Πατουσάκια, αγάπη μου: Το μεγάλο αφιέρωμα του ΚΛΙΚ στην ποδολαγνεία
Είναι το πιο διαδεδομένο φετίχ, κι όμως συχνά μας προκαλέι μεγάλη αμηχανία με αποτέλεσμα να
Περιεχόμενα
Πόδια έχουμε σχεδόν όλοι. Αν είμαστε τυχεροί τα χρησιμοποιούμε και καθημερινά. Μας μεταφέρουν από τον καναπέ μέχρι το ψυγείο στις 2 το χάραμα όταν ψάχνουμε κάτι γλυκό, αλλά και από το σπίτι στη δουλειά, το σουπερμάρκετ και τη ΔΟΥ Γλυφάδας. Ωστόσο, για κάποιους το πόδι δεν είναι ένα απλό εργαλείο μετακίνησης, μα και αντικείμενο πόθου, αισθητικής, φαντασίας και ερωτικής έλξης.
Η ποδολαγνεία — ή foot fetish, όπως έγινε γνωστό μέσα από το internet — είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φετίχ στον κόσμο. Από ζήτημα επιστημονικής έρευνας, τροφή για memes, μέχρι και τομέας επαγγελματικής εξέλιξης στο OnlyFans και το FeetFinder, είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα μοτίβα στην ποπ κουλτούρα. Τα πόδια απέκτησαν μια διασημότητα που μέχρι πρότινος απολαμβάναν αποκλειστικά οι κώλοι και τα βυζιά.
Το πιο διάσημο κρυφό φετίχ
Πριν προχωρήσουμε, ας λύσουμε μια παρεξήγηση.
Η λέξη «φετίχ» χρησιμοποιείται τόσο συχνά που έχει σχεδόν χάσει το νόημά της. «Έχω φετίχ με τον καφέ», «έχω φετίχ με τις γάτες». Στην πραγματικότητα, η λέξη προέρχεται από το πορτογαλικό feitiço και αρχικά περιέγραφε ένα αντικείμενο στο οποίο αποδίδονταν μαγικές ή υπερφυσικές ιδιότητες, με ρίζες στην αποικιοκρατική εποχή. Στη σύγχρονη ψυχολογία και σεξολογία, φετίχ είναι η έντονη ερωτική έλξη προς ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, μέρος του σώματος ή υλικό χωρίς το οποίο συνήθως κάποιος δεν μπορεί να «λειτουργήσει».
Δεν υπάρχει άλλο φετίχ που έχει καταφέρει να γίνει τόσο mainstream, αλλά συνεχίζει να μας προκαλεί τόση αμηχανία.
Μια μελέτη του Πανεπιστημίου της Μπολόνια, που εξέτασε εκατοντάδες online κοινότητες φετιχιστών, διαπίστωσε ότι τα πόδια και τα αντικείμενα που σχετίζονται με αυτά ήταν από τις πιο συχνές κατηγορίες ερωτικών προτιμήσεων. Οι ερευνητές ανέλυσαν ομάδες συζητήσεων στο διαδίκτυο και κατέληξαν ότι, ανάμεσα στα φετίχ που αφορούν μέρη του σώματος, τα πόδια και τα δάχτυλα εμφανίζονταν με τη μεγαλύτερη συχνότητα.
Και μιλώντας για το internet, έκανε αυτό που κάνει καλύτερα: το τερμάτισε. Η ποδολαγνεία έγινε meme, έγινε ατάκα, έγινε το κλασικό σχόλιο κάτω από τις φωτογραφίες της Ελένης Μενεγάκη, της οποίας τα πέλματα η εγχώρια κοινότητα έχει ανακηρύξει «εθνικά πατουσάκια». Το 2019 οι αναζητήσεις στο Pornhub που σχετίζονταν με το foot fetish εκτοξεύτηκαν, ενώ η λέξη «footjob» ήταν από εκείνες με τη μεγαλύτερη άνοδο στην πλατφόρμα. Δεν ξέρουμε αν φταίει ο ήλιος, τα σανδάλια ή το ότι μεγαλώσαμε τρώγοντας το θρυλικό παγωτό-πατούσα. Θα ρωτήσουμε αργότερα τον Σταύρο Κιουτσιούκη.
Με αυτήν ταυτίστηκε και συμπτύχθηκε ολόκληρη η σκηνοθετική δουλειά του Ταραντίνο, ο οποίος δεν έχανε ευκαιρία να κάνει κοντινά πλάνα με ζουμ στα πέλματα των πρωταγωνιστριών του. Αν και ο ίδιος έχει απορρίψει την ιδέα ότι αυτό αποτελεί προσωπικό φετίχ, λέγοντας ότι τα πόδια είναι απλώς ένα στοιχείο κινηματογραφικής γλώσσας που χρησιμοποιούν πολλοί σκηνοθέτες, ήξερε μάλλον πολύ καλά τι έκανε. Τώρα κάθε φορά που μια ταινία δείχνει για λίγο παραπάνω ένα γυμνό πέλμα, κάποιος τουιτεράς έχει σχολιάσει σε κλάσματα δευτερολέπτου «Tarantino alert».
Πολύ πριν τα social media γεμίσουν με «send feet pics» τυπάδες και ο Ταραντίνο αποκτήσει τη φήμη του, τα πόδια είχαν ήδη γράψει χιλιόμετρα ιστορίας ως σύμβολα εξουσίας, πίστης και ομορφιάς πολύ πριν αποκτήσουν και ερωτική διάσταση. Στην Αρχαία Ελλάδα συνδέονταν με την ομορφιά και τον έρωτα μέσα από τη μορφή της Αφροδίτης, ενώ στη χριστιανική παράδοση έγιναν σύμβολο ταπεινότητας, όταν ο Ιησούς έπλυνε τα πόδια των μαθητών του λίγο πριν από τον Μυστικό Δείπνο. Το φίλημα των ποδιών εξελίχθηκε αργότερα σε πράξη σεβασμού απέναντι στον Πάπα και άλλες θρησκευτικές μορφές. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η Σταχτοπούτα απέδειξε ότι ολόκληρα βασίλεια μπορούν να κινηθούν γύρω από ένα… γοβάκι.
Διαβάστε επίσης
Γιατρέ, γιατί πόδια;
Μια από τις πιο διαδεδομένες θεωρίες είναι αυτή του νευροεπιστήμονα Vilayanur Ramachandran. Ισχυρίζεται πως στον αισθητηριακό χάρτη του εγκεφάλου, η περιοχή που αντιστοιχεί στα γεννητικά όργανα βρίσκεται κοντά στην περιοχή που αφορά τα πόδια, κάτι που θα μπορούσε θεωρητικά να εξηγήσει κάποιους συνειρμούς. Δεν αποτελεί όμως τελική απάντηση στο μυστήριο της έλξης.
Μετά υπάρχει και ο Φρόιντ. Εννοείται πως θα εμφανιζόταν ο Φρόιντ. Στην κλασική ψυχανάλυση, το πόδι θεωρείται ένα πρώιμο φαλλικό σύμβολο. Ο Φρόιντ πίστευε ότι, όταν ένα αγόρι αντιλαμβάνεται για πρώτη φορά τη διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα, αναπτύσσει το λεγόμενο «άγχος ευνουχισμού» και ασυνείδητα μεταφέρει μέρος της ερωτικής φόρτισης στο πόδι και στα δάχτυλα, τα οποία λειτουργούν ως συμβολικά υποκατάστατα του πέους. η θεωρία είναι αρκετά αμφιλεγόμενη, και σήμερα αντιμετωπίζεται περισσότερο ως ιστορικό τεκμήριο της ψυχανάλυσης παρά ως επιστημονικά τεκμηριωμένη εξήγηση.
Ο εγκέφαλος φτιάχνει συνδέσεις, αναμνήσεις και φαντασιώσεις με τρόπους που συχνά δεν μπορούμε να εξηγήσουμε. Και αυτό είναι οκ.
Η ποδολαγνεία δεν είναι μονόλιθος
Το μεγαλύτερο λάθος είναι να μιλάμε για την ποδολαγνεία σαν να είναι το ίδιο πράγμα για όλους. Για κάποιους αφορά την εικόνα, όπως μικρά δαχτυλάκια, υπερυψωμένες καμάρες και περιποιημένο πεντικιούρ ή αξεσουάρ όπως δαχτυλίδια και βραχιόλια. Για άλλους την αφή, άλλωστε η ρεφλεξολογία αποδεδειγμένα λειτουργεί. Για άλλους τη μυρωδιά, μια συγκεκριμένη γόβα, ένα ζευγάρι sneakers, καλσόν και κάλτσες που έχουν μια… ιστορία πάνω τους. Για άλλους είναι το σκήπτρο ενός παιχνιδιού εξουσίας — ποιος θα πατήσει ποιον, δηλαδή.
Κάποιος μπορεί να γοητεύεται από ένα από αυτά και όχι από κάτι άλλο. Υπάρχουν άνθρωποι που δε συγκινούνται από ένα γυμνό πέλμα αλλά χάνουν τη γη κάτω από τα πόδια τους μπροστά σε ένα χιλιοφορεμένο Converse. Το φετίχ, λοιπόν, δεν αφορά μόνο το αντικείμενο αλλά όλα όσα συμβολίζει και περιστρέφονται γύρω του.
Το πόδι είναι ταυτόχρονα πολύ καθημερινό και πολύ προσωπικό. Είναι εκτεθειμένο το καλοκαίρι και κρυμμένο τον χειμώνα. Είναι δημόσιο και ιδιωτικό. Είναι ένα σημείο του σώματος που όλοι έχουμε αλλά σπάνια κοιτάμε με προσήλωση.
Και, σε αντίθεση με ό,τι συχνά πιστεύουμε, δεν αφορά αποκλειστικά τους straight άνδρες, αν και είναι πράγματι η πλειοψηφία. Υπάρχουν γκέι, bi, λεσβίες και queer άνθρωποι με foot fetish, όπως υπάρχουν και άνθρωποι που απολαμβάνουν να λατρεύουν πόδια αλλά και άλλοι που προτιμούν να είναι τα δικά τους το επίκεντρο της προσοχής. Η δυναμική δεν είναι πάντα ίδια και σπάνια χωράει σε μία ταμπέλα.
Standing on business
Το internet δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο που μιλάμε για την ποδολαγνεία, αλλά και το πώς αλληλεπιδρούν οι συμμετέχοντες.
Πλατφόρμες όπως το OnlyFans δημιούργησαν την αγορά τους γύρω από εξειδικευμένα κοινά, όπου δημιουργοί προσφέρουν προσωποποιημένο περιεχόμενο και μια μορφή επικοινωνίας με τους πελάτες τους. Το foot content αποτελεί μία από τις πιο γνωστές «ιδιαίτερες» κατηγορίες αυτής της οικονομίας. Η GrabADildo μας μιλάει αναλυτικά για αυτό στο τρίπτυχο του αφιερώματος.
Το θέμα τελικά δεν είναι τα πόδια
Σε έναν κόσμο όπου κάποιοι ερωτεύονται φωνές, μυρωδιές, ρούχα, χαρακτήρες κινουμένων σχεδίων ή ανθρώπους που στέλνουν μήνυμα «οκ» αντί για «οκκκκ», το ότι υπάρχουν άνθρωποι που βρίσκουν ερωτικά τα πόδια δεν είναι και τόσο συγκλονιστικό. Αυτό που αξίζει να αναλογιστούμε είναι το πόσο πολύ μας δυσκολεύει να δεχτούμε ότι η επιθυμία δεν είναι πάντα λογική, προβλέψιμη ή μπαίνει εύκολα σε κουτάκια.
Στο τέλος της ημέρας, όταν μιλάμε για την ποδολαγνεία σαν φαινόμενο, μιλάμε για όλες εκείνες τις περίεργες, προσωπικές, αόρατες συνδέσεις που κάνει ο εγκέφαλός μας όταν αποφασίζει ότι κάτι μπορεί να γίνει αντικείμενο πόθου.
Ακόμα κι αν αυτό φοράει νούμερο 39, έχει κόκκινο πεντικιούρ και κάθε καλοκαίρι πρωταγωνιστεί στα stories των διακοπών στις Κυκλάδες.
