Η Πόλη Unplugged: Στο Γυναικείο Καφενείο στην Καλλιθέα δεν μπαίνει άνδρας αν δεν συνοδεύεται από γυναίκα

Μπαίνεις μέσα και για λίγα δευτερόλεπτα νομίζεις ότι άνοιξες την πόρτα του σπιτιού της γιαγιάς σου. Σύνθετα με βιτρίνες γεμάτες καλά ποτήρια, πίνακες που κάπου τους έχεις ξαναδεί, δαντελένια σεμέν και κουλουράκια με καφέ στο τραπέζι.

Είναι αυτός ο αρχετυπικός χώρος που όλοι κουβαλάμε στη μνήμη μας. Ένα σαλόνι όπου γράφτηκαν οι ιστορίες ζωής του καθενός μας. Μόνο που εδώ, το σαλόνι δεν είναι ιδιωτικό, είναι δημόσιο. Και έχει έναν κανόνα: άνδρας δεν μπαίνει αν δεν συνοδεύεται από γυναίκα. Όχι από μίσος, από ανάγκη οριοθέτησης.

Από τον Σύλλογο Γονέων στο Γυναικείο Καφενείο

Η ιδρύτρια, Νάντια Αβιτίδου, είναι μαμά τριών αγοριών, πρόεδρος του Πολιτιστικού και Φιλανθρωπικού Συλλόγου Γυναικών «Ελπίδα Μάνας» και μια γυναίκα που δεν κάθεται ποτέ ήσυχη. «Ασχολιόμουν με τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων. Όταν τελείωσε αυτός ο κύκλος, δεν ήθελα να σταματήσω, ήθελα να βοηθήσω τα παιδιά. Και για να βοηθήσεις τα παιδιά, πρέπει να φτάσεις στους γονείς. Κυρίως στη μάνα», αναφέρει.

Κάποια στιγμή στη ζωή της υπήρξε και η ίδια μονογονέας: «Η μάνα που υποφέρει δεν έχει να δώσει. Κι αν δεν έχεις κάτι, πώς να το προσφέρεις;» λέει.  Από εκεί της γεννήθηκε η ιδέα: πρώτα στηρίζουμε τη γυναίκα. Μέσα από εκείνη, σώζεται και το παιδί.

Τι συμβαίνει εδώ μέσα στ’ αλήθεια

Το Γυναικείο Καφενείο δεν είναι απλώς ένα café με vintage αισθητική. Κάθε μέρα λειτουργεί κανονικά, με καφέδες, λεμονάδες όπως τις έφτιαχναν οι γιαγιάδες, χειροποίητες πίτες, ζυμαρικά και σαλάτες που μπορείς να έχεις στην πόρτα σου και με delivery: «Φτιάχνουμε και πολύ ωραίες σούπες, βελουτέ» συμπληρώνει η Νάντια.Τα έσοδα από αυτό βοηθούν στη βιωσιμότητα του χώρου.

Παράλληλα όμως, πίσω από τον πάγκο, τρέχει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό. Εδώ κάθε γυναίκα που έχει ανάγκη μπορεί να βρει ψυχολογική υποστήριξη από εθελοντές ειδικούς, νομική καθοδήγηση, είδη πρώτης ανάγκης και τρόφιμα, εύρεση σπιτιού σε συνεργασία με μεσιτικά γραφεία και ένα πανελλαδικό δίκτυο αλληλοβοήθειας που θα εστιάσει στη δική της ανάγκη.

Ο Σύλλογος μετρά χιλιάδες εγγεγραμμένα μέλη σε όλη την Ελλάδα και έναν πυρήνα ενεργών εθελοντών που «το τρέχουν» καθημερινά. Από την Καλλιθέα μέχρι το Κιλκίς και την Κομοτηνή, η βοήθεια λειτουργεί σαν αλυσίδα.

Τα βασικά προβλήματα που φτάνουν μέχρι εδώ είναι αυτά που φαντάζεστε. Ανασφάλεια, οικονομική πίεση, έλλειψη αυτονομίας και απομάκρυνση από την κοινωνική ζωή λόγω πολλαπλών ρόλων, δικαστικές διαμάχες, μη καταβολή διατροφής, γυναίκες που δουλεύουν, μεγαλώνουν παιδιά, πληρώνουν ενοίκια και στο τέλος κατηγορούν τον εαυτό τους γιατί δεν τα καταφέρνουν και άλλες που μένουν μέσα σε γάμους που τις περιορίζουν και τις αποδυναμώνουν. Και βέβαια, ενδοοικογενειακή βία: «Έρχονται δειλά. Τις καταλαβαίνω πριν μου μιλήσουν. Αλλά τους δίνω χρόνο. Μόνο όταν το αποφασίσουν οι ίδιες μπορεί να γίνει η αλλαγή» λέει η Νάντια Αβιτίδου.

Η διαδικασία δεν είναι απλή. Είναι τηλεφωνήματα μέσα στη νύχτα. Είναι καθοδήγηση βήμα-βήμα για να πάνε στο αστυνομικό τμήμα. Είναι συντονισμός με δικηγόρους σε άλλες πόλεις. Είναι τρόφιμα, ρούχα, ένα πλυντήριο, ένα σπίτι με χαμηλό ενοίκιο για να ξεκινήσει κάποια από το μηδέν. Το όνειρο της Νάντιας είναι να δημιουργήσει μια δομή στο μέλλον που θα λειτουργεί σχεδόν σαν σχολή επανεκκίνησης: «Δεν θέλω να δημιουργήσω μια δομή που θα φυλακίζει. Θέλω να αποκτούν φτερά. Να μπαίνουν εδώ και να φεύγουν αυτόνομες» συμπληρώνει.

Γιατί “άνδρες μόνο με συνοδεία γυναίκας”

Τη ρωτάω να μου εξηγήσει αυτό τον παράξενο αποκλεισμό, το ότι οι άνδρες που μπαίνουν εδώ πρέπει να συνοδεύονται από γυναίκα. Μαθαίνω ότι όταν άνοιξε το καφενείο, οι πρώτοι που εμφανίστηκαν ήταν οι άνδρες της γειτονιάς. Και είπαν «…ωραία, γκομενίτσες θα βρούμε εδώ». Κάποτε είχε έρθει κι ένα γραφείο συνοικεσίων και της ζήτησε συνεργασία, ενώ μια άλλη φορά δέχτηκε τηλεφώνημα από κάποιον που της έλεγε ότι έχει έναν γιο και θέλει να τον παντρέψει και μήπως έχει καμία.

Κάπου εκεί η Νάντια έβαλε το όριο. Οι άνδρες είναι ευπρόσδεκτοι, αλλά μόνο με συνοδεία γυναίκας.  Γιατί είναι ένας χώρος με γυναικείο πρόσημο. Ένας χώρος όπου μια γυναίκα πρέπει να νιώθει απολύτως ασφαλής για να ανοίξει την καρδιά της. Και αυτό δεν είναι διαπραγματεύσιμο.

Πριν φύγω, η Νάντια θέλει να κλείσει με κάτι που μοιάζει κοινότοπο αλλά δυστυχώς, δεν είναι αυτονόητο: «Όλες εμείς οι γυναίκες έχουμε ενδόμυχες δυναμικές που ίσως δεν γνωρίζουμε. Να αλληλοστηριζόμαστε. Η ενότητα είναι αυτή που θα φέρει τα θεμιτά αποτελέσματα. Η αλληλεγγύη και η αλληλοϋποστήριξη είναι το άλφα και το ωμέγα. Αν θέλουμε πραγματική δικαίωση, και στο οικογενειακό δίκαιο και σε όσα συμβαίνουν καθημερινά, ακόμη και σε βαθμό κακουργηματικό,  χρειαζόμαστε ενότητα. Να μη ξεχνάμε η μία την άλλη.»

Βγαίνω πάλι στον δρόμο της Καλλιθέας. Αν δεν ήξερα και περνούσα από εδώ, δεν θα μπορούσα να φανταστώ ότι πίσω από μια πόρτα, σ’ ένα χώρο που θυμίζει σπίτι της γιαγιάς, κάποιες γυναίκες ξαναχτίζουν τη ζωή τους. Αλλά αυτή είναι η μαγεία της πόλης. Πράγματα μαγειρεύονται σιωπηλά μέσα της.

Γυναικείο Καφενείο, Ξενοφώντος 85, Καλλιθέα