Η Πόλη Unplugged: Το φετινό ADAF επιχείρησε να ανασχεδιάσει τη σχέση μας με την τεχνολογία

Φτάνοντας στην Τεχνόπολη δεν μπορείς να καταλάβεις ότι μέσα στις αίθουσες του παλιού εργοστασίου σε περιμένει μια ιδιαίτερη εμπειρία. Με το που μπαίνεις, βρίσκεσαι μπροστά σε οθόνες που πάλλονταν σαν ζωντανοί οργανισμοί, φώτα LED που δημιουργούν τρισδιάστατα σχήματα και διαδρόμους που μεταμορφώνονται καθώς τους περπατάς και σε κάνουν να νιώθεις ότι περνάς σε μια άλλη πραγματικότητα.

Εγκαταστάσεις που θυμίζουν πίνακες από κινούμενα pixels αλλάζουν συνεχώς μπροστά στα μάτια σου, χωρίς ποτέ να σταθεροποιούνται σε μία τελική μορφή. Το σώμα σου κινείται μέσα σε έναν χώρο που μοιάζει με κάψουλα του μέλλοντος. Ήχος, φως, εικόνα, αφή,  όλα συντονισμένα σε έναν παράξενο διάλογο. Είναι μια άλλου είδους θέαση της τέχνης που απαιτεί τη συμμετοχή σου για να ολοκληρωθεί. Ένας ψηφιακός εικαστικός ψίθυρος που δεν σου μιλάει από απόσταση. Εδώ η τεχνολογία δοκιμάζει όχι να εντυπωσιάσει, αλλά να σε κάνει να νιώσεις.

Αυτό είναι το 22ο Athens Digital Arts Festival (ADAF 2026) και φέτος επιχείρησε να βάλει το κοινό σε μια εμβυθιστική εμπειρία στην Τεχνόπολη, όπου η ψηφιακή δημιουργία συνάντησε την ανάγκη για περιβαλλοντική αφύπνιση. Υπό τον τίτλο «Meta-Morphosis», το φεστιβάλ εξερεύνησε τη λεπτή γραμμή μεταξύ φύσης και τεχνολογίας, παρουσιάζοντας ένα πολυδιάστατο πρόγραμμα που περιλάμβανε από διαδραστικές εγκαταστάσεις και VR εμπειρίες μέχρι ζωντανές performances και εργαστήρια για παιδιά.

Μέσα από τη ματιά εκατοντάδων καλλιτεχνών, ο ιστορικός χώρος του παλιού εργοστασίου γκαζιού μετατράπηκε για λίγες μέρες σε ένα ζωντανό εργαστήριο του μέλλοντος, προσφέροντας τη δυνατότητα να δούμε πώς η τέχνη μπορεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση μας με τον πλανήτη στην εποχή της τεχνολογικής επιτάχυνσης.

Ένα φεστιβάλ που δεν θέλει παθητικούς θεατές

Ρώτησα τον Ηλία Χατζηχριστοδούλου, ιδρυτή και διοργανωτή του Διεθνούς Φεστιβάλ Ψηφιακών Τεχνών της Ελλάδας, από ποια αφορμή ξεκινάει ένα τέτοιο φεστιβάλ να γίνει: «Από το κομμάτι ουσιαστικά της ανακάλυψης. Γιατί μιλάμε για τις νέες τεχνολογίες που παντρεύονται με το κομμάτι της τέχνης και της επιστήμης. Δηλαδή, το τρίπτυχο της σκέψης μας είναι τεχνολογία, τέχνη και επιστήμη. Και όλα αυτά σε ένα φυσικό διάλογο και σε ένα φυσικό χώρο. Άρα μιλάμε για μια φυσική διοργάνωση με πραγματικούς ανθρώπους, σε αυτή τη μεταψηφιακή εποχή την οποία ζούμε. Που θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν ακόμα κάτι ψηφιακό», απαντά ο κ. Χατζηχριστοδούλου.

Εδώ μιλάμε για έργα που αξιοποιούν τεχνολογίες τέχνης και γι’ αυτό το φεστιβάλ διαρκεί μόνο λίγες μέρες. Η ουσία του, όπως την μεταφράζει ο διοργανωτής του, είναι η μεταμόρφωση. Θέλει να διαδράσει μαζί μας: «Είναι μια διοργάνωση όπου θέλουμε το κοινό να μην είναι ένας παθητικός θεατής, δέκτης. Θέλουμε να είναι ένας άνθρωπος ο οποίος να έχει ρόλο, να διαδρά με τα έργα και να εξελίσσει τα έργα».

Είναι, όπως λέει, ένα στοίχημα με την τεχνολογία, το πώς μπαίνει στη ζωή μας και πώς τελικά αλληλεπιδρά μαζί μας: «Είναι ένα εργαλείο στα χέρια του ανθρώπου για να μπορεί να κάνει περισσότερα πράγματα. Και αν δεν το δει ως εργαλείο, νομίζω ότι θα είναι κρίμα για τον ίδιο τον άνθρωπο. Παλιά είχαμε τους υπολογιστές που μας βοηθούσαν σε πολλά πράγματα. Τώρα πλέον σε αυτή τη δεκαετία έχουμε τους υπερυπολογιστές, την τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο μας βοηθάει ακόμα πιο πολύ. Αλλά είναι πάρα πολύ επικίνδυνα αυτά τα όρια, το πόσο μπορούμε δηλαδή να τα αφήσουμε να μας βοηθήσουν χωρίς να χάσουμε την κριτική μας σκέψη».

Αυτού του είδους την σκέψη θέλει να προάγει το Athens Digital Arts Festival. Και το κάνει ήδη από την είσοδο με ένα μεγάλο led wall, το οποίο είναι waterline graffiti: «Δεν ήταν τυχαίο αυτό το έργο. Μιλάμε για την Αθήνα μας, η οποία σφύζει από tagging και αυτή την κουλτούρα της ρήξης του αστικού ιστού. Βάζουμε ένα μεγάλο led wall το οποίο ενεργοποιείται. Δηλαδή ζωγραφίζει οποιοσδήποτε, εκφράζεται ελεύθερα με το νερό. Με μια ειδική τεχνολογία, πατέντα, ο κόσμος ακουμπάει με νερό τα pixels και αυτά αφήνουν τα αποτυπώματά τους σαν να είναι νέα γράμματα. Και τα οποία εξατμίζονται με την πάροδο των δευτερολέπτων και εξαφανίζονται» εξηγεί ο Ηλίας Χατζηχριστοδούλου.

Η τεχνολογία ως γέφυρα

Φεύγοντας από το ADAF, σου μένει μια παράξενη αίσθηση. Ότι δεν είδες απλώς τέχνη, αλλά κάτι που προσπαθεί να επανασχεδιάσει τη σχέση μας με τον κόσμο.  Έτσι κι αλλιώς, αυτό κάνει η ψηφιακή τεχνολογία, έχει μπει στη ζωή μας και διαδρά μαζί μας μέσα σ’ ένα πλαίσιο που αλλάζει συνεχώς, μεταμορφώνεται και εμείς καλούμαστε να επανατοποθετούμαστε μέσα του. Κάπως έτσι βίωσα αυτό το φεστιβάλ στην Τεχνόπολη. Προσπαθεί να φέρει την τέχνη που γεννιέται στη σύγχρονη, ψηφιακή εποχή, πιο κοντά στο σώμα, στην εμπειρία και ίσως, γιατί όχι, και στην αμφιβολία. Γιατί δεν σου ζητάει να την κατανοήσεις, αλλά να τη νιώσεις. Και να σκεφτείς πού βρίσκεσαι εσύ μέσα σε όλο αυτό, μέσα στο νέο κόσμο που γεννιέται.