στο χώρο. Ο υπεύθυνος στεκόταν στη μέση μπροστά σου, τίναζε μια πετσέτα προς όλες τις κατευθύνσεις και καυτές ριπές αέρα έρχονταν καταπάνω σου. Τίγκα στον κόσμο το δωματιάκι αυτό, στο μεταξύ, μάλλον η συγκεκριμένη τεχνική έχει πέραση στη Γερμανία. Εγώ πάντως στο τρίτο ανέμισμα της καυτής πετσέτας, βγήκα και πήγα τρέχοντας στο ντους. Και όπως έριχνα κρύο νερό επάνω μου, σκέφτηκα: Γατάκια Γερμανοί. Τέτοιες καυτές ριπές αέρα εμείς στην Ελλάδα τις έχουμε δωρεάν κάθε καλοκαίρι στον καύσωνα.
Μετά τις σάουνες, κι αφού είχαν φύγει δύο κιλά ιδρώτας από πάνω μας, κάναμε ηλιοθεραπεία γυμνοί στην αυλή του κέντρου. Όταν έφτασε η ώρα να φύγουμε, έπιασα τον εαυτό μου να εκνευρίζεται που πρέπει να φορέσω ξανά ρούχα. Έτσι είναι. Όσο δύσκολο είναι να αφήσεις τα ταμπού έξω από την πόρτα και να ξετυλίξεις την πετσέτα από πάνω σου, τόσο εύκολο αποδεικνύεται να τα ξεχάσεις, όταν είσαι στο κατάλληλο περιβάλλον.
Θέλω κέντρο σάουνα textil-free κι εδώ. Και το θέλω τώρα.
