Η χαμένη κλίκα
Δεν ήταν απαραίτητα κάτι κακό και σίγουρα ήταν περισσότερα από μια παρέα.
Γιατί έβγαλα την στήλη «Κλίκα»; Εντάξει το προφανές είναι ότι μια στήλη που δημοσιεύεται στο klik.gr δεν θα μπορούσε παρά να έχει αυτό το όνομα. Όταν είπα σε ένα φίλο ότι θα κάνω μια στήλη που να λέγεται έτσι, μου είπε ότι πάντα απορούσε γιατί στο περιοδικό Κλικ δεν υπήρχε μια στήλη με αυτό το όνομα. Του εξήγησα το γιατί. Την δεκαετία του ’80 που το Κλικ κυκλοφόρησε, προκαλώντας τον γνωστό σεισμό στα χρονικά του ελληνικού Τύπου, δεν θα μπορούσε να έχει μια στήλη με τέτοιο όνομα γιατί ο όρος «κλίκα» είχε δύο στοιχεία που δεν ταίριαζαν με το περιοδικό: ήταν πολυφορεμένος και λαϊκίστικος συγχρόνως – κι αυτά δεν είχαν σχέση με το Κλικ που έφερνε ένα αέρα πρωτοπορίας. Επίσης ο όρος ήταν κομμάτι αρνητικά φορτισμένος. Θα ήταν σαν να κάνεις μια στήλη και να την βαφτίσεις «λαμόγια» ή κάτι τέτοιο. Σήμερα η λέξη είναι λίγο vintage. Πιστεύω ότι ελάχιστοι από τους νεότερους την χρησιμοποιούν και ίσως οι περισσότεροι κάτω από εικοσιπέντε χρονών δεν ξέρουν και τι σημαίνει.
Τι είναι η κλίκα; Ο όρος προέρχεται από το αθλητικό ρεπορτάζ – για την ακρίβεια από την αργκό του αθλητικού ρεπορτάζ. Στον έντυπο Τύπο πρέπει να την πρωτοχρησιμοποίησε ο Κώστας Καίσαρης στον Αποδυτηριάκια του Φιλάθλου μιλώντας μάλιστα για «κλίκες» – ο πληθυντικός έχει την σημασία του. Στα παλιά λεξικά μπορείς να δεις ότι κλίκα είναι «μια ομάδα ατόμων με κοινά συμφέροντα που προσπαθούν να επιβάλουν την άποψή τους στον εργασιακό τους χώρο με απώτερο στόχο κάποιο προσωπικό κέδρος». Ο ορισμός είναι και δεν είναι σωστός. Δεν έχω ακούσει ποτέ για δημιουργία «κλίκας» εντός ενός εργοστασίου ή εντός ενός γραφείου, κι αυτοί είναι κατεξοχήν εργασιακοί χώροι. Ο όρος «κλίκα» είχε σχεδόν πάντα να κάνει με ομάδες αθλητικές. Με τον καιρό η «κλίκα» υπήρξε η μαγική εξήγηση της αποτυχίας. Την δεκαετία του ’80 δεν έφταιγε ότι μια ομάδα δεν είχε σοβαρή διοίκηση: έφταιγε η «κλίκα», δηλαδή το γεγονός ότι κάποιοι παίκτες (συνήθως οι παλιότεροι) τα έβρισκαν μεταξύ τους. Το πρόβλημα μάλιστα ξεκινούσε όταν δεν υπήρχε εντός μιας ομάδας μια «κλίκα» αλλά και μια δεύτερη – πιθανόν και μια τρίτη. Ο ανταγωνισμός οδηγούσε σε πόλωση καθώς κάθε «κλίκα» επιδίωκε να κάνει κουμάντο: για αυτό ο σοφός Καίσαρης δεν μιλούσε για «κλίκα», αλλά για «κλίκες».
Με τον καιρό η «κλίκα» ως όρος χάθηκε. Με την ταχύτητα που έρχονταν και φεύγανε σε μια ομάδα οι παίκτες δεν υπήρχε χρόνος για να δεθούν μεταξύ τους. Η «κλίκα» απαιτούσε δέσιμο, συμφωνία, κοινή θέληση. Που να βρεθούν αυτά σε αποδυτήρια όπου οι παίκτες μιλάνε πέντε διαφορετικές γλώσσες; Όταν έκανα αυτή την παρατήρηση κατάλαβα κάτι: ότι η χαμένη κλίκα δεν ήταν απαραίτητα κάτι κακό. Βασιζόταν μάλιστα στην αγωνία να πάνε τα πράγματα καλύτερα, στην συμφωνία κάποιων για το τι είναι και τι δεν είναι πρόβλημα.
Η «κλίκα» δεν ήταν μια παρέα: ήταν κάτι βαθύτερο. Και προφανώς δεν είχαν θέση σε αυτή όλοι: χωρούσαν μόνο όσοι μπορούσαν μεταξύ τους να συνεννοηθούν – όλα τα υπόλοιπα τα περί επιρροής κτλ ήταν μύθοι των ρεπόρτερ. Για αυτό είπα την στήλη «κλίκα». Δείτε την σαν ευκαιρία για να συμφωνήσουμε ακόμα και διαφωνώντας. Όπως κάναμε δηλαδή και με το παλιό Κλικ…
