7 γυναίκες σεφ βάζουν τάξη στο πατριαρχικό χάος της κουζίνας

Πριν 10 χρόνια και πολλά λέω, δεν υπήρχαν γυναίκες που ήταν κυρίαρχες στην κουζίνα. Διάβαζες head chef γυναικείο όνομα και απορούσες. Βέβαια στην τηλεόραση κυριαρχούσαν οι Βέφα Αλεξιάδου και η Αργυρώ Μπαρμπαρίγου γιατί ουσιαστικά παρουσίαζαν μια μαμαδίστική κουζίνα και πάταγαν πιο πολύ όχι στην ικανότητα αλλά στην νοσταλγία. Στις επαγγελματικές κουζίνες ένα χάος και η απόλυτη κυριαρχία των ανδρών.

Μια μικρή επανάσταση πραγματοποιήθηκε όμως μέσα στα χρονια και πια οι γυναίκες είναι στις κουζίνες τα απόλυτα αφεντικά και μας προσφέρουν απλόχερα νοστιμιά όχι μαμαδίστική αλλά σπουδαία! Δεν μαγειρεύουν πια από βύσμα, ούτε από λύπηση γιατί είναι ισάξιες, μεθοδικές και νόστιμες! Ζητήσαμε τις σκέψεις τους: Γιατί τα κορίτσια άργησαν να πάρουν τα ηνία σε μια κουζίνα; Τι έφταιγε, η δυσπιστία, η υποτίμηση ή η δολοπλοκία των ανδρών;

Μαρίνα Χρονά: «Τα ηνία δίνονται σε γυναίκες που έχουν γίνει τόσο καλές στην δουλειά τους που δεν μπορούν να τις αγνοήσουν άλλο»

Head chef και ιδιοκτήτρια των εστιατορίων «Ρίνι Στο Μουσείο» και «Μείγμα»

«Πολύ απλά γιατί δεν τις άφηναν. Ακόμα δεν τις αφήνουν σε αρκετές περιπτώσεις. Δύσκολα θα εμπιστευτεί ένας executive chef, ένας chef patron ή ένας επιχειρηματίας μια γυναίκα να αναλάβει ως επικεφαλής και όταν αυτή η εμπιστοσύνη δοθεί τελικά, είναι συνήθως περιπτώσεις γυναικών που έχουν προσπαθήσει να αποδείξουν με πολύ κόπο και ιδρώτα την αξία, την πίστη και την αφοσίωση τους και σίγουρα έχουν ρίξει πολύ περισσότερη δουλειά για να φτάσουν σε αυτό το σημείο σε σχέση με έναν άντρα συνάδελφο τους. Με λίγα λόγια τα ηνία δίνονται σε γυναίκες που έχουν γίνει τόσο καλές στην δουλειά τους που δεν μπορούν να τις αγνοήσουν άλλο. Αλήθεια για πόσους άντρες σεφ μπορούμε να πούμε το ίδιο;

Τώρα, για έναν άντρα που έχει μάθει να φτάνει σε μια υψηλή θέση ακόμα και αν είναι απλά καλός ή πολλές φορές και μέτριος, δηλαδή έχει μάθει πως δικαιωματικά θα φτάσει κάποια στιγμή στην κορυφή, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποδεχτεί πως μια γυναίκα είναι καλύτερη, ειδικά στο χώρο της γαστρονομίας, όπου οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ακόμα ως νοικοκυρές και όχι ως επαγγελματίες σε πολλές περιπτώσεις. Ας μην βλέπουμε μόνο υψηλού επιπέδου κουζίνες γνωστές γυναίκες σεφ. Σκεφτείτε μια παραδοσιακή ταβέρνα ή ένα συνοικιακό εστιατόριο με γυναίκες και άντρες μάγειρες. Από ποιον νομίζετε πως περιμένει ο επιχειρηματίας να γίνουν οι καθαριότητες; Σε ποιον θα δώσει πιο εύκολα μια ακριβή πρώτη ύλη να την μαγειρέψει; Υπάρχουν μαγείρισσες που για χρόνια παραμένουν στην κρύα κουζίνα και δεν τις θεωρούν καν αρκετά καλές να κάνουν ζεστές παρασκευές ενώ την ίδια ώρα εκθειάζουν, και πολύ καλά κάνουν, την μεγαλειώδη μαγειρική των μανάδων και γιαγιάδων της ελληνικής γαστρονομίας. Αυτά είναι δύο μέτρα και δύο σταθμά και ο λόγος είναι πολύ απλός. Οι μανάδες και οι γιαγιάδες δεν θα διεκδικήσουν ούτε θα πάρουν τα χρήματα και την εξουσία τους».

Έλλη Τζάτζαλου: «To ζητούμενο στο σήμερα δεν είναι η αντιπαράθεση, αλλά η αναδιανομή ευκαιριών»

Head chef στο «Ox Athens»

 

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Elli Ja (Έλλη Τζάτζαλου) (@elli_ja_)

«Νομίζω πως το ερώτημα δεν είναι το αν τα κορίτσια άργησαν, αλλά το ποιοι και ποιες είχαν ιστορικά πρόσβαση, στην εργασία αρχικά, και στις διοικητικές θέσεις αργότερα. Η επαγγελματική κουζίνα διαμορφώθηκε ως ανδροκρατούμενος χώρος, μέσα σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο που απέκλειε γυναίκες, άτομα χαμηλότερης τάξης, διαφορετικής φυλής ή μεγαλύτερης ηλικίας από θέσεις ηγεσίας. Δεν ήταν μόνο ζήτημα δυσπιστίας ή υποτίμησης, αλλά ήταν -και ειναι- δομικό θέμα κατανομής πόρων, χρόνου, δικτύων και ορατότητας. Επιπλέον, σύγχρονες κοινωνικές θεωρησεις μας βοηθούν να δούμε ότι η ανισότητα δεν είναι μονοδιάστατη. Φύλο, ταξικότητα, αναπηρία, καταγωγή, μητρότητα, ψυχική ασθένεια, ηλικία επηρεάζουν το ποιος έχει πρόσβαση σε μια ηγετική/διοικητική θέση. Για εμενα το ζητούμενο στο σήμερα δεν είναι η αντιπαράθεση, αλλά η αναδιανομή ευκαιριών και η δημιουργία συμπεριληπτικών, ισότιμων και βιώσιμων χώρων εργασιας για όλα τα άτομα».

Θεοδώρα Σακαγιάννη:«Σήμερα οι γυναίκες συμβάλλουν ενεργά στην διαμόρφωση μιας ανοιχτής γαστρονομικής πραγματικότητας»

Head chef στο «Cinapos»

«Πιστεύω πως είναι ένας συνδυασμός πραγμάτων. Μεγαλώσαμε με μία αντίληψη ότι οι γυναίκες είναι εκείνες που ξέρουν και πρέπει να μάθουν να μαγειρεύουν αλλά αυτό αφορούσε μόνο το σπίτι. Η επαγγελματική μαγειρική εξελίχθηκε ιστορικά σε ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον, όπου κυριαρχούσαν στερεότυπα και αντιλήψεις, όπως ότι οι γυναίκες δεν μπορούσαν να ηγηθούν ή να ανταπεξέλθουν σε απαιτητικές δουλειές με πολλή φυσική προσπάθεια και έντονα ωράρια,ή ;oτι πρέπει να αφιερωθούν στην οικογένεια και αυτό δεν τους επιτρέπει να εξελιχθούν επαγγελματικά. Δεν ήταν θέμα ικανότητας το ότι καθυστέρησαν, αλλά θέμα ευκαιριών και νοοτροπίας της εποχής. Σήμερα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει και όλο και περισσότερες γυναίκες διεκδικούν την θέση τους στις επαγγελματικές κουζίνες και συμβάλλουν ενεργά στην διαμόρφωση μιας πιο σύγχρονης και ανοιχτής γαστρονομικής πραγματικότητας».

Ελένη Τοδούλου Φεύγα: «Ακόμα και σήμερα τα ποσοστά γυναικών chef/μαγειρισσών είναι χαμηλά»

Head chef και συνιδιοκτήτρια στο «Κιτς και σε Έφαγα»

 

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη 𝗞𝗶𝘁𝘀 𝗸𝗮𝗶 𝗦’𝗲𝗳𝗮𝗴𝗮 (@kits_kai_se_faga)

«Τα κοινωνικά στερεότυπα ανέβαλαν ιστορικά τη θέση της γυναίκας στην επαγγελματική κουζίνα όπως και σε άλλους επαγγελματικούς χώρους. Ακόμα και σήμερα τα ποσοστά γυναικών chef/μαγειρισσών είναι χαμηλά. Στην εποχή μας πρέπει να σταματήσουμε να μιλάμε για φύλλα και διαχωρισμούς. Όλοι ανεξαρτήτως φύλλου μπορούν να δημιουργήσουν στην κουζίνα με σεβασμό και έμπνευση».

Μαρία Ηλιοπούλου: «Γιατί “Πώς θα δουλέψεις βράδυ; Ο σύντροφος σου δεν έχει πρόβλημα;”»

Head chef και ιδιοκτήρτρια του «Θάμα Μεζέ»

«Θα πω και για τους τρεις λόγους, οι οποίοι συνδυαστικά αποτελούν το φαινόμενο της κοινωνικής ανισότητας των δύο φύλων, παρ όλους τους αγώνες για ίσες ευκαιρίες και ίσα δικαιώματα στον εργασιακό τομέα (μιας και για αυτό μιλάμε). Για χιλιάδες χρόνια οι κοινωνικές προσδοκίες, όσον αφορά το ρόλο της γυναίκας, ήταν αυτές του φροντιστή του σπιτιού, των παιδιών και της οικογένειας. Το να διεκδικήσεις έναν ηγετικό ρόλο στο χώρο εργασίας και πόσο μάλλον μέσα σε ένα ανδροκρατούμενο και σκληρό περιβάλλον, τόσο ως προς το ωράριο, αλλά και ως προς τις συνθήκες εργασίας, όπως είναι αυτό της κουζίνας ήταν κάτι εξαιρετικά δύσκολο, ευκαιρίες δινόντουσαν πολύ δύσκολα, γιατί: “Πώς θα τα βγάλεις πέρα εσύ με τόσα βάρη;” “Πώς θα δουλέψεις βράδυ; Ο σύντροφος σου δεν έχει πρόβλημα;” “Ποιος θα προσέχει το παιδί σου όταν εσύ λείπεις τα βράδια;” “Έχεις παιδιά; Γιατί εάν σκοπεύεις να μείνεις έγκυος και σε βάλω σε θέση ευθύνης θα με κρεμάσεις”… Και άλλα τέτοια ωραία τα οποία συντέλεσαν στο να αργήσουν οι γυναίκες να ηγηθούν μιας κουζίνας. Το τοπίο όμως αλλάζει. Θέλει ακόμα δρόμο, αλλά σίγουρα αλλάζει».

Κατερίνα Τζεμανάκη: «Από την αρχή κατάλαβα ότι έπρεπε να αποδείξω πως “αντέχω”»

Head chef «Lolitas»

«Δεν θεωρώ ότι οι γυναίκες άργησαν να πάρουν τα ηνία σε μια κουζίνα. Θεωρώ ότι για χρόνια δεν τους δινόταν πραγματικά ο χώρος. Η κουζίνα ήταν και σε μεγάλο βαθμό παραμένει ένας σκληρός χώρος. Με ρυθμό, ένταση και υψηλές προσδοκίες. Όχι μόνο δημιουργικά, αλλά και σωματικά και ψυχολογικά. Σαν να έπρεπε πρώτα να περάσω ένα τεστ αντοχής και μετά να κριθώ ως μάγειρας. Ναι, υπήρξε δυσπιστία. Ναι, υπήρξε υποτίμηση. Πολλές φορές χρειάστηκε να δουλέψουμε διπλά για να αποδείξουμε κάτι που σε έναν άντρα θεωρείται δεδομένο. Κι όμως, οι γυναίκες μαγειρεύουμε από πάντα, στα σπίτια, στις κοινότητες, στις παραδόσεις. Κρατάμε γεύσεις, μνήμες, πολιτισμό. Όταν όμως η μαγειρική έγινε επάγγελμα με τίτλους και εξουσία, το πρόσωπο της κουζίνας άλλαξε φύλο.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν ήταν οι άνδρες. Ήταν η κουλτούρα. Η αντίληψη ότι το να ηγείσαι μιας κουζίνας σημαίνει φωνή, επιβολή και σκληρότητα. Και ότι η ευαισθησία ή μια διαφορετική προσέγγιση θεωρείται αδυναμία. Σήμερα τα πράγματα αλλάζουν. Και αλλάζουν γιατί εμείς επιμείναμε. Όχι γιατί μας χαρίστηκε κάτι, αλλά γιατί το κερδίσαμε. Δεν φύγαμε. Σταθήκαμε στη φωτιά, στις βάρδιες, στην πίεση, με επιμονή, συνέπεια και δουλειά.

Πιστεύω ότι μια γυναίκα σεφ φέρνει κάτι ουσιαστικό σε μια κουζίνα: οργάνωση μέσα στο χάος, ψυχραιμία στην πίεση, σεβασμό και φροντίδα για την ομάδα, αλλά και καθαρή αποφασιστικότητα και ενσυναίσθηση. Δεν χρειάζεται να φωνάξεις για να επιβληθείς. Μπορείς να εμπνεύσεις. Και σε αυτό, οι γυναίκες όχι μόνο μπορούν αλλά συχνά υπερέχουν. Η ηγεσία δεν μετριέται σε ντεσιμπέλ. Μετριέται στην καθαρότητα του στόχου και στην ικανότητα να ξέρεις πού θέλεις να πας και να μπορείς να πάρεις τους άλλους μαζί σου. Δεν ζητάμε προνόμια. Ζητάμε ισοτιμία. Και η νέα γενιά γυναικών στις κουζίνες δεν περιμένει πια άδεια. Μπαίνει, δημιουργεί και υπογράφει.

Έλενα Καπέρδα: «Είναι αξιοσημείωτο ότι θεωρούσαμε την γυναίκα απολύτως ικανή να διαχειριστεί την κουζίνα των σπιτιών, αλλά όχι των εστιατορίων μας!»

Head chef και συνιδιοκτήτρια στο «Fine Mess Smoke House»

«H εξέλιξη της γυναίκας σε ρόλους ευθύνης στην ελληνική κοινωνία, και ακόμα περισσότερο η αναγνώριση και η επιβράβευση τους, έχει παραπάνω από μια αιτίες, και σίγουρα αυτή η καθυστέρηση δεν παρατηρείται μόνο στο δικό μας αντικείμενο, αλλά στον ευρύτερο επαγγελματικό στίβο. Σε ό,τι αφορά βέβαια ρόλους ευθύνης (chef executive, chef cuisine κοκ) στην λειτουργία μιας κουζίνας, είναι πολλοί οι παράγοντες που επηρέασαν την “αργοπορία” που παρατηρείς.

Αρχικά, ο ρόλος του αρχηγού αφορά τους άνδρες σε μια κοινωνία που μόνο ανδροκρατούμενη έχει νόημα να χαρακτηριστεί, για τις προηγούμενες δεκαετίες τουλάχιστον: συλλογίσου ότι δεν είχαμε ποτέ γυναίκα πρωθυπουργό (με εξαίρεση την υπηρεσιακή πρωθυπουργία της Θάνου για έναν μήνα το 2015), ενώ οι γυναίκες σε αρχηγικούς ρόλους είναι σπάνιο φαινόμενο σε κάθε κλάδο.

Έπειτα, η δουλειά του μάγειρα θεωρούνταν ως και αρκετά πρόσφατα, ανδρική υπόθεση. Οι γυναίκες μαγείρισσες περιορίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε ρόλους όπως η κρύα κουζίνα και η ζαχαροπλαστική. Αυτό, τόσο γιατί υπηρετούσε την αντίληψη ότι η φυσική καταπόνηση ήταν μικρότερη, όσο και την αντίληψη ότι η ευθύνη ήταν αντίστοιχα μικρότερη (μια σαλάτα λιγότερο σημαντική από ένα κυρίως).

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εργασία σε μια επαγγελματική κουζίνα είναι έντονα φυσική δραστηριότητα, με εξαιρετική καταπόνηση και ταλαιπωρία, κάτι το οποίο θεωρείται από πολλούς ανασταλτικός παράγοντας για την δυνατότητα εξέλιξης των γυναικών στο περιβάλλον αυτό.

Όμως, ευτυχώς η πραγματικότητα σταδιακά αλλάζει. Ο ρόλος του σεφ εστιάζει πλέον ολοένα και περισσότερο στην ικανότητα δημιουργίας, οργάνωσης και καθοδήγησης και λιγότερο στην αντοχή στην καταπόνηση, ενώ απελευθερώνεται από συσχετισμούς με απαράδεκτες συμπεριφορές επιβολής και ψυχολογικής & σωματικής καταπίεσης. Αντίστοιχα, ολοένα και περισσότερες γυναίκες αισθάνονται την αυτοπεποίθηση -και έχουν την φιλοδοξία- να διεκδικήσουν ρόλους ευθύνης και στην επαγγελματική κουζίνα, φαινόμενο που αντανακλά στην γενικότερη εξέλιξη της κοινωνίας μας και την θέση που έχει η γυναίκα μέσα σε αυτή.

Είναι πάντως αξιοσημείωτο ότι στην σύγχρονη ιστορία μας, στην Ελλάδα θεωρούσαμε την γυναίκα απολύτως (ως και μοναδικά!) ικανή να δημιουργήσει και να διαχειριστεί την κουζίνα των σπιτιών μας, αλλά όχι των εστιατορίων μας!».