Η εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη και ο σιδεροδέσμιος έρωτάς του με την Έλλη Πάππα

30 Μαρτίου 1952. Στις Φυλακές Καλλιθέας, 3 τα ξημερώματα επικρατεί αναβρασμός. Ο δεσμοφύλακας που έχει υπηρεσία μαζί με τον βασιλικό επίτροπο, συνταγματάρχη Αθανασούλη στέκονται έξω από το κελί του Νίκου Μπελογιάννη, του καταδικασμένου σε θάνατο, για υπόθεση κατασκοπίας, κομμουνιστή. Ο δεσμοφύλακας ξεκλειδώνει την πόρτα και ο Αθανασούλης του διαβάζει την απόφαση της εκτέλεσης. Μαζί του θα εκτελεστούν και οι άλλοι τρεις καταδικασμένοι, ο Καλούμενος, ο Αργυριάδης και ο Μπάτσης. Ο Μπελογιάννης ακούει με την παροιμιώδη ψυχραιμία του τον βασιλικό επίτροπο και στο τέλος σκάει ένα πικρό χαμόγελο. Στη συνέχεια χαιρετάει τους συγκρατούμενούς του.

Μπελογιάννης πλησίασε στο μικρό παράθυρο για να δει την Έλλη Παππά, τη σύντροφό του με την οποία απέκτησαν ένα παιδί όσο ήταν φυλακισμένοι και οι δύο. Με παγωμένη έκφραση της λέει:  «Να ζήσεις… για το παιδί και την εκδίκηση».

Τι κι αν οι εκτελέσεις γίνονται με το πρώτο φως της ημέρας; Στην περίπτωση του Μπελογιάννη όλα είναι διαφορετικά. Μέσα στο σκοτάδι, βγάζουν τους τέσσερις μελλοθάνατους, τους φορτώνουν σε καμιόνια και τους πηγαίνουν στο Γουδί, εκεί που είθισται να γίνονται οι εκτελέσεις. Σύμφωνα με τον Ριζοσπάστη, το εκτελεστικό απόσπασμα δεν συγκροτούταν από στρατιώτες, αλλά από εγκληματίες ποινικούς. Οι στρατιώτες δεν είχαν δεχθεί να πάρουν αυτό το μακάβριο βάρος στους ώμους τους.

Μία ώρα και δέκα λεπτά αργότερα, οι προβολείς των αυτοκινήτων φωτίζουν το σημείο όπου τοποθετούνται οι τέσσερις άντρες. Ο Μπελογιάννης έχει αρνηθεί να του κλείσουν τα μάτια. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία.

Μπελογιάννης – Παππά, ένας έρωτας σιδεροδέσμιος

Ο Νίκος Μπελογιάννης και η Έλλη Παππά δεν έμελλε να ζήσουν τον έρωτά τους για πολύ. Η σύλληψη τους, τον Δεκέμβριο του 1950, αποδείχθηκε μια μοιραία στιγμή για το κοινό τους μέλλον. Στη φυλακή είναι που θα γεννήσει τον γιο τους, τον οποίο ο Μπελογιάννης δεν θα χαρεί. Η Έλλη Παππά καταδικάζεται και εκείνη σε θάνατο, αλλά επειδή είναι μητέρα βρέφους παίρνει χάρη.

Σύμφωνα με όσα έχει δηλώσει στο Βήμα η ίδια,  το 2003… «Περάσαμε με τον Νίκο όλη αυτήν την πορεία μαζί. Μαζί στις απομονώσεις, μαζί στις φυλακές, μαζί στα μπουντρούμια, μαζί στις δίκες. Ε, μαζί θα πηγαίναμε και στον θάνατο.

»Απλώς δεν θέλησαν να έχουν και αυτή τη ρετσινιά – ότι σκότωσαν μάνα με μωρό- και με άφησαν να ζήσω. Μάλιστα μου διεμήνυσαν τότε οι ασφαλίτες μέσω της Διδώς (Σωτηρίου) ότι “αυτή την αφήσαμε να ζήσει, αλλά θα της κάνουμε τέτοια μαρτύρια που θα εύχεται να είχε σκοτωθεί”.»Και πράγματι έτσι έγινε. Αλλά επειδή τους ήξερα πια, μπορούσα να τους αντιμετωπίσω. Και το έκανα. Δεν ευχήθηκα να μη ζούσα γιατί είχα και τις εντολές του Νίκου. Αυτά που και την τελευταία στιγμή μου είπε. Ήθελε να ζήσω και για το παιδί και για την εκδίκηση.

»Η εκδίκηση δεν ήταν να βάλω καμιά κουκούλα και να σκοτώνω. Ούτε να πάρω ένα πολυβόλο και να βαράω και όποιον πάρει ο χάρος. Άλλο πράγμα εννοούσε και αυτό προσπάθησα στον βαθμό που μπορούσα να κάνω με την πένα και με τον αγώνα».

Μπελογιάννης: Οι δύο δίκες που έμειναν στην ιστορία

Στις 19 Οκτωβρίου 1951, στις 5 το απόγευμα, ξεκίνησε μια δίκη που έμελλε να κερδίσει τη δική της θέση στην ιστορία της χώρας μας. Ο Νίκος Μπελογιάννης μαζί με 93 ακόμη κατηγορούνταν για ανασυγκρότηση του εκτός νόμου Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας.

Η Ελλάδα, προσπαθεί από τη μία να επουλώσει τις πληγές του εμφυλίου, αλλά από την άλλη, συνεχίζει να τιμωρεί παραδειγματικά -ακόμη και με ελλιπή στοιχεία τους ηττημένους. Η δίκη εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα ρεσιτάλ… πατριδοκαπηλίας, από τη μία πλευρά, πολιτικής φιλοσοφίας από την άλλη, καθώς ο Νίκος Μπελογιάννης στήριξε την υπεράσπισή του στον ηρωισμό που επέδειξαν οι κομμουνιστές εναντίον των Ναζί. Για εκείνον, έτσι μετριέται η αγάπη για την πατρίδα.

Και ενώ όλοι θεωρούσαν πως ο πρωθυπουργός Πλαστήρας θα ήταν ο «από μηχανής Θεός» των αρχαίων τραγωδιών δίνοντας μια συναινετική λύση, έρχεται ένα γύρισμα της τύχης, και ο Μπελογιάννης βρίσκεται ξανά κατηγορούμενος, αυτή τη φορά με την κατηγορία της Κατασκοπείας.

Η κατηγορία αυτή βασίστηκε κυρίως στην ανεύρεση ασυρμάτων, οι οποίοι, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, χρησιμοποιούνταν για την επικοινωνία με την ηγεσία του ΚΚΕ στο εξωτερικό. Υπήρχαν και κάποια σήματα που είχαν διασωθεί, των οποίων η γνησιότητα τέθηκε εν αμφιβόλω από την υπεράσπισή. Ο Μπελογιάννης υπερασπίστηκε τις πράξεις του, τονίζοντας πως ήταν απόρροια της πολιτικής του δράσης, αρνούμενος την κατηγορία της κατασκοπείας. Πώς ένας άνθρωπος που έδωσε τη ζωή του για την ελευθερία της πατρίδας του, θα επέλεγε να την «πουλήσει» σε μια άλλη χώρα;

Πολλές διεθνείς προσωπικότητες, όπως ο Πάμπλο Πικάσο (το σκίτσο του οποίου, Ο Άνθρωπος με το Γαρύφαλλο, είναι αφιερωμένο στον Μπελογιάννη), ο Τσάρλι Τσάπλιν, ο Ζαν Κοκτό, ο Ζαν Πολ Σαρτρ, ο Πολ Ελιάρ απευθύνουν έκκληση για την αναστολή της θανατικής ποινής που επιβάλλεται στον Μπελογιάννη, αλλά και στους τρεις συγκατηγορούμενούς του, τους Ηλία Αργυριάδη, Νίκο Καλούμενο και Δημήτρη Μπάτση. Η σύντροφος του Μπελογιάννη, Έλλη Παππά, γλιτώνει καθώς τον Αύγουστο του 1951 γεννάει στη φυλακή τον γιο τους, που αργότερα πήρε το όνομα Νίκος.

Ακόμη και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Σπυρίδων τοποθετήθηκε, αναφέροντας πως το ήθος του Μπελογιάννη τον συγκλόνισε, χαρακτηρίζοντας το ανώτερο και από εκείνο των πρωτοχριστιανών. Και αυτό γιατί ο Μπελογιάννης, ως άθρησκος, δεν πίστευε στη μέλλουσα ζωή, στην οποία θα είχε αποζημιωθεί για τη θυσία του. Οι φωνές αυτές δεν εισακούονται. Έτσι, την Κυριακή 30 Μαρτίου 1952, οι τέσσερις άνδρες μεταφέρονται στο στρατόπεδο στο Γουδή και στις 4:12 τα ξημερώματα εκτελούνται δια τουφεκισμού.

Παρακολουθήστε το επεισόδιο για τη δίκη του Μπελογιάννη, στη σειρά του ΚΛΙΚ, Οι Δίκες που άλλαξαν την Ελλάδα.