Οι Απέναντι του «Μ αγαπάς;»

Ο Γιώργος Πανουσόπουλος που έφυγε από την ζωή σε ηλικία 84 χρόνων πριν λίγες μέρες ήταν ένας αληθινός σκηνοθέτης που δούλεψε στην διαφήμιση, υπήρξε ένα μάστορας της φωτογραφίας και αποθέωσε στα κάδρα του και στις ταινίες του τις γυναίκες. Ο Πανουσόπουλος είχε αυτή την σπάνια για δημιουργό τριαδικότητα: φωτογραφία, διαφήμιση, γυναίκες. Τι ενώνει αυτά τα τρία; Ένα είδος εικοναλατρικής αντίληψης της Τέχνης. Που χαρακτηρίζει κινηματογραφικούς δημιουργούς που στην Ελλάδα σπανίζουν.

Από τις ταινίες του αγαπάω περισσότερο το «Μ’ αγαπάς;». Δεν είναι τυχαίο που ο τίτλος είναι μια ερώτηση: ο Πανουσόπουλος παίζει στην ταινία με αυτή θυμίζοντας μας πως όταν γίνεται, όποιος την κάνει περιμένει να ακούσει ένα «ναι» ή να πάρει ως απάντηση κάτι που κάνει την ερώτηση να σβήσει – ένα φιλί πχ. Η ταινία είναι σκέτη γλύκα κι ας ξεκινά με τον Ανδρέα Μπάρκουλη στην εντατική. Η μουσική των Χειμερινών Κολυμβητών της δίνει ένα τόνο νοσταλγικό, μολονότι ο Πανουσόπουλος δεν μας μιλάει σε αυτή για τα νιάτα του, όπως συχνά κάνουν οι Ελληνες σκηνοθέτες. Αν το είχα αγαπήσει το «Μ’ αγαπάς;» ήταν γιατί δεν έμοιαζε καν ελληνικό: η προβοκατόρικη γραφή του θύμιζε γαλλική ταινία ή ίσως ισπανική. Κι ας ήταν ελληνική όσο λίγες, όπως όλες οι ταινίες του Πανουσόπουλου που φιλμογραφούσε πάντα την εποχή του χωρίς να την σνομπάρει και χωρίς να πιστεύει πως υπήρχε μια άλλη καλύτερη.

Αν ωστόσο εγώ αγαπώ το «Μ΄αγαπάς;» η μεγάλη του ταινία ήταν «οι Απέναντι», ένα σπάνιο παράδειγμα του πως κάποιος δημιουργός μπορεί να μιλήσει για όλες του τις γοητευτικές εμμονές φτιάχνοντας μια ταινία μυθοπλασίας. Ο πρωταγωνιστής των Απέναντι, ο Χάρης, φοιτητής και μηχανόβιος και παιδί της δεκαετίας του ‘80 παρακολουθεί με ένα τηλεσκόπιο την ζωή ενός ζευγαριού σε κρίση και κολλάει με την Στέλλα που από όνομα και μόνο έρχεται από κάπου πιο παλιά. Παρόλα αυτά η Στέλλα είναι αυτή που έχει το τσαγανό να περάσει τον δρόμο και να πάει στο διαμέρισμα του Χάρη: ο Χάρης παραμένει ο απόμακρος και κομμάτι φοβιτσιάρης εικονολάτρης – ο Πανουσόπουλος είναι σαν να προβλέπει από το μακρινό 1981 ότι η γυναίκα θα επιβάλει την προσωπικότητα της τις δεκαετίες που ακολουθούν γιατί έχει μια στέρεα βάση καθώς κατά κάποιο τρόπο προετοιμάζει την επανάστασή της.

Ο Πανουσόπουλος είναι ένας καταπληκτικός σκηνοθέτης γυναικών όχι γιατί τονίζει την γυναικεία ομορφιά (το ξέρει και το κάνει πολύ καλά) αλλά γιατί ζουμάρει στα εσωτερικά των πρωταγωνιστριών του. Το κάνει ακόμα πιο επιθετικά από τους «Απέναντι» στην «Ελεύθερη Κατάδυση» όπου η Ολγα, η πρωταγωνίστρια του εδώ, ξεπερνά τις συμβάσεις και φτάνει σχεδόν στην τρέλα για ένα άντρα που πιστεύει πως της ανήκει. Ο Πανουσόπουλος αγαπάει τις πρωταγωνίστριές του διαφημίζοντας τες, «στήνοντας» κινηματογραφικά κάδρα που αναδεικνύουν την γοητεία τους: διαφήμιση, φωτογραφία, γυναίκα – να το πάλι το τρίπτυχο.

Ο Πανουσόπουλος έκανε ταινίες που έκοψαν πολλά εισιτήρια και έκανε διαφημίσεις που είδε πολύς κόσμος: το κοινό τον ενδιέφερε. Τι νόημα έχει άλλωστε να αγαπάς τις γυναίκες και να τις αναδεικνύεις, αν αυτό δεν το μοιράζεσαι;

Επίτηδες ολοκληρώνω το μικρό αυτό αντίο κι εγώ με μια ερώτηση όπως το «Μ’ αγαπάς;». Ο Πανουσόπουλος θα έλεγε πως ακόμα κι αν οι απαντήσεις είναι γνωστές, όταν ειδικά μιλάμε για γυναίκες οι ερωτήσεις πάντα χρειάζονται…