Όταν το ΚΛΙΚ έγραφε για τη 17 Νοέμβρη και τη δολοφονία Μπακογιάννη το 1989
«Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων εκείνης της βδομάδας ήταν γεμάτα με δολοφόνους που, αντί για 45άρι, κρατούσαν στυλό.» Το κείμενο δημοσιέυεται αυτούσιο από το αρχείο.
Με τη δολοφονία του Π. Μπακογιάννη, οι περίεργοι επαναστάτες της 17Ν χτύπησαν πάλι. Μόνο που με κάθε νέα δολοφονία, όλο και μικρότερο τμήμα του Τύπου και της κοινής γνώμης τους αντιμετωπίζει ακόμα σαν επαναστάτες. Μετά από 15 χρόνια, είναι φανερό ότι οι δολοφονίες της 17Ν δεν εξυπηρετούν καθόλου την ανάπτυξη του αντικαθεστωτικού κινήματος, όπως η ίδια διακηρύσσει σαν στόχο της. Αντίθετα τώρα πια, οι ενέργειές της είναι εντελώς μέσα στο πλαίσιο του παιχνιδιού των καθεστωτικών δυνάμεων. Εξυπηρετούν κάποιες απ’ αυτές, προσπαθούν να καθορίσουν το ίδιο το παιχνίδι. Γι’ αυτό, άλλωστε, μετά από κάθε εμφάνιση και οι τίτλοι του στυλ «τι ψηφίζει η 17Ν». Το θέμα δεν είναι τόσο ποιοι είναι η 17Ν, όμως, όσο το γιατί επιτυγχάνει σε αρκετά μεγάλο βαθμό τις επιδιώξεις της. Άλλωστε, τα σχέδια σ’ αυτό που συνήθως ονομάζεται «στρατηγική της έντασης», είναι μάλλον περισσότερο πολύπλοκα από όσο πιστεύουν οι αναλυτές. Έτσι, στην τελευταία δολοφονία, βρέθηκαν σχολιαστές που εύκολα χρέωσαν το όφελος από την ενέργεια στο ΠΑΣΟΚ ή τη Ν.Δ. Στο ΠΑΣΟΚ, γιατί την ώρα που ο πρώην πρωθυπουργός παρεπέμπετο για τα σκάνδαλα, οι επαναστάτες έδειχναν με τη δολοφονία του Μπακογιάννη τους αληθινούς ενόχους. Στη ΝΔ, γιατί με τη δολοφονία η Δεξιά απέκτησε το δικό της Λαμπράκη, γιατί πολλοί συσχέτισαν τη 17Ν με το ΠΑΣΟΚ, γιατί η τραγωδία της οικογένειας Μητσοτάκη ίσως μετατρέψει τη συγκίνηση στο μικρό ποσοστό που θα οδηγήσει στην αυτοδυναμία. Οι επιδιώξεις, όμως, της 17Ν ίσως έχουν να κάνουν περισσότερο με το κλίμα που δημιούργηθηκε την επόμενη μέρα της δολοφονίας. Τότε που όλοι, μπλεγμένοι στην παγίδα, έσπευδαν να αναγνωρίσουν ενόχους και δολοφόνους, να εκμεταλλευτούν τη δολοφονία.
«Η Πασοκική 17Ν» έγραφε ο «Ελεύθερος Τύπος», «το ΠΑΣΟΚ πίσω από τους φονιάδες» η «Απογευματινή», «αυτός είναι ο δολοφόνος» έγραφε ο «Ελεύθερος» δίπλα στη φωτογραφία του Α. Παπανδρέου. Αν δηλαδή η «Αυριανή» είναι ηθικός αυτουργός της δολοφονίας του Μπακογιάννη επειδή έγραφε ότι είναι ο ένοχος για το σκάνδαλο Κοσκωτά, τότε πόσο ηθικοί αυτουργοί για οτιδήποτε συμβεί είναι αυτοί που ονομάζουν δολοφόνους την αξιωματική αντιπολίτευση; Για τον «αυριανισμό» της Δεξιάς, όμως, οι Φλωράκης και Θεοδωράκης που έσπευσαν να αναγνωρίσουν τους ηθικούς αυτουργούς στον Ταύρο, δε βρήκαν να πουν τίποτα. Σ’ αυτό το κλίμα, η αστυνομία διενεργεί έρευνα στο σπίτι του γραμματέα του Α. Παπανδρέου, Μ. Ζιάγκα. «Βρέθηκαν δίπλα στο σπίτι του Ζιάγκα» γράφει την άλλη μέρα η «Απογευματινή» και το σενάριο έχει στηθεί. Βέβαια, σε λίγες μέρες, η «Απογευματινή» ζητάει συγνώμη από τον Ζιάγκα και τους αναγνώστες της και ο Κεφαλογιάννης δηλώνει ότι δεν γνώριζε τίποτα, αλλά οι σκοποί είχαν επιτευχθεί. Γιατί είναι προφανές, ότι αυτή η έρευνα έγινε μόνο και μόνο για να υπάρξει ο τίτλος της «Απογευματινής». Η αστυνομία δε, δηλώνει ότι δεν γνώριζε ούτε γνωρίζει τον κάτοικο του διαμερίσματος. Ενός διαμερίσματος που γνώριζε όλη η Ελλάδα μετά την έκδοση του βιβλίου του Κεραμά. Όταν η αστυνομία ερευνά το σπίτι του γραμματέα του πρώην πρωθυπουργού, όταν αυτή η έρευνα προκαλεί τίτλους στο φιλικό Τύπο τέτοιους σαν της «Απογευματινής», όταν η αστυνομία κοροϊδεύει τους πάντες, τότε τι κάνει ο υπουργός Δ. Τάξης, μήπως παραιτείται; Όχι, ορκίζεται στα παιδιά του ότι δεν ξέρει τίποτα, ότι δεν είναι δηλαδή συνένοχος, αλλά ανίκανος.
Αν εκείνες τις μέρες, όμως, δεν επικρατούσαν οι σώφρονες απόψεις στην άλλη μεριά και τελικά γινόταν εκείνη η πορεία του ΠΑΣΟΚ από την Εκάλη στη Χ. Τρικούπη, ίσως η κατάσταση στην Αθήνα να πλησίαζε περισσότερο στις επιδιώξεις των τρομοκρατών.
H ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ «ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ»
Πρέπει να ομολογήσουμε ότι αυτές τις μέρες νοσταλγήσαμε τον Χατζάρα. Γιατί είναι προτιμότεροι εκείνοι οι φαιδροί που μας εκνεύριζαν αλλά μας έκαναν και να γελάμε με τα ρεπορτάζ για τα πόσα μπιζέλια έφαγε ο πρωθυπουργός, και τις αναμεταδόσεις σε στυλ παρέλασης: «τώρα κατεβαίνει από το αεροπλάνο ο ηγέτης της ειρήνης» από ‘κείνη την αλησμόνητη εποχή Μαρούδα-Κωστόπουλου, παρά οι σημερινοί. Γιατί οι τωρινοί ξέρουν τη δύναμη του φίξιον, ξέρουν να παρασύρουν το θεατή, μετατρέποντας την πραγματικότητα σε ταινία. Στο ντοκυμαντέρ που πρόβαλε η ΕΡΤ, πριν τη συζήτηση με εκπροσώπους κομμάτων, ενώ κανείς δεν το διατύπωσε ευθέως, ωστόσο το μήνυμα ήταν ένα: Το ΠΑΣΟΚ είναι πίσω από τη 17Ν. Πώς μπορεί η κρατική τηλεόραση να περνάει αυτό το μήνυμα για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης; Πίσω από την ταμπέλα 17Ν μπορεί να κρύβονται πολλοί. Αλλά, όσοι χρεώνουν τις δολοφονίες κάπου χωρίς στοιχεία, παίζουν το παιχνίδι της τρομοκρατίας και ανήκουν στη δικαιοδοσία του Εισαγγελέα. Αλλά όχι μόνο ο Κούβελης και ο Σωμερίτης, ούτε ο ίδιος ο εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ δεν κατήγγειλε το ρεπορτάζ. Έτσι, η κυβέρνηση, με τις δηλώσεις αριστερών πολιτικών, με τα πρωτοσέλιδα του δεξιού Τύπου και με τα ντοκυμαντέρ της κρατικής τηλεόρασης, εκμεταλλευόταν στο έπακρο το χαρτί που της είχε προσφέρει η δολοφονία, ενώ την ίδια ώρα, ο Μητσοτάκης «παρέδιδε μαθήματα κοινοβουλευτισμού» όπως ακριβώς σε όχι τόσο μακρινές εποχές, η «Αυριανή» αναλάμβανε τις βρωμοδουλειές ενώ ο Αντρέας έκανε νηφάλιες δηλώσεις, για όσους αγαπούν τις συγκρίσεις.
Η «ΑΝΤΙΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΗ» ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ
Έτσι, στη συνέχεια της συζήτησης, δόθηκε η ευκαιρία στην κ. Ψαρούδα-Μπενάκη, εκπρόσωπο της φωτισμένης Δεξιάς, άλλωστε, να μας προετοιμάσει για το αντιτρομοκρατικό νομοσχέδιο που ετοιμάζει η Ν.Δ. Γνωστές μέθοδοι. Ακόμα μεγαλύτερη αυθαιρεσία του κράτους εναντίον των ατομικών ελευθεριών, με πρόσχημα την τρομοκρατία. Αλλά, έστω ότι ένας αντιτρομοκρατικός νόμος θα ήταν θετικός για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. Για ποια τρομοκρατία, όμως, μιλάμε στην Ελλάδα; Ποια ένοπλη παράδοση; Ποιες λαϊκές συμπάθειες; Ποια πλατύτερα κομμάτια που υποστηρίζουν τις θέσεις των τρομοκρατών; Ποιες οργανώσεις, εκτός από τη μια, την περίεργη που ανενόχλητη και με επαγγελματική αξιοπιστία χτυπάει μέσα στα μάτια της αστυνομίας; Ή μήπως στην τρομοκρατία εντάσσονται και οι κατασκευασμένοι τρομοκράτες τύπου Κρυστάλη; Θα ‘ναι πολύ αποτελεσματικός ένας αντιτρομοκρατικός νόμος εναντίον μυστικών πρακτόρων και κατασκευασμένων από την Ασφάλεια «τρομοκρατικών» οργανώσεων;
ΟΙ ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ ΤΟΥ ΤΑΜΠΛΟΪNT
Είναι αυτοί που δεν έχουν 45άρια, αλλά τίτλους: «Ιδού ο δολοφόνος». Το «Έθνος» «φωτογραφίζει» τον Περικλή Κοροβέση και τον παραδίδει στο πλήθος. Ιδού ο ένοχος, το λεει η ΚΥΠ. Η «δημοσιογράφος» που υπογράφει δεν είναι τυχαία. Η ίδια πριν λίγο καιρό παρουσίασε τις κασέτες με τις υποκλοπές από τις συνομιλίες της Μιμής, η ίδια παλιότερα είχε «αποκαλύψει» σαν ένοχους της απόπειρας κατά του Ραυτόπουλου, τον Σερίφη και τον αδελφό του, Κασίμη. Λεπτομέρεια: Ο σύζυγος της συναδέλφου με τις τόσες επιτυχίες, είναι αστυνομικός. Οι μυστικές υπηρεσίες κάνουν κάποιες σφυγμομετρήσεις, ρίχνουν κάποια δολώματα και, όπως συνήθως, το ρόλο του εκπροσώπου της ασφάλειας, αναλαμβάνει ο «δημοκρατικός» Τύπος. Που ασκεί τη δικιά του τρομοκρατία. Και να ‘ταν μόνο το «Έθνος». Παντού, αυτές τις μέρες, διατυπώνονταν απόψεις για αυτουργίες και ηθικές αυτουργίες, για ενόχους και δολοφόνους. Έτσι, χωρίς στοιχεία. Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων εκείνης της βδομάδας ήταν γεμάτα με δολοφόνους που, αντί για 45άρι, κρατούσαν στυλό. Που κατηγορούσαν ανθρώπους και πολιτικούς χώρους, χωρίς στοιχεία, χωρίς αποδείξεις, με λογικές δανεισμένες από τις μεθόδους της αστυνομίας. Της αστυνομίας, αλλά και των τρομοκρατών. Η τρομοκρατία επιτυγχάνει την ένταση, την εμπλοκή σε «παιχνίδια πολέμου» με αίμα και θέαμα αντί για ιδέες και λύσεις, γιατί το κλίμα είναι ευνοϊκό γι’ αυτήν. Λαϊκισμός σημαίνει ότι η πολιτική ζωή μιλάει τη γλώσσα των τρομοκρατών. Όταν οι «κλέφτες» αντιμετωπίζουν τους «προδότες του λαού». Όταν οι πολιτικοί αντίπαλοι βαφτίζονται πράκτορες, αποστάτες, συνωμότες, ξένα κέντρα ή απλώς τραβεστί στη Συγγρού. Όταν ο πολιτικός αγώνας γίνεται με παρακολουθήσεις και υποκλοπές. Όταν οι εφημερίδες πουλάνε με κασέτες και γυμνές φωτογραφίες. Όταν οι οπαδοί των κομμάτων έχουν τη λογική χούλιγκαν. Όταν οι πολιτικοί ανταμείβονται με μίζες στην Ελβετία. Όταν οι κρατικές εταιρίες κάνουν λαθρεμπόριο όπλων με το Ιράν και οι Τράπεζες ξεπλένουν δολάρια από το εμπόριο ναρκωτικών. Τότε, η πολιτική ζωή γίνεται θρίλερ, στο οποίο μπορούν άνετα να παίζουν το ρόλο τους οι τρομοκράτες. Όποι οι κι αν είναι αυτοί.
Τεύχος 31, Οκτώβριος 1989
*Το άρθρο αναδημοσιεύεται διατηρώντας την αρχική μορφή
