Μύκονος ρετροσπεκτίβα: Χατζηφωτίου, Σπανουδάκης, Ξαρχάκος και όλη η Μύκονος του ’70 σε 50 και βάλε φωτογραφίες
Πριν η Μύκονος γίνει ΜύκονοΟοΟος, ήταν ένα μικρό ξερονήσι χωρίς ρεύμα. Οι παρακάτω θαμώνες, ζετ-σετ και χίπιζ, το άλλαξαν για πάντα. Το κείμενο αναδημοσιεύεται αυτούσιο από το αρχείο.
Περιεχόμενα
Τεύχος 74, Ιούνιος 1993 Κείμενο: Μανίνα Ζουμπουλάκη Φωτογραφίες: από το αρχείο των Ζ. Χατζηφωτίου, Α. Δρούλια, Γ. Δαυΐδ, Β. Θεοδωρόπουλου
Κανένας δεν κατάλαβε πότε ακριβώς έγινε must η Μύκονος, κι αν έγινε must πρώτα για το διεθνές τζετ-σετ κι έπειτα για την «κοσμική» (σε εισαγωγικά) Αθήνα. Τα καλοκαίρια της Μυκόνου εδώ και κάμποσα χρόνια μοιάζουν με τα καλοκαίρια της Πάρου, της Ύδρας, των «κοσμικών» νησιών: πανικόβλητοι παραθεριστές στριμώχνονται στις πλατείες, τις ντίσκο, τα μπαρ και τα ρεστοράν, διασκεδάζοντας ασταμάτητα και πατώντας ο ένας τον άλλον. Αλλά το νησί είναι μια κούκλα, οι ΙΝ περνάνε ακόμη από ‘κει, τα μοντέλα είναι πανέμορφα και το glamour δεν έχει χαθεί. Έστω κι αν, κάποτε, το glamour ήταν πιο exclusive, οι παραλίες πιο άδειες και τα ανάλογα μοντέλα πιο chic.
Θα πάτε φέτος στη Μύκονο; Ή πήγατε πάρα πολύ πέρυσι και φέτος λέτε να το αποφύγετε; Είτε πάτε είτε όχι, να ξέρετε πως θα περάσουν και φέτος απ’ το νησί πάνω από 1.000.000 τουρίστες, Έλληνες και ξένοι. Στη διάρκεια της «θερινής σαιζόν», τα αμέτρητα κέντρα της Μυκόνου θα ‘ναι γεμάτα κόσμο, οι πλαζ θα ‘ναι στρωμένες ηλιοκαμένα κορμιά, τα rooms-for-rent μονίμως κατειλημμένα. «Δεν είναι το πιο χάι νησί της Ευρώπης;», ρωτάνε οι Εγγλέζες νοσοκόμες-εν-αδεία όταν κλείνουν «πακέτο» εισιτήρια για Μύκονο.
Διαβάστε επίσης





«Το καλοκαίρι του ’39, μια παρέα από την Αθήνα ανακάλυψε τη Μύκονο», λέει ο κ. Ζάχος Χατζηφωτίου. «Η Ελένη Βλάχου, η Μελίνα, η Λόλα Τσουκάτου, ο Στέφανος Συργιώτης, ο Τζάκις Αρβανιτίδης, ο Τάκης Χορν, η Μαίρη Μπενάκη κι εγώ φτάσαμε στο νησί μ’ ένα καΐκι. Είχε ένα καφενείο, του Σκουρόπουλου, και ηλεκτρικό ρεύμα υπήρχε μόνον 8-10 το βράδυ – απ’ τη γεννήτρια του μπαμπά-Ζουγανέλη. Μας άρεσε και ξαναπήγαμε το επόμενο καλοκαίρι. Πηγαίναμε για μπάνιο στον Άγιο Στέφανο με μια βάρκα με κουπιά, του Γιάννη Μανιάτη, που ξεκινούσε κάθε πρωί στις 10 και μας έπαιρνε μαζί του. Κάποτε του ‘δωσε χρήματα η Μάγια Καλλιγά, πήρε μια βενζίνα κι άρχισε να μας πηγαίνει και σ’ άλλες μεριές. Η βενζίνα ζει ακόμα. Η Μάγια πέθανε πριν λίγο καιρό κι ο Μανιάτης είναι τυφλός. Η Μύκονος τότε είχε 365 εκκλησίες και δύο μπουτίκ. Τώρα έχει ακόμα τις ίδιες εκκλησίες και περί τις 650 μπουτίκ. Το μπάνιο στη Φτελιά ήταν ημερήσια εκδρομή – πηγαίναμε με γαϊδουράκια. Στη νότια μεριά του νησιού δεν είχαμε πάει ποτέ, ήταν μιάμιση μέρα δρόμος». Οι Μυκονιάτες τότε ήταν πολύ φτωχοί, με μοναδική παραγωγή του νησιού τα μαυρομάτικα φασόλια και κατά κεφαλήν εισόδημα 1.000 δρχ. το χρόνο.






«Στη δεκαετία του ’30 και του ’40 το διάσημο νησί της Ελλάδας ήταν η Δήλος», λέει ο κ. Άγγελος Δρούλιας. «Πολλοί διεθνείς καλλιτέχνες περνούσαν απ’ τη Μύκονο πηγαίνοντας προς τη Δήλο και στη δεκαετία του ’50 ο αριθμός τους αυξήθηκε. Οι διερχόμενοι εντυπωσιάστηκαν από την αρχιτεκτονική της Μυκόνου και από τις φυσικές της ομορφιές – τα σπίτια ήταν όλο καμπύλες, δεν υπήρχε πουθενά ευθεία γραμμή, έπειτα οι Μυκονιάτες είχαν μια τρέλα, ίσως λόγω του αέρα που φυσάει ασταμάτητα. Ήταν χαμογελαστοί, καλόκαρδοι, μια ανοιχτόμυαλη κοινωνία – εκεί εμφανίστηκε για πρώτη φορά ο γυμνισμός, και δεν ενόχλησε κανέναν.» Το ’66, που πήγα για πρώτη φορά, είχε αρχίσει να γίνεται in. Ιn είναι κάτι όταν είναι αυθεντικό, όχι όταν αρχίσει να γράφεται στα περιοδικά. Πίσω απ’ τους καλλιτέχνες που ανακάλυψαν τη Μύκονο, ακολούθησε το διεθνές τζετ σετ – σ’ όλα τα πάρτι οι κυρίες φόραγαν μακριές τουαλέτες και λοιπά. Από το ’70 άρχισαν να φτάνουν στη Μύκονο πολλοί χίπις, αλλά απ’ τους αυθεντικούς, με τη χίπικη φιλοσοφία, κι έτσι έγινε ένα κράμα – τζετ-σέτερς, καλλιτέχνες, γκέη, χίπις. Υπήρχε μια αρχόντισσα, η κυρία Βγενούλα με τον αργαλειό της, που μάζευε όλους τους φτωχούς χίπιδες και τους τάιζε…





»Από το ’65 ως το ’75, το να πηγαίνεις στη Μύκονο δεν είχε γραφτεί στα περιοδικά, ήταν κάτι σαν ιδιωτικός κωδικός, όλοι ήταν γνωστοί μόνο που βρίσκονταν εκεί. Υπήρχε μια ντίσκο, η Remezzo του Μάκη Ζουγανέλη, μετά οι «Εννέα Μούσες» πάλι του Ζουγανέλη, πίσω απ’ τις Μούσες ήταν το «Seven Sins» που αργότερα έγινε «Seven Seas» – ένα πολύ σικ μπαρ. Το ’72 ήρθε στη Μύκονο ένας Ιταλο-αμερικάνος ζωγράφος, ο Πιέρο Αβέρσα, ερωτεύτηκε το νησί, έμεινε εκεί και άνοιξε το «Pierro’s Bar», μαζί μ’ έναν ντόπιο, τον Ανδρέα Κουτσούκο. Ο Πιέρο έφερε τρομερό κόσμο στη Μύκονο, όλο το τζετ σετ. Ως το ’80 ήταν μια συμπαθητική εποχή για το νησί. Απ’ το ’80 και μετά άρχισαν να ‘ρχονται οι νεόπλουτοι όλου του κόσμου, έγινε tourist attraction».


«Το ’50 ο κόσμος της Μυκόνου ήταν υψηλής ποιότητας», λέει ο κ. Χατζηφωτίου. «Ερχόντουσαν με κότερα, δεν έβλεπες πουθενά μαλλιάδες με σακίδια. Μαζευόμασταν στην ταράτσα της Παραπορτιανής, της εκκλησίας, και μας έπαιζε κιθάρα ο Ζακ Μεναχέμ – λέγαμε πως ήμασταν στο Μόντε Κάρλο. Υπήρχε και μια “γκαρσονιέρα”, η εκκλησία του Αγίου Μπάμπη που ήταν μονίμως ανοιχτή… Ερχόταν ο Νιάρχος με το κότερο, ο Προυβώ, ο ιδιοκτήτης του Paris Match, από τη Βόρειο Γαλλία, εφοπλιστές, ηθοποιοί ξένοι, όλο το Maxim’s, οι Shell, η Μελίνα ήταν μόνιμη, η Ρόμυ Σνάιντερ, ο γιος του Βίλυ Φριτζ – νομίζω λεγόταν Καρλ – ο Κουρτ Γιούργκενς, ο κληρονόμος των Κρουπ με τους σωματοφύλακές του… Αυτός μάλιστα πήρε για φύλακα το Νικόλα τον Άγριο, έναν ντόπιο, που ήρθε μια μέρα και μου είπε, “εσύ που μιλάς τα ξένα, γράψε μου ένα γράμμα να τον απαγάγουμε να μας δώσουν λεφτά να τον εδώκουμε πίσω”».



Φανταστείτε μια Μύκονο άδεια, φτωχή μεν, πανέμορφη δε, στις δεκαετίες του ’30 και του ’40, χωρίς ηλεκτρικό, χωρίς νερό, χωρίς τουρίστες. Με ντόπιους που βγαίναν για ψάρεμα όταν δεν είχε αέρα και μαζεύονταν στο καφενείο τ’ απογεύματα μέχρι να σκοτεινιάσει. Με κανα-δυο ξένους καλλιτέχνες που, πηγαίνοντας προς Δήλο, περνούσαν μια βόλτα κι απ’ τη Μύκονο.



Μετά οι «εκλεκτές παρέες των Αθηνών» κι άλλες εκλεκτές παρέες απ’ την Ευρώπη. Στα σίξτις, τρελές παρέες απ’ την Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία, Αμερική. Κλειστά πάρτι μέχρι πρωίας, κλίκες κολλητών που έρχονταν σύσσωμες απ’ την Αθήνα. Στα σέβεντις, ακόμα πιο τρελές παρέες. Αυτή – κατά τους πιστούς της Μυκόνου – ήταν η πιο εξαντρίκ εποχή. Άνοιξαν κι άλλα μπαρ κι άλλες ντίσκο κι άλλες πιτσαρίες κι άλλες μπουτίκ. Το ’76 άνοιξε η «Βεγγέρα» και συγκέντρωσε τους ανθρώπους των περιοδικών, της (ολοκαίνουργιας) τηλεόρασης, της Μόδας, των πάρτι, των κοσμικών στηλών. Η δεκαετία του ’60 ανήκε στους χίπις (πλούσιους κληρονόμους αλλά και άκληρους καλλιτέχνες ταυτόχρονα). Η δεκαετία του ’70 ανήκε στα πάρτι, στη βραδινή διασκέδαση. Motto της εποχής ήταν sex and drugs and rock’n’roll, κι η Μύκονος ήταν στο πιο ροκ νησί του κόσμου», με τους «καλύτερους διάσημους και άσημους» παραθεριστές. Οποιοσδήποτε είναι «κάποιος» σήμερα, υπήρξε «κάποιος» και στη Μύκονο στα ’60ς, τα ’70ς, ακόμα και τα ’80ς.



Υπήρχαν τα διάσημα ονόματα της Μυκόνου: ο Ζουγανέλης, ο Πιέρο, ο Τζίμι Ρηντ που πρωτοάνοιξε τη Βεγγέρα (πριν την αναλά βει ο Θεοδωρόπουλος), ο Φερντάντος – φίλος του Μπονάτσου, που έβγαζε φωτογραφίες στην αρχή κι αργότερα άνοιξε μπαρ. Ο Μπάμπης με τα «Άστρα», ο Πυγμαλίων, που ήταν καταπληκτικός μάγειρας, ο Καρλίτο, που έδινε σόου σ’ όλα τα πάρτι… κι ένα σωρό άλλοι…




Ως το ’70, υπήρχαν δύο παραλίες «γνωστές», 3 λεωφορεία, 4 ταξί, και μια παρέα μόνον: Ο Άγιος Στέφανος και η Ψαρού (τώρα κυριλέ παραλία) ήταν τα στέκια για μεσημεριανό μπάνιο. Οι ντόπιοι πηγαίναν στον Πλατύ Γιαλό. Απ’ το ’70 και μετά, κάθε καλοκαίρι άνοιγε και μια παραλία. Οι πρώτοι χίπιδες άρχισαν να πηγαίνουν στην Παράγκα, μετά στο Paradise, το ’72, μετά στο Super Paradise («gay παραλία»). Έπειτα άνοιξαν το Αγράρι, η Ελιά, ο Πάνορμος (το ’80), ο Άγιος Σώστης και τελευταία η Λια, το Καλαφάτι Beach, ο Άγιος Γιάννης κι η Κάπαρη.



Αν πάτε στη Μύκονο σε low season, πριν ή μετά τους καλοκαιρινούς μήνες, μπορεί να πετύχετε τις «παλιές καλές παρέες» στα μεγάλα τους κέφια – αν και όλες οι «παλιές καλές παρέες» έχουν ηρεμήσει πια. Μπορεί να πετύχετε επώνυμους, τίποτα κολλητούς που είχατε χρόνια να δείτε, καμιά σκοτεινή φυσιογνωμία με μαύρα γυαλιά (αλά Γκάρμπο) που δεν θα ξέρετε ποια είναι. Αν πάτε στη high season …θα περάσετε πολύ χάι. Εκτός κι αν πηγαίνατε στη Μύκονο σε άλλες εποχές και δίνετε εντελώς άλλη ερμηνεία στο τι είναι χάι και τι όχι…




Άλλες φωτογραφίες…

Διαβάστε επίσης